ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯਃ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਅਤੇ ਜੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਰੁਣਾਦਿਤਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਰੋ ਨੋ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਭਜੇਤ੍
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਪੁਰਾਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧਹਾਰੀਤੋ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹਾਰੀਤਾ ਸੀ।
ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਦਾਂ ਭਾਸ੍ਵਤਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
ਤੁष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਬ੍ਰਧ੍ਨੋ ਵृਦ੍ਧਤਪਸ੍ਵਿਨੇ 4.2.51.
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤਪਸੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੋਥ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਦ੍ਦ੍ਯੁਮਣੇਰਵृਣੀਤ ਵਰਂ ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
ਤਪਃਕਰਣ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਸ੍ਥਵਿਰਸ੍ਯ ਨ ਮੇ ਯਤਃ
ਮੈਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗੀ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਤਪ ਏਵ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਪ ਏਵ ਪਰਂ ਵਸੁ
ਤਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ; ਤਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ ਹੈ।
ऋਤੇਨ ਤਪਸਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਲਭ੍ਯਾ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਂਪਦਃ
ਸਚ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਾਮਿ ਲੋਕਦ੍ਵਯਮਹਤ੍ਤ੍ਵਦਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਹ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਿਗ੍ਜਰਾਂਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਤ੍ਰ ਯਯਾ ਸਰ੍ਵੋ ਵਿਰਜ੍ਯਤਿ
ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬੁਜ਼ੁਰਗੀ ਨੂੰ ਧਿਕਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਂ ਮਰਣਮੇਵਾਸ੍ਤੁ ਮਾ ਜਰਾਸ੍ਤ੍ਵਤਿਸ਼ੋਚ੍ਯਕृਤ੍
ਮੌਤ ਆ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਨਾ ਆਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਦੀਰ੍ਘਤਪਸੇ ਚਿਰਮਾਯੁਰ੍ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯਵਾਰ੍ਧਕਂ ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਪਹृਤ੍ਯ ਵੈ
ਪਰ ਬੁਢ਼ੇ ਨੂੰ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ ਵृਦ੍ਧਹਾਰੀਤੋ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਮੁਨਿਃ 4.2.51.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਹਾਰੀਤਾ, ਜੋ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਵृਦ੍ਧੇਨਾਰਾਧਿਤੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਰੀਤੇਨ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਤਪਸਵੀ ਹਾਰੀਤਾ ਨੂੰ ਬੁਢ਼ਿਆਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਸੀ,
ਵृਦ੍ਧਾਦਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਘਟੋਦ੍ਭਵ
ਘਟੋਦਭਵ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਧਾਦਿਤਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ,
ਵृਦ੍ਧਾਦਿਤ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਰਵੌ ਨਰਃ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵ੍ਰਿਧਾਦਿਤਿਆ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਥਾ ਤੁ ਕੇਸ਼ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਵਿਤਾ ਜ੍ਞਾਨਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ,
ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸਂਚਰਮਾਣੇਨ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵੇਨਾਦਿਕੇਸ਼ਵਃ
ਕੇਸ਼ਵ, ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ,
ਕੌਤੁਕਾਦਿਵ ਉਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਹਰੇ ਰਵਿਰੁਪਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਹਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਚੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋਵਸਰਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਨਾ ਹਰਿਮ੍
ਉਹ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਬਹੁਮਾਨਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ।'
ਅਥਾਵਸਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਲੋਕਚਕ੍ਸ਼ੁਰਧੋਕ੍ਸ਼ਜਮ੍
ਫਿਰ, ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਵਾਪਿ ਪੂਜ੍ਯਃ ਕੋਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਪੂਜ੍ਯਾਤ੍ਰ ਮਾਧਵ ।। 4.2.51.
ਮਾਧਵ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਪੂਜਦੀ ਹੈ?
ਤ੍ਵਤ੍ਤਸ਼੍ਚਾਵਿਰ੍ਭਵੇਦੇਤਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋਸ੍ਮ੍ਯਤ੍ਰ ਤਵਾਂਤਿਕਮ੍
ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੋਰੁਦੀਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼—
ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਪੂਜ੍ਯੋਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।