ਤੀਰ੍ਥਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨृਸਿਂਹਾਖ੍ਯਂ ਗੋਪਿਗੋਵਿਂਦ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਗੋਪੀ-ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਰਸਿੰਹ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਤਦਗ੍ਰੇ ਸ਼ੇषਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਸ਼ੇषਮਾਧਵਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਧਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਮਾਧਵਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਤਦਵਾਚ੍ਯਾਂ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ 4.2.58.
ਉਥੇ ਸ਼ੰਖ ਮਾਧਵ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ।
ਤਦਗ੍ਰੇ ਚ ਹਯਗ੍ਰੀਵਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਮਪਾਵਨਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਪਿਂਡਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯ ਹਯਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਹਾਯਗ੍ਰੀਵੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮੁਚ੍ਯੇਤ ਸਪੂਰ੍ਵਜਃ
ਉਥੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭੂਮੌ ਤਿਲਾਂਤਰਾਯਾਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੇਸ਼ਃ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਥ ਹਨ।
ਉਦ੍ਦਿष੍ਟਾਨਾਂ ਤੁ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੇਤੇषਾਂ ਕਲਸ਼ੋਦ੍ਭਵ ਇਦਾਨੀਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇਗ੍ਰਤਃ
ਉਪਰੋਕਤ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਕਲਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ; ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਮੂਰ੍ਤੌ ਸਮਾਵੇਸ਼੍ਯ ਕੈਸ਼ਵ੍ਯਾਮਥ ਕੇਸ਼ਵਃ
ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਸ ਮੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਕੇ, ਕੈਸ਼ਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਕ੍ਵ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਚ ਹਰਿਣਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਸ਼ੀਂ षਡਾਨਨ
ਹਰੀ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਾਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਛੇ-ਮੁਖੀ ਦੇਵਤਾ?
ਬ੍ਰੁਵੇ ਤਤ੍ਕਾਰਣਮਿਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਮੈਂ ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸਂਭਾਰੈਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਨੇਕੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਅਤਃ ਪ੍ਰਤਿਕृਤਿਃ ਸ੍ਵੀਯਾ ਤਤ੍ਰ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਮੁਰਾਰਿਣਾ 4.2.58.
ਇਸ ਲਈ, ਮੁਰਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਕਿਂਚਿਤ੍ਕਾਸ਼੍ਯਾ ਉਦੀਚ੍ਯਾਂ ਚ ਗਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਚਕ੍ਰਿਣਾ
ਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਚਕਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸੌਗਤਂ ਰੂਪਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਰਾਯ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਫਿਰ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਆਪ ਬੁੱਧੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਃ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਿਕਾ ਜਾਤਾ ਨਿਤਰਾਂ ਸੁਭਗਾਕृਤਿਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਯੋਨਿਂ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰਪੁਸ੍ਤਕਾਮ੍
ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜਣਨੀ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਹੱਥ ਦੇ ਆਂਗੂਠੇ 'ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਰੱਖੀ ਹੋਈ।
ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁषੁ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਸੀ, ਬੜਾ ਅਚੰਭਾ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਪृਚ੍ਛਤ੍ਪਰਮਂ ਧਰ੍ਮਂ ਸਂਸਾਰਵਿਨਿਮੋਚਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੁਸ਼ਲਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਸ਼ਾਲਿਨਮ੍
ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਸ੍ਤਂਭਨੋਚ੍ਚਾਟਨਾਕृष੍ਟਿ ਵਸ਼ੀਕਰ੍ਮਾਦਿਕੋਵਿਦਮ੍
ਰੋਕਣ, ਭਜਾਉਣ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੇ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ।
ਪੀਤਤਦ੍ਗੀਤਪੀਯੂष ਮृਗਪੂਗੈਰੁਪਾਸਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੈਰਪਿ ਪਤਤ੍ਪੁष੍ਪਚ੍ਛਲੈਃਕृਤਸਮਰ੍ਚਨਮ੍ 4.2.58.
ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਗਿਰਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਵਿਨਯਕੀਰ੍ਤਿਂ ਤਂ ਮਹਾਵਿਨਯਭੂषਣਮ੍
ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਵਿਨਯਕੀਰਤੀ, ਵੱਡੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਨਾਦਿਸਿਦ੍ਧਃ ਸਂਸਾਰਃ ਕਰ੍ਤृਕਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਸੰਸਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੈ, ਕਰਤਾ ਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਂਬਪਰ੍ਯਂਤਂ ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਨਿਬਂਧਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤੰਭਾਂ ਤੱਕ, ਜਦ ਤੱਕ ਦੇਹ ਦਾ ਬੰਧਨ ਹੈ।
ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾਖ੍ਯਾ ਦੇਹਿਨਾਮਿਮਾਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਿੰਦ ਵਾਲੇ ਜੀਵ।
ਦੇਹੋ ਯਥਾ ਸ੍ਮਦਾਦੀਨਾਂ ਸ੍ਵਕਾਲੇਨ ਵਿਲੀਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਾਣੇ ਦੇਹੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨਕਿਂਚਿਦਧਿਕਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵਧੀਕ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਨਿਜਾਹਾਰਪਰੀਮਾਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵੋਪਿ ਦੇਹਭृਤ੍
ਹਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਵਿਤृषਿਤਾਃ ਸ੍ਯਾਮ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪੇਯਂ ਮੁਦਾ ਵਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪੀ ਕੇ ਪਿਆਸ ਮੁਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ,