ਕੂਣਿਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਤੁਂਡਾਦੀਸ਼ ਦਿਕ੍ਸ੍ਥਿਤਃ
ਕੂਣਿਤਾਖ੍ਯਾ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਤੁੰਡਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਪਂਚਾਸ੍ਯਤਃ ਪਾਯਾਤ੍ਪੁਰੀਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਪ੍ਰਸਾਦਨਃ
ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਪੰਜ-ਮੂੰਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੇਰਂਬਾਦ੍ਵਹ੍ਨਿਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਚਿਂਤਾਮਣਿ ਵਿਨਾਯਕਃ
ਹੇਰੰਬ ਤੋਂ, ਅਗਨਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਨਾਮਕ ਵਿਨਾਇਕਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਵਿਘ੍ਨਰਾਜਾਦਵਾਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਦਂਤਹਸ੍ਤੋ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਵਿਘਨਰਾਜਾ ਤੋਂ, ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਾਲਾ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਰਦਾਦ੍ਯਾਤੁਧਾਨ੍ਯਾਂ ਚ ਯਾਤੁਧਾਨਗਣਾਵृਤਃ
ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਵਰਦਾ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦੇ ਗਣ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਃ ਪਿਲਿਪਿਲਾਤੀਰ੍ਥੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਮੋਦਕਪ੍ਰਿਯਾਤ੍
ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਪਿਲਿਪਿਲਾ ਤੀਰਥ ਵਿਖੇ, ਮੋਦਕਪ੍ਰਿਆ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕਾਰੇ ਪਂਚਮੇ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਚਤੁष੍ਕ ਵਿਨਾਯਕਾਃ
ਕਾਸੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਤੇ ਚਾਰ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਇਕ ਹਨ।
ਤੀਰੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਰਂਗਿਣ੍ਯਾ ਉਤ੍ਤਰੇ ਚਾਭਯਪ੍ਰਦਾਤ੍
ਸਵਰਗੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਡਰ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਿਂਹਤੁਡਾਦੁਦਗ੍ਭਾਗੇ ਕਲਿਪ੍ਰਿਯ ਵਿਨਾਯਕਃ
ਸਿੰਘ ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਕਲਿਜੁਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਵਿਨਾਇਕ ਹੈ।
ਕੂਣਿਤਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਥੈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਂਤੋ ਵਿਨਾਯਕਃ 4.2.57.
ਇਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਟੇਢੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੋਂ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਨਾਇਕ ਹੈ।
ਯਾਮ੍ਯਾਂਸृष੍ਟਿਗਣੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਾਰਸੂਚਕਃ ੯ [ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਗਜਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਾਰਕਃ 4.2.57.
ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਣੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗਜਕਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸਰ੍ਵਾਨੁਚਿਤ ਚਂਚੁਰਃ 4.2.57.
ਸਭ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਕੇ, ਠੀਕ ਸੁੰਡ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਿਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਰਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਹਰਃ ਸ੍ਕਂਦ ਮਂਦਰਾਦ੍ਰਿਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਹਰਾ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਸਕੰਦ?
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯੇਕਵਿषਯਾਮਸ਼ੇषਾਘੌਘਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਕਰੀਂਦ੍ਰਵਦਨੇ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਵਰ੍ਯੇऽਵਿਮੁਕ੍ਤਕੇ
ਉਥੇ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੁਖ ਤੇ—
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋਥ ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚੇਤਿ ਬਹੁਮਾਨਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ।
ਪਰਂ ਫਲਂਤਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤ੍ਵਦਧੀਨਾਨਿ ਸ਼ਂਕਰ
ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਚੇਤਨਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋਪਿ ਨ
ਕਰਮ ਬੇਸੂਧ ਹਨ; ਜੀਵ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ।
ਕਿਂਤੁ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤਾਦृਸ਼ੀ ਜਾਯਤੇ ਮਤਿਃ
ਪਰ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦਿਹ ਵੈ ਕਰ੍ਮਸ੍ਤੋਕਂ ਵਾऽਸ੍ਤੋਕਮੇਵ ਵਾ
ਇਥੇ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ—
ਸੁਸਿਦ੍ਧਮਪਿ ਵੈ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਮ੍
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਹੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—
ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਪ੍ਰੇषਿਤੇਨਾਦ੍ਯ ਸੂਦ੍ਯਮਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਮਯਾ 4.2.58.
ਅੱਜ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਯਤਨ ਮੈਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਤੀਵ ਯਦਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਬਲਪੌਰੁषੈਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੁੱਧੀ, ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ—
ਯਾਂਤਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਯੇ ਭਵਂਤਂ ਭਵਂ ਵਿਭੋ
ਜੋ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਾਲਕ,
ਜਾਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਹਾਦੇਵ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤਤ੍ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਹ ਕੰਮ ਪੱਕਾ ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਅਥਵਾ ਕਾਸ਼ਿਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਨ ਚਿਂਤ੍ਯਂ ਹਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ਼ਂਭੁਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ,
ਦृਸ਼ੋਰਤਿਥਿਤਾਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਤਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਕੇ,
ਗਂਗਾਵਰਣਯੋਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਂਭੇਦੇ ਸ੍ਵਚ੍ਛਮਾਨਸਃ
ਗੰਗਾ ਤੇ ਵਰਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ,