ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯ ਕਂਠਤਾਲੁਸ੍ਥਂ ਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਗਲੇ ਦੇ ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਪਛਾਣ ਕੇ—
ਤਮੁਦ੍ਗੀਰ੍ਣਂ ਨਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍ਸਮਭਾषਤ
ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ।
ਸ ਤਦਾਹੇਤਿ ਵਿਪ੍ਰੋਹਂ ਪृष੍ਟਃ ਸਨ੍ਗਰੁਡਾਗ੍ਰਤਃ
ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ,' ਜਦ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ।
ਤਂ ਪ੍ਰੇष੍ਯ ਗਰੁਡੋ ਦੂਰਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਥ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭੇਜ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਬਾਕੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਗਲ ਲਏ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਿਗ੍ਮਤੇਜਸ੍ਕਂ ਜ੍ਵਾਲਾਤਤਦਿਗਂਤਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜਵਾਲਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਸਨ—
ਤੇ ਸਨ੍ਨਹ੍ਯਂਤ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਜ੍ਜੀਕृਤ ਬਲਾਯੁਧਾਃ
ਉਹ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਤੀਰਵਿਰ੍ਨਾਯਂ ਨਾਯਮਗ੍ਨਿਃ ਸਧੂਮਵਾਨ੍
ਇਹ ਉਹ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਾਸੇ ਪਾਸੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਨਾਹ ਹੀ ਧੂੰਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨ ਦੈਤ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਭੇਦृਕ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਕृਤਿਰ੍ਦਾਨਵੇष੍ਵਿਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨਾਹ ਹੀ ਇਹ ਰੂਪ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਸਂਭਾਵਯਂਤੀਤਿ ਨੀਤਿਜ੍ਞਾ ਅਪਿ ਨਿਰ੍ਜਰਾਃ
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਅਮਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਪੇਤੁਃ ਪਕ੍ਸ਼ਵਾਤੇਨ ਸਾਯੁਧਾਸ਼੍ਚ ਸਵਾਹਨਾਃ 4.1.50.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਅਥ ਤੇषੁ ਪ੍ਰਣष੍ਟੇषੁ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍
ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਗਿਆ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦ੍ਯਤਪਾਣੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸੁਰਾਨਾਧੂਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਝਟਕ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨਃਪਵਨਵੇਗੇਨ ਭ੍ਰਮਮਾਣਂ ਮਹਾਰਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ।
ਉਪੋਪਵਿਸ਼੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ੀਂਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਭਯਃ
ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਯੰਤਰ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ਚੈਤਦ੍ਵਾਤ੍ਯਾ ਨ ਪ੍ਰਭਵੇਦਿਹ
ਇਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਛੂਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਹਵਾ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨ ਬਲਂ ਪ੍ਰਭਵੇਦਤ੍ਰ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਪੌਰੁषਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾਂ ਤਾਂ ਤਾਕਤ, ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਜਤਨ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਮੇ ਸ਼ਂਕਰੇ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਤੀਵ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ
ਜੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ,
ਯਦ੍ਯਹਂ ਮਾਤृਭਕ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਾਮਿਨਃ ਸ਼ਂਕਰਾਦਪਿ
ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭਗਤ ਹਾਂ,
ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਨੋਦ੍ਯਮਸ਼੍ਚਾਯਂ ਹृਤ੍ਸ੍ਥੋ ਵੇਤ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਗਃ
ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਤਨ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਜਰਿਤੌ ਪਿਤਰੌ ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਾਪਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ 4.1.50.
ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਪੇ ਤੇ ਬਚਪਨ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ—
ਤਤਃ ਕੈਟਭਜਿਤ੍ਪ੍ਰਾਹ ਵੈਨਤੇਯਂ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ 4.1.50.
ਫਿਰ, ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਨਤੇਯਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹਿਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾ ਵੈਨਤੇਯੋ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ 4.1.50.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੈਨਤੇਯਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਾਨੁਗृਹੀਤਾਨਾਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਖਿਲਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ 4.1.50.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੌ ਸਂਜਾਤੌ ਦੇਵੌ ਸ਼ਂਕਰਭਾਸ੍ਕਰੌ 4.1.50.
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਕਰ ਤੇ ਭਾਸਕਰ ਦੇਵਤਾ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲਏ।
ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਰਸ਼੍ਚਿਂਤਿਤਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨੀਰੋਗੋ ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ।। 4.1.50.
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਰਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਖਖੋਲ੍ਕਾਦਿਤ੍ਯਸਂਭਵਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਛੀ, ਉਲਕਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਹृਦਯਾਨਂਦ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਂਗਭਵ ਪ੍ਰਭੋ
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੋ।
ਦਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰੀ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
ਤਦਪ੍ਯਹਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਮਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਮਹਾਮਤੇ
ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ ਹੇ ਵੱਡੇ ਸਮਝਦਾਰ।
ਕਦ੍ਰੂਰਜੀਜਨਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਞ੍ਸ਼ਤਂ ਕਸ਼੍ਯਪਤਃ ਪੁਰਾ
ਕਦਰੂ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਲਈ ਕਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।