ਆਨਂਦਕਾਨਨਭਵਂ ਦਿਵੋਦਾਸ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਤੇਃ
ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ।
ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟਃ ਸਂਹृष੍ਟਃ ਸੁਦृष੍ਟਿਰ੍ਵਿष੍ਟਰਸ਼੍ਰਵਾਃ
ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਚੋਖੀ ਨਜ਼ਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ।
ਸ ऋषਿਸ੍ਤਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਪੁਂਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਮਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਂਖਪਦ੍ਮਗਦਾਚਕ੍ਰ ਚਂਚਤ੍ਕਰਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸੰਖ, ਕਮਲ, ਗਦਾ ਤੇ ਚਕਰ ਸੀ।
ਸੁਨੀਲੇਂਦੀਵਰਰੁਚਿਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧ ਮਧੁਰਾਕृਤਿਮ੍
ਗੂੜ੍ਹ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਚਮਕ, ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਰੂਪ।
ਦਾਡਿਮੀਬੀਜਦਸ਼ਨਂ ਕਿਰੀਟਦ੍ਯੋਤਿਤਾਂਬਰਮ੍
ਦਾਣੇ ਵਾਲੇ ਦਾਦੀਮ ਦੇ ਬੀਜ ਵਰਗੇ ਦੰਦ, ਤਾਜ ਹੇਠਾਂ ਚਮਕਦੇ ਵਸਤ੍ਰ।
ਦਿਵ੍ਯਰ੍षਿਭਿਰ੍ਨਾਰਦਾਦ੍ਯੈਃ ਪਰਿਗੀਤਮਹੋਦਯਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਾਈ।
ਧृਤਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਨੁਰ੍ਦਂਡਂ ਦਂਡਿਤਾਖਿਲਦਾਨਵਮ੍
ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਦੰਡ ਫੜਿਆ, ਸਾਰੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਣ ਵਾਲਾ।
ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਯਤ੍ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰਾਕਾਰਮਗੋਚਰਮ੍ 4.2.60.
ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਪੂਰਨ ਮੁਕਤੀ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਅਗੋਚਰ।
ਵੇਦਾਵਿਦੁਰ੍ਯਦਾਕਾਰਂ ਨੈਵੋਪਨਿषਦੋਦਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਰਣਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ।
ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਮੁਦਾਯੁਕ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਮਸ੍ਤਕਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੌਲਿਬਦ੍ਧਕਰਾਂਜਲਿਃ
ਉਹ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਪਂਚਨਦਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯਾਦਿ ਸੇਵਿਤੇ
ਉਥੇ, ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਮਾਰਕੰਡੇ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ।
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਪੁਰੁषਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰੁਸ਼।
ਨਮਾਮਿ ਤੇ ਪਦਦ੍ਵਂਦ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਂਦ੍ਵਨਿਵਾਰਕਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੰਦਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ।
ਯਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਂਤਿ ਵਾਚੋ ਵਾਚਸ੍ਪਤੇਰਪਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਾਕ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।
ਅਪਿ ਯੋ ਭਗਵਾਨੀਸ਼ੋ ਮਨਃਪ੍ਰਾਚਾਮਗੋਚਰਃ
ਜੋ ਭਾਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਯਂ ਵਾਚੋ ਨ ਵਿਸ਼ਂਤੀਸ਼ਂ ਮਨਤੀਹ ਮਨੋ ਨ ਯਮ੍
ਜਿਸ ਤੱਕ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਯਸ੍ਯ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਿਤਂ ਵੇਦਾਃ ਸ षਡਂਗਪਦਕ੍ਰਮਾਃ 4.2.60.
ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਦ, ਪਦ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਾਲੀ ਪਾਠ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤਂਦ੍ਰਿਤਮਨੋਬੁਦ੍ਧੀਂਦ੍ਰਿਯਾ ਯਂ ਸਨਕਾਦਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੀ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਦੇ ਥਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੰਕਾਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰਦਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨਿਵਰੈਰਾਬਾਲ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਭਿਃ
ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਂਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪਮਜਮਵ੍ਯਯਮੇਕਮਾਦ੍ਯਂ ਬਹ੍ਮਾਦ੍ਯਗੋਚਰਮਜੇਯਮਨਂਤਸ਼ਕ੍ਤਿਮ੍
ਉਹ ਸੁੱਖਮ ਰੂਪ, ਅਜਨਮਾ, ਅਟੱਲ, ਇਕੋ, ਆਦਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਜੇਤ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਏਕੈਕਮੇਵ ਤਵ ਨਾਮਹਰੇਨ੍ਮੁਰਾਰੇ ਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਘਮਘਿਨਾਂ ਚ ਮਹਾਪਦਾਢ੍ਯਮ੍
ਤੇਰੇ ਹਰ ਇਕ ਨਾਮ, ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧ, ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਨਰਕਾਰ੍ਣਵ ਤਾਰਣੇਤਿ ਦਾਮੋਦਰੇਤਿ ਮਧੁਹੇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੇਤਿ
ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਤਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਦਾਮੋਦਰ; ਮਧੂ ਦੇ ਵਧ; ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ—
ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਸਦਾ ਹृਦਿ ਸ਼ੀਲਯਂਤਿ ਕਾਦਂਬਿਨੀ ਰੁਚਿਰ ਰੋਚਿषਮਂਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ਮ੍
ਜੋ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ—
ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਾਂਛਨਹਰੇਚ੍ਯੁਤਕੈਟਭਾਰੇ ਗੋਵਿਂਦਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਥਕੇਸ਼ਵਚਕ੍ਰਪਾਣੇ
ਹੇ ਹਰੀ, ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ; ਅਚੁਤ; ਕੈਟਭ ਦਾ ਭਾਰ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਗੋਵਿੰਦ; ਗਰੁੜ ਤੇ ਸਵਾਰ; ਕੇਸ਼ਵ; ਚਕਰ-ਪਾਣੀ—
ਯੈਰਰ੍ਚਿਤੋਸਿ ਭਗਵਂਸ੍ਤੁਲਸੀਪ੍ਰਸੂਨੈਰ੍ਦੂਰੀਕृਤੈਣਮਦਸੌਰਭਦਿਵ੍ਯਗਂਧੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਐਨਕ ਮਦ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਹੈ—
ਯਦ੍ਵਾਚਿ ਨਾਮ ਤਵ ਕਾਮਦਮਬ੍ਜਨੇਤ੍ਰ ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰਯੋਸ੍ਤਵ ਕਥਾ ਮਧੁਰਾਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ
ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਜਦੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਮਿੱਠੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਕੰਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—
ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਭਜਂਤਿ ਸਤਤਂ ਭੁਵਿਸ਼ੇषਸ਼ਾਯਿਂਸ੍ਤਾਞ੍ਛ੍ਰੀਪਤੇ ਪਿਤृਪਤੀਂਦ੍ਰ ਕੁਬੇਰਮੁਖ੍ਯਾਃ 4.2.60.
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭੂਮਿ ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇੰਦ੍ਰ, ਕੁਬੇਰ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੁਵਂਤਿ ਸਤਤਂ ਦਿਵਿਤਾਨ੍ਸ੍ਤੁਵਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਪ੍ਸਰੋਮਰਗਣਾ ਲਸਦਬ੍ਜਪਾਣੇ
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਹੇ ਕਮਲ-ਹੱਥ ਵਾਲੇ, ਕਰਦੇ ਹਨ।