ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਦਂ ਨਿਰ੍ਮਲਾਨਿ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤੀਰ੍ਥਰਾਜ ਸਮਾਗਮਾਤ੍
ਹਰ ਸਾਲ, ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਘਿਨਾਂ ਮਹਾਘਂ ਚ ਹਰੇਤ੍ਪਾਂਚਨਦਾਦ੍ਬਲਾਤ੍ ਤਮੇਕਮਜ੍ਜਨਾਦੂਰ੍ਜੇ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਪਂਚਨਦੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਪੰਜਨਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੰਜਨਦ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ ਪੱਕਾ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਪਂਚਨਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਚ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਨਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪੁਰਾ ਵੇਦਸ਼ਿਰਾ ਨਾਮ ਮੁਨਿਰਾਸੀਨ੍ਮਹਾਤਪਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵੇਦਸ਼ਿਰਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਮੁਨੀ ਸੀ।
ਤਪਸ੍ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਨੇਃ ਪੁਰੋਦृਗ੍ਗੋਚਰਂ ਗਤਾ 4.2.59.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁਨੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਔਰਤ ਆਈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਮੁਨੇਰ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ, ਮੁਨੀ ਦਾ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੂਰਾਦੇਵ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਮृषਿਂ ਸਾਭ੍ਯਭਾषਤ
ਉਹ ਔਰਤ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੀ।
ਨਾਪਰਾਧ੍ਨੋਮ੍ਯਹਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਹੋਗ੍ਰਤਪਸਾਂਨਿਧੇ
ਮੈਂ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਓ ਮਹਾਨ ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨੇ।
ਮੁਨੀਨਾਂ ਮਾਨਸਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਯਤ੍ਪਦ੍ਮਾਦਪਿ ਤਨ੍ਮृਦੁ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਵੀ ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਚੇਰਪ੍ਸਰਸੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀ...
ਉਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ੁਚੇ ਸ਼ੁਚਿਰਸਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ।"
ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਵਰੂਪਾ ਲਲਨਾ ਨਵਨੀਤ ਸਮਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਸੁਰਤ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਰਦ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਿਹ੍ਯੇਦੁਦ੍ਧृਤਸਾਰੋਪਿ ਵਹ੍ਨੇਃ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਯ ਵੈ
ਮੱਖਣ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਵੀ ਕੱਢ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਸ਼ੁਚੇ ਨ ਭੇਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ੁਚਿ ਮਨੋਗਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਖਲਨਾਨ੍ਨ ਤਥਾ ਹਾਨਿਰਕਾਮਾਤ੍ਤਪਸੋ ਮੁਨੇਃ 4.2.59.
ਅਣਜਾਣੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਈ ਗਲਤੀ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕੋਪਾਤ੍ਤਪਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਸਂਚਿਤਂ ਯਤ੍ਸੁਕृਚ੍ਛ੍ਰਤਃ
ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਤਪਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰ੍षੇ ਕਰ੍षਤਿ ਮਨੋ ਮਨੋਭੂ ਸਂਭਵਃ ਕੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਰੰਜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਠੋਸ ਨੀਅਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜ੍ਵਲਤੋ ਰੋषਦਾਵਾਗ੍ਨੇਃ ਕ੍ਵ ਵਾ ਸ਼ਾਂਤਿਤਰੋਃ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਥਾਂ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਤੀਪਃ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤੁਕਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼ृਣੁ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ੁਚੇ
ਹੁਣ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਸੁਣ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਵੀਰ੍ਯੇ ਪਰਿਸ੍ਕਨ੍ਨੇ ਤ੍ਵਦੀਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਾਕਤ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਤੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤੇਵ ਸਾਪ੍ਸਰਾਃ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਨਵੀਂ ਜਨਮ ਲੈਣੀ ਜਾਪੀ।
ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀ ਕਨ੍ਯਾਰਤ੍ਨਮਜੀਜਨਤ੍
ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਔਰਤ ਨੇ ਇਕ ਰਤਨ ਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਵੇਦਸ਼ਿਰਸ ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਤਾਂ ਨਿਧਾਯ ਸਾ 4.2.59.
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੈਦਸ਼ਿਰਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਂ ਚ ਵੇਦਸ਼ਿਰਾਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਸਮਵਰ੍ਧਯਤ੍
ਵੈਦਸ਼ਿਰਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ।
ਮੁਨਿਰ੍ਨਾਮ ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਧੂਤਪਾਪੇਤਿ ਚਾਰ੍ਥਵਤ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਧੂਤਪਾਪਾ' ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਜਿਸਦੇ ਪਾਪ ਧੋਏ ਗਏ ਹਨ'।
ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਵਯਵ ਸੁਂਦਰੀਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾਵਾਨ ਤੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਵਰ੍ਧਮਾਨਾਂ ਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮੁਮੁਦੇ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਅਥਾष੍ਟਵਾਰ੍षਿਕੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—
ਕਸ੍ਮੈ ਦਦ੍ਯਾਵਰਾਯ ਤ੍ਵਾਂ ਤ੍ਵਮੇਵਾਖ੍ਯਾਹਿ ਤਂ ਵਰਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿਆਂ, ਬੇਟੀ? ਤੂੰ ਆਪ ਦੱਸ, ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।