ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਰਾਜ੍ਯਮਾਪ੍ਯਾਪਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤ੍ਵਾਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਮੁਨੇ
ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਕ੍ਰੂਰਾਕ੍ਸ਼ੋਯਂ ਦਿਵਾਂਧੋਯਂ ਸਦਾ ਵਕ੍ਰਨਖਸ੍ਤ੍ਵਸੌ
ਉਹ ਕਰੂੜ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਨ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਕਰੀ ਨਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਗੁਣਗ੍ਰਾਮਾਨ੍ਵਿਕਥ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ਃ ਖਗਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੱਸ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ—
ਕੌਸ਼ਿਕੇਥ ਤਥਾਵृਤ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਵੀਕ੍ਸ਼ਣਲਾਲਸਾ
ਕੌਸ਼ਿਕ, ਇਹ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਪ੍ਰਸ੍ਫੋਟ੍ਯ ਘਟਸਂਭਵ
ਜਦ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਅੰਡਾ ਫਟ ਗਿਆ।
ਤਾਵਤ੍ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤਸ੍ਯਾਤਿਮਹਸਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ 4.2.51.
ਫਿਰ, ਉਸ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।
ਅਂਡਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕ੍ਰੋਧਾਰੁਣਮੁਖਸ਼੍ਰਿਯਾ
ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਨਯਿਤ੍ਰਿ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾਨ੍ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ
ਹੇ ਮਾਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਕਦਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਦਨਿष੍ਪਨ੍ਨ ਸਰ੍ਵਾਂਗਃ ਸ਼ਪਾਮਿ ਤ੍ਵਾ ਵਿਹਂਗਮੇ
ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪੰਛੀ।
ਵੇਪਮਾਨਾਥ ਤਚ੍ਛਾਪਾਦਿਦਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਪੰਛੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਅਂਡਂ ਤृਤੀਯਂ ਮਾ ਭਿਂਧਿ ਹ੍ਯਨਿष੍ਪਨ੍ਨਂ ਮਮੇਵ ਹਿ
ਤੀਜਾ ਅੰਡਾ ਨਾ ਫੋੜ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੋਰੁਣੋਗਚ੍ਛਦੁਡ੍ਡੀਯਾਨਂਦਕਾਨਨਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਪृਚ੍ਛਤਃ ਖ੍ਯਾਤਂ ਵਿਨਤਾ ਦਾਸ੍ਯਕਾਰਣਮ੍
ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਹ ਹੀ ਵਿਨਤਾ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਅਨੂਰੁਤ੍ਵਾਦਨੂਰੁਰ੍ਯੋਰੁਣਃ ਕ੍ਰੋਧਾਰੁਣੋ ਯਤਃ
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਨੂਰੁ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੂਰੁ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।
ਸੋਪਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਥ ਵਰਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੂਰਵੇ
ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਨੂਰੂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ।
ਤਿष੍ਠਾਨੂਰੋ ਮਮ ਰਥੇ ਸਦੈਵ ਵਿਨਤਾਤ੍ਮਜ 4.2.51.
ਅਨੂਰੂ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਰਥ 'ਤੇ ਰਹੋ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਅਤ੍ਰ ਤ੍ਵਤ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਯੇ ਭਜਿष੍ਯਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਰਖੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਣਗੇ,
ਯੇਰ੍ਚਯਿष੍ਯਂਤਿ ਸਤਤਮਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਦਾ ਅਰੁਣਾਦਿਤਯ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ,
ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਨਾਭਿਭੂਯਂਤੇ ਨੋ ਪਸਰ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਕੈਸ਼੍ਚਨ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੇਗੀ।
ਅਥ ਸ੍ਯਂਦਨਮਾਰੋਪ੍ਯ ਨੀਤਵਾਨਰੁਣਂ ਰਵਿਃ
ਫਿਰ, ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯਃ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਅਤੇ ਜੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਰੁਣਾਦਿਤਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਰੋ ਨੋ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਭਜੇਤ੍
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਪੁਰਾਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧਹਾਰੀਤੋ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹਾਰੀਤਾ ਸੀ।
ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਦਾਂ ਭਾਸ੍ਵਤਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
ਤੁष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਬ੍ਰਧ੍ਨੋ ਵृਦ੍ਧਤਪਸ੍ਵਿਨੇ 4.2.51.
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤਪਸੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੋਥ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਦ੍ਦ੍ਯੁਮਣੇਰਵृਣੀਤ ਵਰਂ ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
ਤਪਃਕਰਣ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਸ੍ਥਵਿਰਸ੍ਯ ਨ ਮੇ ਯਤਃ
ਮੈਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗੀ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਤਪ ਏਵ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਪ ਏਵ ਪਰਂ ਵਸੁ
ਤਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ; ਤਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ ਹੈ।
ऋਤੇਨ ਤਪਸਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਲਭ੍ਯਾ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਂਪਦਃ
ਸਚ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।