ਅਨ੍ਯਦ੍ਰਹਸ੍ਯਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ ਯਤ੍ਰਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਇਕ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਏਕੈਕਾਦੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਏਤਦੇਵ ਰਹਸ੍ਯਂ ਤੇ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਉਦੀਰ੍ਯਤੇ
ਇਹੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਰ੍ਜਂਤਿ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਵਧਿष੍ਣ੍ਯਗਤਾਨ੍ਯਹੋ 4.2.61.
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਵਾਹ! ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਨਿ ਪਾਪਿਨਾਂ ਹਤ੍ਵਾ ਮਹਾਂਤ੍ਯਪਿ ਬਹੂਨ੍ਯਪਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਕਈ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲਵੇ,
ਪਰ੍ਵਸ੍ਵਪਰ੍ਵਸ੍ਵਪਿ ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਯਮਵਂ ਤ੍ਯਹੋ
ਚਾਹੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਆਮ ਦਿਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ—ਹਾਏ!
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਵਿਸ਼੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਦੋਪਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਵਯਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਤੇ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਕੁਂਠਾਦਪ੍ਯਹਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।
ਸਕृਨ੍ਮਮਾਖ੍ਯਾਂ ਗृਣਤਾਂ ਨਿਰ੍ਹਰਨ੍ਯਦਘਾਨ੍ਯਹਮ੍
ਜੋ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਸਤ੍ਯਲੋਕਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਹਂ ਸਯਾਨਃ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਹੰਸ ਨਾਲ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਂਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਲੋਕਪਾਲਾਸ਼੍ਚ ਮਰੀਚ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਮਰੀਚੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੇषਵਾਸੁਕਿਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਾਗਾ ਵੈ ਨਾਗਲੋਕਤਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਨਾਗ ਵੀ ਨਾਗ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਚਰਾਚਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਾਵਂਤਸ਼੍ਚ ਸਚੇਤਨਾਃ
ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹੈ,
ਕੇ ਮਾਣਿਕਰ੍ਣਿਕੇਯਾਨਾਂ ਗੁਣਾਨਾਂ ਸੁਗਰੀਯਸਾਮ੍ 4.2.61.
ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਚੀਰ੍ਣਾਨ੍ਯੁਗ੍ਰਾਣ੍ਯਰਣ੍ਯੇषੁ ਤੈਸ੍ਤਪਾਂਸਿ ਤਪੋਧਨੈਃ
ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਤਪ ਹੈ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਣਿਤਮਹਾਦਾਨਾਸ੍ਤ ਏਵ ਨਰਪੁਂਗਵਾਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚੀਰ੍ਣਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਯਥੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਤ ਏਵ ਧਨ੍ਯਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਤੁषੁ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਇਹੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਦীক্ষਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕृਤਾ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਧਰ੍ਮਾ ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੈਰ੍ਨृਭਿਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਸਦੁਕੂਲਾਨਿ ਕਾਂਚਨਂ ਗਜਵਾਜਿਨਃ
ਮੁੱਲੀ ਕਪੜੇ, ਸੋਨਾ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ—
ਪੁਣ੍ਯੇਨੋਪਾਰ੍ਜਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਤ੍ਯਲ੍ਪਮਪਿ ਯੈਰ੍ਨਰੈਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,
ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥੋਕ੍ਤਮਪ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ, ਜੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ,
ਜਪ੍ਤ੍ਵੈਕਾਮਪਿ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਕ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਜਪ ਲੈਵੇ,
ਏਕਾਮਪ੍ਯਾਹੁਤਿਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵੋਪਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਮ੍ 4.2.61.
ਜਾਂ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਆਹੁਤੀ ਵੀ ਦੇਵੇ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਗ੍ਨਿਬਿਂਦੁਰ੍ਮਹਾਤਪਾਃ
ਹਰੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਗਨਿਬਿੰਦੂ ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਸੀ,
ਵਿष੍ਣੋ ਕਿਯਤ੍ਪਰੀਮਾਣਾ ਪੁਣ੍ਯੈषਾ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਦਾ ਫਲ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ?
ਆਗਂਗਾ ਕੇਸ਼ਵਾਦਾ ਚ ਹਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਂਡਪਾਤ੍
ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਕੇਸ਼ਵਾ ਤੱਕ ਅਤੇ ਹਰੀਚੰਦਰ ਦੇ ਮੰਡਪ ਤੋਂ,
ਸ੍ਥੂਲਮੇਤਤ੍ਪਰੀਮਾਣਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਚ ਪ੍ਰਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੁਖਮ ਮਰਯਾਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸੀਮਾਵਿਨਾਯਕਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਮਣਿਕਰ੍ਣੀ ਹ੍ਰਦੋਤ੍ਤਰੇ
ਇੱਥੇ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਹ੍ਰਦ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੀਮਾਵਿਨਾਯਕਾ ਹੈ।
ਮੋਦਕੈਃ ਸੋਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,