ਗਰ੍ਭਰਕ੍ਸ਼ਾਮਣਿਰ੍ਮਂਤ੍ਰਃ ਕਾਸ਼ੀਵਰ੍ਣਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕਃ
ਗਰਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੰਤਰ, ਕਾਸੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸੁਧਾਂ ਪਿਬਤਿ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਸ਼ੀਵਰ੍ਣਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਸੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਦਾ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਕਰ੍ਣਾਮृਤਂ ਯੇਨ ਕਾਸ਼ੀਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਯੁਗ੍ਮਕਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ 'ਕਾਸ਼ੀ' ਦੇ ਦੋ ਅੱਖਰ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੁਣਿਆ।
ਕਾਸ਼ੀ ਰਜੋਪਿ ਯਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪਤੇਦਪ੍ਯਨਿਲਾਹਤਮ੍
ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਧੂੜ, ਚਾਹੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਹਵਾ ਦੇ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੈ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਸਂਗਤੋਪਿ ਯਨ੍ਨੇਤ੍ਰਪਥਮਾਨਂਦਕਾਨਨਮ੍
ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਕਰਕੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ।
ਗਚ੍ਛਤਾ ਤਿष੍ਠਤਾ ਵਾਪਿ ਸ੍ਵਪਤਾ ਜਾਗ੍ਰਤਾਥਵਾ
ਚਾਹੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਸੌ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਯੇਨ ਬੀਜਾਕ੍ਸ਼ਰਯੁਗਂ ਕਾਸ਼ੀਤਿ ਹृਦਿ ਧਾਰਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ 'ਕਾਸ਼ੀ' ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼ੀ ਕਾਸ਼ੀਤਿ ਕਾਸ਼ੀਤਿ ਜਪਤੋ ਯਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ 'ਕਾਸ਼ੀ, ਕਾਸ਼ੀ, ਕਾਸ਼ੀ' ਦੇ ਜਪ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੇ।
ਕ੍ਸ਼ੇਮਮੂਰ੍ਤਿਰਿਯਂ ਕਾਸ਼ੀ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਭਵਾਨ੍ਭਵ
ਇਹ ਕਾਸ਼ੀ ਸੁਖ-ਸਾਂਤਿ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ; ਤੂੰ ਵੀ ਸੁਖ-ਸਾਂਤਿ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਿਤਿ ਵਚਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਭਕ੍ਤਿਵਿਬृਂਹਿਤਮ੍ 4.2.64.
ਇਹ ਬਚਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਧਨ੍ਯਾ ਯੂਯਂ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਾਃ
ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਧਨਿਆ ਹੋ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ।'
ਜਾਨੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਯਾ ਜਾਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਿषੇਵਣਾਤ੍
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ ਹੋ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਭਕ੍ਤਾ ਮਮ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ।
ਯੈਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼ੀਸ੍ਥਿਤੋ ਜਂਤੁਰਲ੍ਪਕੋਪਿ ਵਿਰੋਧਿਤਃ
ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤੁਤਿਮਪਿ ਯੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਨੁਮੋਦਤੇ
ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਸਤਿ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵਸਂਤਿ ਹਿ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਨਂਦਕਾਨਨੇ
ਜੋ ਮਰਦ ਇਸ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਨਿਵਸਂਤਿ ਮਮ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਮ ਭਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ
ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਵਸਂਤਿ ਮਮ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਮ ਭਕ੍ਤਿਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਤੇ
ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਕਾਸ਼ੀ ਨਿਰ੍ਵਾਣਨਗਰੀ ਯੇषਾਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ੀ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰਿਯਂ ਕਾਸ਼ੀ ਨ ਯੇਭ੍ਯਃ ਪਰਿਰੋਚਤੇ 4.2.64.
ਇਹ ਕਾਸ਼ੀ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਕਾਥੀਂ ਸਂਕਾਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਨਾਂ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ—
ਆਨਂਦਕਾਨਨੇ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਜ੍ਵਲਦ੍ਦਾਵਾਨਲੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਥੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤਪਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਾਂ।
ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਤਤਂ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਯष੍ਟਵ੍ਯੋਹਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ।। ਜੇਤਵ੍ਯੌ ਕਲਿਕਾਲੌ ਚ ਰਂਤਵ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰਂਗਨਾ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਲਿਯੁਗ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਮਣੀ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਕਾਸ਼ੀਂ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯੋ ਨ ਮਾਂ ਪਰਿਸੇਵਤੇ
ਕਾਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਮੈਨੂੰ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਧਨ੍ਯਾ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕਾਸ਼ਿਵਾਸਿਨਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੜੇ ਧਨਿਆ ਹਨ।
ਦਾਤਵ੍ਯੋ ਵੋ ਵਰਃ ਕੋਤ੍ਰ ਵ੍ਰਿਯਤਾਂ ਮੇ ਯਥਾਰੁਚਿ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ; ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਲੈ ਲਓ।
ਇਤਿ ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼ਾਨਮੁਖਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧਿਜਾਂ ਸੁਧਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੇਸ਼ਾਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰੂਪ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ—
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਊਚੁਃ ਉਮਾਪਤੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਵਰ ਏष ਨਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਮਾਪਤੀ, ਮਹੇਸ਼ਾਨਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਵਰ ਹੈ—
ਵਚਨਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ਾਪੋ ਮਾ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਵਿਹ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ਾਪ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤਵ ਪਾਦਾਬੁਂਜਦ੍ਵਂਦ੍ਵੇ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤੁ ਨਃ 4.2.64.
ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ ਰਹੇ।