ਅਥ ਤੇषੁ ਪ੍ਰਣष੍ਟੇषੁ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍
ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਗਿਆ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦ੍ਯਤਪਾਣੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸੁਰਾਨਾਧੂਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਝਟਕ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨਃਪਵਨਵੇਗੇਨ ਭ੍ਰਮਮਾਣਂ ਮਹਾਰਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ।
ਉਪੋਪਵਿਸ਼੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ੀਂਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਭਯਃ
ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਯੰਤਰ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ਚੈਤਦ੍ਵਾਤ੍ਯਾ ਨ ਪ੍ਰਭਵੇਦਿਹ
ਇਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਛੂਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਹਵਾ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨ ਬਲਂ ਪ੍ਰਭਵੇਦਤ੍ਰ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਪੌਰੁषਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾਂ ਤਾਂ ਤਾਕਤ, ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਜਤਨ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਮੇ ਸ਼ਂਕਰੇ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਤੀਵ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ
ਜੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ,
ਯਦ੍ਯਹਂ ਮਾਤृਭਕ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਾਮਿਨਃ ਸ਼ਂਕਰਾਦਪਿ
ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭਗਤ ਹਾਂ,
ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਨੋਦ੍ਯਮਸ਼੍ਚਾਯਂ ਹृਤ੍ਸ੍ਥੋ ਵੇਤ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਗਃ
ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਤਨ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਜਰਿਤੌ ਪਿਤਰੌ ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਾਪਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ 4.1.50.
ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਪੇ ਤੇ ਬਚਪਨ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ—
ਤਤਃ ਕੈਟਭਜਿਤ੍ਪ੍ਰਾਹ ਵੈਨਤੇਯਂ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ 4.1.50.
ਫਿਰ, ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਨਤੇਯਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹਿਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾ ਵੈਨਤੇਯੋ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ 4.1.50.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੈਨਤੇਯਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਾਨੁਗृਹੀਤਾਨਾਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਖਿਲਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ 4.1.50.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੌ ਸਂਜਾਤੌ ਦੇਵੌ ਸ਼ਂਕਰਭਾਸ੍ਕਰੌ 4.1.50.
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਕਰ ਤੇ ਭਾਸਕਰ ਦੇਵਤਾ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲਏ।
ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਰਸ਼੍ਚਿਂਤਿਤਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨੀਰੋਗੋ ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ।। 4.1.50.
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਰਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਖਖੋਲ੍ਕਾਦਿਤ੍ਯਸਂਭਵਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਛੀ, ਉਲਕਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਹृਦਯਾਨਂਦ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਂਗਭਵ ਪ੍ਰਭੋ
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੋ।
ਦਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰੀ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
ਤਦਪ੍ਯਹਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਮਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਮਹਾਮਤੇ
ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ ਹੇ ਵੱਡੇ ਸਮਝਦਾਰ।
ਕਦ੍ਰੂਰਜੀਜਨਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਞ੍ਸ਼ਤਂ ਕਸ਼੍ਯਪਤਃ ਪੁਰਾ
ਕਦਰੂ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਲਈ ਕਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।
ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਰਾਜ੍ਯਮਾਪ੍ਯਾਪਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤ੍ਵਾਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਮੁਨੇ
ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਕ੍ਰੂਰਾਕ੍ਸ਼ੋਯਂ ਦਿਵਾਂਧੋਯਂ ਸਦਾ ਵਕ੍ਰਨਖਸ੍ਤ੍ਵਸੌ
ਉਹ ਕਰੂੜ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਨ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਕਰੀ ਨਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਗੁਣਗ੍ਰਾਮਾਨ੍ਵਿਕਥ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ਃ ਖਗਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੱਸ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ—
ਕੌਸ਼ਿਕੇਥ ਤਥਾਵृਤ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਵੀਕ੍ਸ਼ਣਲਾਲਸਾ
ਕੌਸ਼ਿਕ, ਇਹ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਪ੍ਰਸ੍ਫੋਟ੍ਯ ਘਟਸਂਭਵ
ਜਦ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਅੰਡਾ ਫਟ ਗਿਆ।
ਤਾਵਤ੍ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤਸ੍ਯਾਤਿਮਹਸਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ 4.2.51.
ਫਿਰ, ਉਸ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।
ਅਂਡਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕ੍ਰੋਧਾਰੁਣਮੁਖਸ਼੍ਰਿਯਾ
ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਨਯਿਤ੍ਰਿ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾਨ੍ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ
ਹੇ ਮਾਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਕਦਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਦਨਿष੍ਪਨ੍ਨ ਸਰ੍ਵਾਂਗਃ ਸ਼ਪਾਮਿ ਤ੍ਵਾ ਵਿਹਂਗਮੇ
ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪੰਛੀ।
ਵੇਪਮਾਨਾਥ ਤਚ੍ਛਾਪਾਦਿਦਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਪੰਛੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।