ਸ੍ਵੋਦਰਂ ਭਰ ਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਮृਗਾਦਯਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਮ੍ਰਿਗ ਆਦਿ—ਆਪਣੀ ਪੇਟ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਪਸਾਦ੍ਯ ਨਿਜੇਨਾਹਂ ਪ੍ਰੇਤਮੇਤਮਘਾਤੁਰਮ੍
ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਪੀ ਪ੍ਰੇਤ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਂਗਾ।
ਵਿਮृਸ਼੍ਯੇਤਿ ਸ ਵੈ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਪਿਸਾਚ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਪਿਸਾਚ, ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਪਿਸਾਚ-ਹੋਣਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿ ਸ ਮੁਨੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਮ੍
ਮੁਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਓਹਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ।
ਪਾਨੀਯਂ ਪਾਤੁਮਪਿ ਨੋ ਲਭੇਯਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਸ੍ਨਾਨਸ੍ਯ ਕਾ ਕਥਾ ਨਾਥ ਰਕ੍ਸ਼ੇਯੁਰ੍ਜਲਦੇਵਤਾਃ
ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ; ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਨਸ੍ਯਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਜਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਇੱਥੇ ਪੀਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ, ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਚ ਤਪਸ੍ਵੀ ਤਂ ਜਗਦੁਦ੍ਧਰਣਕ੍ਸ਼ਮਃ 4.2.54.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਭੂਤਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤ ਕੋਪਿ ਨ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਇਸ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਭਾਲਂ ਵਿਭੂਤਿਧਵਲਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਯਮਕਿਂਕਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਲਕੀਰ ਦੇਖੀ,
ਅਸ੍ਥਿਧ੍ਵਜਾਂਕਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਥਾ ਪਾਂਥਾ ਜਲਾਸ਼ਯਮ੍
ਅਸਥੀ ਦੀ ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਤਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਲਾਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ,
ਕृਤਭੂਤਿ ਤਨੁਤ੍ਰਾਣਂ ਸ਼ਿਵਮਂਤ੍ਰੈਰ੍ਨਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਵਿਭੂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ,
ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਦੁष੍ਟਸਤ੍ਤ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਯਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਦਿਨ ਰਾਤ, ਸਾਰੇ ਮੰਦ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸਨਾਦ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਾਦ੍ਭਸ੍ਮ ਪਾਂਸੁਃ ਪਾਂਸੁਤ੍ਵਦਾਯਤਃ
ਚਮਕਣ ਅਤੇ ਡਾਂਟਣ ਨਾਲ, ਵਿਭੂਤੀ ਮਿੱਟੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਧਾਰਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸ ਭਸ੍ਮ ਪ੍ਰੇਤਕਰੇऽਰ੍ਪਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਿਭੂਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਤ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਭੂਤਿਧਾਰਿਣਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਜਲਦੇਵਤਾਃ
ਵਿਭੂਤੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਭੂਤ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਯਾਵਤ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਲਾਸ਼ਯਾਤ੍ 4.2.54.੭
ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਜਲਾਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।
ਦਿਵ੍ਯਮਾਲਾਂਬਰਧਰੋ ਦਿਵ੍ਯਗਂਧਾਨੁਲੇਪਨਃ
ਉਹ ਦਿਵਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧ ਲਗਾ ਕੇ,
ਗਚ੍ਛਤਾ ਤੇਨ ਗਗਨੇ ਸ ਤਪਸ੍ਵੀ ਨਮਸ੍ਕृਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਦਰ੍ਯਯੋਨਿਤ੍ਵਾਦਤੀਵ ਪਰਿਨਿਂਦਿਤਾਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਤ ਜਨਮ ਤੋਂ,
ਪਿਸ਼ਾਚਮੋਚਨਂ ਤੀਰ੍ਥਮਦ੍ਯਾਰਭ੍ਯ ਸਮਾਖ੍ਯਯਾ
ਅੱਜ ਤੋਂ, ਇਹ ਤੀਰਥ 'ਭੂਤ ਮੁਕਤੀ ਤੀਰਥ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯੇ ਯੇ ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਂਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਉਣਗੇ,
ਦੈਵਾਤ੍ਪੈਸ਼ਾਚ੍ਯਮਾਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਿਤृਪਿਤਾਮਹਾਃ
ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭੂਤ ਬਣ ਗਏ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ,
ਅਦ੍ਯਸ਼ੁਕ੍ਲਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਾਰ੍ਗੇਮਾਸਿ ਤਪੋਨਿਧੇ
ਅੱਜ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨੇ,
ਇਮਾਂ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰੀਂ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਯੇ ਕਰਿष੍ਯਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪਿਸ਼ਾਚਮੋਚਨੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕਪਰ੍ਦੀਸ਼ਂ ਸਮਰ੍ਚ੍ਯ ਚ
ਪਿਸ਼ਾਚਮੋਚਨ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕਪਰਦੀਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ,
ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੁਕ੍ਲਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕਪਰ੍ਦੀਸ਼੍ਵਰ ਸਂਨਿਧੌ 4.2.54.
ਮਾਰਗ ਸ਼ੁਕਲ ਚੌਦਸ ਨੂੰ, ਕਪਰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਪੁਰੁषੋ ਭੂਯੋਭੂਯੋ ਨਮਸ੍ਯ ਤਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਪੁਰਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਪੋਧਨੋਪਿ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਘਟੋਦ੍ਭਵ
ਤਪੋਧਨ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਘਟੋਦਭਵ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ।
ਪਿਸ਼ਾਚਮੋਚਨਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਪਿਸ਼ਾਚਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ।