ਉਚ੍ਚਰੇਦृਗ੍ਯਜੁਃਸਾਮ੍ਨਾਮृਚਮੇਕਾਮਪੀਹ ਯਃ
ਇਥੇ ਜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਜਾਂ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੀ ਇਕ ਰਿਚ ਵੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ—
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯੈਤੇष੍ਵੇਕਮਪ੍ਯੇਵ ਨ ਮਨ੍ਯੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਬੋਧਕਮ੍
ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂਤਰਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਦ੍ਵਿਜਬੋਧਕਰਂ ਪ੍ਰਸੂਃ
ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੱਸੋ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਨਤਾ ਪ੍ਰਾਹ ਯਸ੍ਤੇ ਕਂਠਗਤੋਂऽਗਜ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ—
ਦ੍ਵਿਜਮਾਤ੍ਰੇਪਿ ਯਾ ਹਿਂਸਾ ਸਾ ਹਿਂਸਾ ਕੁਸ਼ਲਾਯ ਨ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣੀ, ਉਹ ਨਾਹ ਤਾਂ ਭਲਾ ਹੈ, ਨਾਹ ਹੀ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਕਾਸ਼੍ਯਪਿਰਿਤਿਪ੍ਰਸੂਪਾਦੌਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ
ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਦੂਰਾਦਾਲੋਕਯਾਂਚਕ੍ਰੇ ਨਿषਾਦਾਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਜੀਵਿਨਃ
ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ।
ਅਂਧੀਕृਤ੍ਯ ਦਿਸ਼ੋਭਾਗਾਨਬ੍ਧਿਰੋਧਸ੍ਯੁਪਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਕਾਂਦਿਸ਼ੀਕਾ ਨਿषਾਦਾਸ੍ਤੁ ਵਿਵਿਸ਼ੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਾਂਦਿਸ਼ੀਕ ਨਿਸ਼ਾਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਥੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ।
ਜਜ੍ਵਾਲੇਂਗਲਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਤਤ੍ਕਂਠਕਂਦਲੀਮ੍ 4.1.50.
ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗਲ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯ ਕਂਠਤਾਲੁਸ੍ਥਂ ਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਗਲੇ ਦੇ ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਪਛਾਣ ਕੇ—
ਤਮੁਦ੍ਗੀਰ੍ਣਂ ਨਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍ਸਮਭਾषਤ
ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ।
ਸ ਤਦਾਹੇਤਿ ਵਿਪ੍ਰੋਹਂ ਪृष੍ਟਃ ਸਨ੍ਗਰੁਡਾਗ੍ਰਤਃ
ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ,' ਜਦ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ।
ਤਂ ਪ੍ਰੇष੍ਯ ਗਰੁਡੋ ਦੂਰਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਥ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭੇਜ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਬਾਕੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਗਲ ਲਏ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਿਗ੍ਮਤੇਜਸ੍ਕਂ ਜ੍ਵਾਲਾਤਤਦਿਗਂਤਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜਵਾਲਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਸਨ—
ਤੇ ਸਨ੍ਨਹ੍ਯਂਤ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਜ੍ਜੀਕृਤ ਬਲਾਯੁਧਾਃ
ਉਹ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਤੀਰਵਿਰ੍ਨਾਯਂ ਨਾਯਮਗ੍ਨਿਃ ਸਧੂਮਵਾਨ੍
ਇਹ ਉਹ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਾਸੇ ਪਾਸੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਨਾਹ ਹੀ ਧੂੰਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨ ਦੈਤ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਭੇਦृਕ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਕृਤਿਰ੍ਦਾਨਵੇष੍ਵਿਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨਾਹ ਹੀ ਇਹ ਰੂਪ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਸਂਭਾਵਯਂਤੀਤਿ ਨੀਤਿਜ੍ਞਾ ਅਪਿ ਨਿਰ੍ਜਰਾਃ
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਅਮਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਪੇਤੁਃ ਪਕ੍ਸ਼ਵਾਤੇਨ ਸਾਯੁਧਾਸ਼੍ਚ ਸਵਾਹਨਾਃ 4.1.50.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਅਥ ਤੇषੁ ਪ੍ਰਣष੍ਟੇषੁ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍
ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਗਿਆ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦ੍ਯਤਪਾਣੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸੁਰਾਨਾਧੂਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਝਟਕ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨਃਪਵਨਵੇਗੇਨ ਭ੍ਰਮਮਾਣਂ ਮਹਾਰਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ।
ਉਪੋਪਵਿਸ਼੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ੀਂਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਭਯਃ
ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਯੰਤਰ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ਚੈਤਦ੍ਵਾਤ੍ਯਾ ਨ ਪ੍ਰਭਵੇਦਿਹ
ਇਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਛੂਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਹਵਾ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨ ਬਲਂ ਪ੍ਰਭਵੇਦਤ੍ਰ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਪੌਰੁषਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾਂ ਤਾਂ ਤਾਕਤ, ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਜਤਨ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਮੇ ਸ਼ਂਕਰੇ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਤੀਵ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ
ਜੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ,
ਯਦ੍ਯਹਂ ਮਾਤृਭਕ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਾਮਿਨਃ ਸ਼ਂਕਰਾਦਪਿ
ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭਗਤ ਹਾਂ,
ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਨੋਦ੍ਯਮਸ਼੍ਚਾਯਂ ਹृਤ੍ਸ੍ਥੋ ਵੇਤ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਗਃ
ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਤਨ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਜਰਿਤੌ ਪਿਤਰੌ ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਾਪਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ 4.1.50.
ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਪੇ ਤੇ ਬਚਪਨ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ—