ਅਂਡਂ ਤृਤੀਯਂ ਮਾ ਭਿਂਧਿ ਹ੍ਯਨਿष੍ਪਨ੍ਨਂ ਮਮੇਵ ਹਿ
ਤੀਜਾ ਅੰਡਾ ਨਾ ਫੋੜ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੋਰੁਣੋਗਚ੍ਛਦੁਡ੍ਡੀਯਾਨਂਦਕਾਨਨਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਪृਚ੍ਛਤਃ ਖ੍ਯਾਤਂ ਵਿਨਤਾ ਦਾਸ੍ਯਕਾਰਣਮ੍
ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਹ ਹੀ ਵਿਨਤਾ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਅਨੂਰੁਤ੍ਵਾਦਨੂਰੁਰ੍ਯੋਰੁਣਃ ਕ੍ਰੋਧਾਰੁਣੋ ਯਤਃ
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਨੂਰੁ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੂਰੁ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।
ਸੋਪਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਥ ਵਰਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੂਰਵੇ
ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਨੂਰੂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ।
ਤਿष੍ਠਾਨੂਰੋ ਮਮ ਰਥੇ ਸਦੈਵ ਵਿਨਤਾਤ੍ਮਜ 4.2.51.
ਅਨੂਰੂ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਰਥ 'ਤੇ ਰਹੋ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਅਤ੍ਰ ਤ੍ਵਤ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਯੇ ਭਜਿष੍ਯਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਰਖੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਣਗੇ,
ਯੇਰ੍ਚਯਿष੍ਯਂਤਿ ਸਤਤਮਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਦਾ ਅਰੁਣਾਦਿਤਯ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ,
ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਨਾਭਿਭੂਯਂਤੇ ਨੋ ਪਸਰ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਕੈਸ਼੍ਚਨ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੇਗੀ।
ਅਥ ਸ੍ਯਂਦਨਮਾਰੋਪ੍ਯ ਨੀਤਵਾਨਰੁਣਂ ਰਵਿਃ
ਫਿਰ, ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯਃ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਅਤੇ ਜੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਰੁਣਾਦਿਤਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਰੋ ਨੋ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਭਜੇਤ੍
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਪੁਰਾਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧਹਾਰੀਤੋ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹਾਰੀਤਾ ਸੀ।
ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਦਾਂ ਭਾਸ੍ਵਤਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
ਤੁष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਬ੍ਰਧ੍ਨੋ ਵृਦ੍ਧਤਪਸ੍ਵਿਨੇ 4.2.51.
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤਪਸੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੋਥ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਦ੍ਦ੍ਯੁਮਣੇਰਵृਣੀਤ ਵਰਂ ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
ਤਪਃਕਰਣ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਸ੍ਥਵਿਰਸ੍ਯ ਨ ਮੇ ਯਤਃ
ਮੈਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗੀ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਤਪ ਏਵ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਪ ਏਵ ਪਰਂ ਵਸੁ
ਤਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ; ਤਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ ਹੈ।
ऋਤੇਨ ਤਪਸਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਲਭ੍ਯਾ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਂਪਦਃ
ਸਚ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਾਮਿ ਲੋਕਦ੍ਵਯਮਹਤ੍ਤ੍ਵਦਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਹ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਿਗ੍ਜਰਾਂਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਤ੍ਰ ਯਯਾ ਸਰ੍ਵੋ ਵਿਰਜ੍ਯਤਿ
ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬੁਜ਼ੁਰਗੀ ਨੂੰ ਧਿਕਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਂ ਮਰਣਮੇਵਾਸ੍ਤੁ ਮਾ ਜਰਾਸ੍ਤ੍ਵਤਿਸ਼ੋਚ੍ਯਕृਤ੍
ਮੌਤ ਆ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਨਾ ਆਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਦੀਰ੍ਘਤਪਸੇ ਚਿਰਮਾਯੁਰ੍ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯਵਾਰ੍ਧਕਂ ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਪਹृਤ੍ਯ ਵੈ
ਪਰ ਬੁਢ਼ੇ ਨੂੰ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ ਵृਦ੍ਧਹਾਰੀਤੋ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਮੁਨਿਃ 4.2.51.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਹਾਰੀਤਾ, ਜੋ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਵृਦ੍ਧੇਨਾਰਾਧਿਤੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਰੀਤੇਨ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਤਪਸਵੀ ਹਾਰੀਤਾ ਨੂੰ ਬੁਢ਼ਿਆਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਸੀ,
ਵृਦ੍ਧਾਦਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਘਟੋਦ੍ਭਵ
ਘਟੋਦਭਵ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਧਾਦਿਤਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ,
ਵृਦ੍ਧਾਦਿਤ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਰਵੌ ਨਰਃ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵ੍ਰਿਧਾਦਿਤਿਆ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਥਾ ਤੁ ਕੇਸ਼ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਵਿਤਾ ਜ੍ਞਾਨਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ,