ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਤਂ ਸਮਾਲੋਚ੍ਯ ਵਰਮੀਦृਗ੍ਗੁਣੋਦਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਵਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਏषਾਂ ਗੁਣਾਨਾਮਾਧਾਰੋ ਵਰੋਸ੍ਤੀਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਰ ਹੀ ਹੈ।
ਪਰਂ ਸ ਸੁਖਲਭ੍ਯੋ ਨ ਨਿਤਰਾਂ ਸੁਭਗਾਕृਤਿਃ 4.2.59.
ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਤੀਰ੍ਥਭਾਰੈਃ ਸ ਸੁਲਭੋ ਨ ਕੌਲੀਨ੍ਯੇਨ ਕਨ੍ਯਕੇ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਬਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁੜੀ, ਸਿਰਫ ਉੱਚ ਕੁਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਨ ਸੌਂਦਰ੍ਯੇਣ ਵਪੁषਾ ਨ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ
ਨਾ ਸੋਹਣੇਪਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਅਕਲ ਨਾਲ, ਨਾ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ—
ਮਹਾਤਪਃ ਸਹਾਯੇਨ ਦਮਦਾਨਦਯਾਯੁਜਾ
ਪਰ ਵੱਡੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਸੰਜਮ, ਦਾਨ ਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਥ ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪਿਤਰਂ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਚ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਪਸ੍ਤਤਾਪ ਪਰਮਂ ਯਦਸਾਧ੍ਯਂ ਤਪਸ੍ਵਿਭਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਉੱਚਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਕ੍ਵ ਸਾ ਬਾਲਾਤਿਮृਦ੍ਵਂਗੀ ਕ੍ਵ ਚ ਤਤ੍ਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਪਃ
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾਜੁਕ ਤੇ ਨਰਮ ਕੁੜੀ ਐਸਾ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰੇ?
ਧਾਰਾਸਾਰਾ ਸੁਵਰ੍षਾਸੁ ਮਹਾਵਾਤਵਤੀष੍ਵਲਮ੍
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਡੋਲ੍ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਜਰਵਂ ਘੋਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯੁਚ੍ਚਮਤ੍ਕृਤੀਃ
ਉਹ ਨੇ ਗਰਜਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਵੇਖੇ।
ਤਡਿਤ੍ਸ੍ਫੁਰਂਤੀਤ੍ਵਸਕृਤ੍ਤਮਿਸ੍ਰਾਸੁ ਤਪੋਵਨੇ
ਤਪ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਮਕਦੀ ਰਹੀ।
ਤਪਰ੍ਤੁਰੇਵ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚ ਕੁਮਾਰੀ ਕੈਤਵਾਤ੍ਕਿਲ 4.2.59.
ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਠੱਗੀ ਦੇ ਸੱਚਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਜਲਾਭਿਲਾषਿਣੀ ਬਾਲਾ ਨ ਮਨਾਗਪਿ ਸਾ ਪਿਬਤ੍
ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਥੋੜਾ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।
ਰੋਮਾਂਚ ਕਂਚੁਕਵਤੀ ਵੇਪਮਾਨਤਨੁਚ੍ਛਦਾ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੰਬਣ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨਿਸ਼ੀਥਿਨੀषੁ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਸ਼੍ਰਯਂਤੀ ਸਾਰਸਂ ਰਸਮ੍
ਠੰਡੀ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।
ਮਨਸ੍ਵਿਨਾਮਪਿ ਮਨੋਰਾਗਤਾਂ ਸृਜਤੇ ਮਧੌ
ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਵਸਂਤੇ ਨਿਵਸਂਤੀ ਸਾ ਵਨੇ ਬਾਲਾਚਲਂਮਨਃ
ਉਹ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਸੀ।
ਬਂਧੁਜੀਵੇऽਧਰਰੁਚਿਂ ਕਲਹਂਸੇ ਕਲਾਗਤੀਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਬੰਧੁਜੀਵ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਹੰਸ ਦੀ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ।
ਅਪਾਸ੍ਤਭੋਗਸਂਪਰ੍ਕਾ ਭੋਗਿਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ
ਉਹ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਚੁਣਿਆ।
ਸ਼ਾਣੇਨ ਮਣਿਵਲ੍ਲੀਢਾ ਕृਸ਼ਾਪ੍ਯਾਯਾਦਨਰ੍ਘਤਾਮ੍
ਉਹ ਪਤਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਰਗੜੀ ਹੋਈ ਮਣੀ ਵਾਂਗ, ਬੇਮੁੱਲ ਕੀਮਤੀ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਂ ਤਪਸ੍ਯਂਤੀਂ ਵਿਧਿਃ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਮਾਨਸਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ,
ਸਾ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਹਂਸਯਾਨੋਪਰਿਸ੍ਥਿਤਮ੍ 4.2.59.
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੰਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪਾਵਨੇਭ੍ਯੋਪਿ ਕੁਰੁ ਮਾਮਤਿਪਾਵਨੀਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ।'
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਤਦਿष੍ਟਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਨਿਤਰਾਂ ਤੁष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਹੀ ਗਈ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਵਿਤ੍ਰਮਤੁਲਂ ਤ੍ਵਮੇਧਿ ਵਰਤੋ ਮਮ
ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯੋऽਰ੍ਧਕੋਟੀ ਚ ਸਂਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕਨ੍ਯਕੇ
ਕੰਨਿਆ, ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਅੱਧੀ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਹਨ।
ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤਨੌ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮ ਵੈ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂਤਰ੍ਦਧੇ ਵੇਧਾਃ ਸਾਪਿ ਨਿਰ੍ਧੂਤਕਲ੍ਮषਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਾਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਖੇਲਂਤੀਮੁਟਜਾਜਿਰੇ
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ—