ਅਪਾਸ੍ਯ ਸੋਦਰਾਨ੍ਦਾਰਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਗृਹਂ ਵਸੁ
ਭਰਾ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਜ਼ਮੀਨ, ਘਰ ਤੇ ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਕੇ,
ਮਰਣਾਦਪਿ ਨੋ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਭਯਂ ਯਤ੍ਰ ਮਨਾਗਪਿ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਮਰਣਂ ਮਂਗਲਂ ਯਤ੍ਰ ਵਿਭੂਤਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਭੂषਣਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਹੀ ਗਹਿਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਨਿਰ੍ਵਾਣਰਮਣੀ ਯਤ੍ਰ ਰਂਕਂ ਵਾऽਰਂਕਮੇਵ ਵਾ
ਜਿੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਗਰੀਬ।
ਮृਤਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਜਂਤੂਨਾਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਮृਚ੍ਛਤਾਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਯਤ੍ਰ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਮृਤੋ ਜਂਤੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਰਾਯਣਾਦਿਭਿਃ 4.2.53.
ਜਿੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਯਤ੍ਰ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ਵਤ੍ਵੇਪਿ ਜਂਤੁਰ੍ਨਾਸ਼ੁਚਿਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਲਾਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੀਵ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ,
ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਸ਼ੀਤਿ ਕਾਸ਼ੀਤਿ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤ੍ਰਿਰ੍ਜਪਤਿ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ 'ਕਾਸ਼ੀ, ਕਾਸ਼ੀ' ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ,
ਯੇਨ ਕਾਸ਼ੀ ਹृਦਿ ਧ੍ਯਾਤਾ ਯੇਨ ਕਾਸ਼ੀਹ ਸੇਵਿਤਾ
ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਇਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ,
ਕਾਸ਼ੀਂ ਯਃ ਸੇਵਤੇ ਜਂਤੁਰ੍ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਜੋ ਜੀਵ ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਯਂ ਵਸ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤੋਪਿ ਵਾਸਯੇਤ੍ਤੀਰ੍ਥਵਾਸਿਨਮ੍
ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ,
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਵਸਂਤਿ ਯੇ ਧੀਰਾ ਆਪਂਚਤ੍ਵ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧੀਰ ਜੀਵ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ,
ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਵਾਰਾਣਸੀਗੁਣਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਥਾਣੁ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ,
ਤਾਰਕਤ੍ਵਂ ਸਮਾਗਚ੍ਛ ਗਚ੍ਛਾਤਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਮਾਨਸ
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ,
ਤਿਲਪਰ੍ਣ ਸ੍ਧੂਲਕਰ੍ਣ ਦृਮਿਚਂਡ ਪ੍ਰਭਾਮਯ
ਤਿਲਪਰਨ, ਧੂਲਕਰਨ, ਦ੍ਰਿਮਚੰਡ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਹਨ,
ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਕਿਰਾਤਾਖ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖ ਨਿਕੁਂਭਕ 4.2.53.
ਵੀਰਭਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਰਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਤੁਰਮੁਖ, ਨਿਕੁੰਭਕ,
ਨਾਦ੍ਰੀਣਾਂ ਨ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਮਹੀਯਸਾਮ੍ 4.2.53.
ਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ,
ਤਾਰਕੇਸ਼ਂ ਮਹਾਲਿਂਗਂ ਤਾਰਕਾਖ੍ਯੋ ਗਣੋਤ੍ਤਮਃ 4.2.53.
ਤਾਰਕੇਸ਼, ਮਹਾ ਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਤਾਰਕ, ਜੋ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ,
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਕੁਂਭਸਂਭਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੋਤ੍ਵਵਹਿਤੋ ਭਵਾਨ੍
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੁੰਭ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁਣ।
ਕਪਰ੍ਦੀ ਨਾਮ ਗਣਪਃ ਸ਼ਂਭੋਰਤ੍ਯਂਤਵਲ੍ਲਭਃ
ਕਪਰਦੀ ਨਾਮ ਦਾ ਗਣਪ, ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।
ਕੁਂਡਂ ਚਖਾਨ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਵਿਮਲੋਦਕ ਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਖੋਦਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਮਲੋਦਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪੁਰਾ
ਮੈਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਥੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਏਕਃ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਿਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਾਲਮੀਕਿ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਸ ਹਿ ਹੇਮਂਤੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਮਾਸਿ ਤਪੋਧਨਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਤਪਸੀ ਨੇ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਚਕਾਰ ਭਸ੍ਮਨਾ ਸ੍ਨਾਨਮਾਪਾਦਤਲਮਸ੍ਤਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ ਭਸਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਨ੍ਯਸ੍ਤਮਸ੍ਤਕਪਾਂਸੁਸ਼੍ਚ ਸਂਧ੍ਯਾਮਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕੀਂ ਸ੍ਮਰਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਤਮਕ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤੀ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਹਾਰਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਣਵਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ षਡ੍ਜਾਦਿਸ੍ਵਰਭੇਦਤਃ 4.2.54.
ਉਸ ਨੇ ਓਮ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੜਜ ਤੋਂ ਆਗੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕੀਤੀ।
ਅਂਗਹਾਰੈਰ੍ਮਨੋਹਾਰਿ ਚਾਰੀ ਮਂਡਲਸਂਯੁਤਮ੍
ਮਨਮੋਹਣੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਸੁੰਦਰ ਚਾਲ ਅਤੇ ਗੋਲ ਚਲਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।
ਅਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਘੋਰਮਤੀਵ ਵਿਕृਤਾਕृਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਬਹੁਤ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।