ਅਹੋ ਯਾਦृਗਸੌ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਤਿਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਵਾਹ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿੰਨਾ ਅਸਧਾਰਣ ਹੈ, ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਹੈ!
ਅਲੋਲੁਪ ਉਦਾਰਸ਼੍ਚ ਸਦਾਚਾਰੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ, ਦਿਲੋਂ ਵੱਡਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਜਿਤਕ੍ਰੋਧਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਨਸੂਯੁਰਵਂਚਕਃ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਠੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਪੁਣ੍ਯੋਪਦੇष੍ਟਾ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਃ ।। 4.2.56.
ਉਹ ਨੇਕੀਆਂ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧੀਰਃ ਪੁਣ੍ਯੇਤਿਹਾਸਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਦृਕ੍ਸਰ੍ਵਸਂਮਤਃ
ਉਹ ਡਿੱਠਾ ਤੇ ਢੀਠ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮੀ ਕੁਲੀਨੋऽਕृਪਣੋ ਭੋਕ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਮਲਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉੱਚ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਸਾਫ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਗੁਣਗ੍ਰਾਮਂ ਵਰ੍ਣਯਂਤ੍ਯਃ ਪਦੇਪਦੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਏਕਦਾਵਸਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਿਵੋਦਾਸਸ੍ਯ ਭੂਭੁਜਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਨੇ—
ਰਾਜਨ੍ਵृਦ੍ਧੋ ਗੁਣੈਰ੍ਵृਦ੍ਧੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸੁਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੋ ਉਮਰ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ—
ਰਾਜ੍ਞੀ ਰਾਜ੍ਞਾ ਕृਤਾਨੁਜ੍ਞਾ ਸਖੀਂ ਪ੍ਰੇष੍ਯ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਝਦਾਰ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਰਾਜਾਪਿ ਦੂਰਾਦਾਯਾਂਤਂ ਤ ਵਿਲੋਕ੍ਯਮਹੀਸੁਰਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ, ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹੀਸੁਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਪਦੈਰ੍ਦ੍ਵਿਤ੍ਰੈਰ੍ਨृਪਤਿਨਾ ਕृਤਾਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਸਤ੍ਕृਤਿਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੁਝ ਪੈਰ ਚਲ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਆਗਵਾਨੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕृਤਪ੍ਰਣਾਮੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸ ਸਾਦਰਂ ਦਤ੍ਤਮਾਸਨਮ੍
ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਕੁਸ਼ਲਿਨੌ ਕੁਸ਼ਲੌ ਚ ਕਥਾਗਮੇ 4.2.56.
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਥਾਵਸਾਨੇ ਰਾਜ੍ਞਾਥ ਗੇਹਂ ਵਿਸਸृਜੇ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਤੇऽਥ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਵਿਪ੍ਰੇ ਦਿਵੋਦਾਸੋ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ—
ਮਹਾਦੇਵਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇ ਲੀਲਾਵਤਿ ਗੁਣਪ੍ਰਿਯੇ
ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਂਬੁਧੀ, ਹੇ ਲੀਲਾਵਤੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—
ਅਤੀਤਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਕਲਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮਵੈਤਿ ਚ
ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਵਿਭਵ ਸਂਭਾਰੈਰ੍ਮਹਾਭੋਗੈਰਨੇਕਧਾ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ—
ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੁਕੂਲਾਦਿ ਪ੍ਰਦਾਨਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਚੰਗਾ ਕਪੜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਤੋਹਫੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।
ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਵਤੀ ਤੇ ਧੀਰ੍ਨ ਤਥਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਸੱਚੀ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਮੱਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਦਾਂਤਂ ਤਪੋਨਿਧਿਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ—
ਸ਼ਾਸਿਤੇਯਂ ਮਯਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਨ ਤਥਾਨ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਃ
ਇਹ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਹੀ ਸਚੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
ਨਿਜੌਰਸੇਭ੍ਯੋਪ੍ਯਧਿਕਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂਦਿਵਮਤਂਦ੍ਰਿਤਮ੍ 4.2.56.
ਰਾਤ-ਦਿਨ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਜਪਾਦਾਰ੍ਚਨਾਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਨਾਪਰਮ੍
ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੁੰਨ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰ੍ਵਿਸ੍ਮਮਿਵ ਮੇ ਚੇਤਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਬੇਪਰਵਾਹ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ।
ਏਕਾਂਤੇ ਤਤ੍ਤੁ ਪृष੍ਟੇਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਧਿਯਾ ਸਦਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਦਾ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਹੀ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਮਾਤ੍ਯੇਨਾਪ੍ਯਪृष੍ਟੇਨ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨृਪਾਗ੍ਰਤਃ
ਮੰਤਰੀ ਵੀ, ਜੇ ਨਾ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਰਾਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ।
ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚੇਤ੍ਕਥਯਾਮੀਹ ਮਾ ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁ ਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਪਰ ਜੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਨਾਯਥਾਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
ਸੁਣੋ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।