ਉਕ੍ਤਾ ਵਿਨਤਯੈਵੈषਾ ਤਾਪੋਪਹਤਲੋਚਨਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਆਪ ਕਹੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ।
ਕਦ੍ਰੁ ਤ੍ਵਯਾ ਜਿਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਯਤ ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾ ਹਯਃ
ਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਕਦਰੂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜਾ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ।
ਵਿਧਿਰ੍ਬਲੀਯਾਨ੍ਭੁਜਗਿ ਚਿਤ੍ਰਂ ਜਯਪਰਾਜਯੇ
ਭਾਗ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਸੱਪ-ਇਸਤਰੀ; ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਹਨ।
ਵਿਨਤਾਵਿਨਤਾਧਾਰਾ ਵਦਂਤੀਤਿ ਯਥਾਗਤਮ੍
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਵਿਨਤਾ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਧਾਰ', ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਿਨਤਾਦਰ੍ਸ਼ਿ ਸੁਪਰ੍ਣਨਾਸ਼੍ਰੁਲੋਚਨਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੁਪਰਨ ਨੇ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸੁਪਰ੍ਣ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਤਃਪ੍ਰਾਤਰਹੋ ਮਾਤਃ ਕ੍ਵ ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਸੁਪਰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮਾਂ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ, ਹਾਏ, ਤੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ?'
ਕੁਤੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਿਸਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਰਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣ ਵਿਲੋਚਨਾ
'ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਕਿਉਂ ਆਹ ਭਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ?'
ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਤਰ੍ਝਟਿਤ੍ਯਦ੍ਯ ਕੁਤੋ ਦੂਨਾਸਿ ਪਤ੍ਤ੍ਰਿਣਿ
'ਮਾਂ, ਅੱਜ ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਪੰਛੀ ਹੋ ਕੇ ਇੰਨੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?'
ਅਸ਼੍ਰੁਨਿਰ੍ਮਾਣਕਰਣੇ ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਿ
'ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਅੰਸੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ?'
ਧਿਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਯਨ੍ਮਾਤਾ ਤੇषੁ ਜੀਵਤ੍ਸੁ ਦੁਃਖਭਾਕ੍ 4.1.50.
'ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਸਹੇ।'
ਇਤ੍ਯੂਰ੍ਜਸ੍ਵਲਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਃ ਸੂਨੋਰ੍ਗਰੁਤ੍ਮਤਃ
ਗਰੁਤਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਅਹਂ ਦਾਸ੍ਯਸ੍ਮਿ ਰੇ ਬਾਲ ਕਦ੍ਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੂਰਚੇਤਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਬੱਚੇ, ਮੈਂ ਕਦਰੂ ਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰੜਾ ਹੈ, ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ।'
ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਂਦਰਂ ਯਾਮਿ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਲਯਾਚਲਮ੍
ਕਦੇ ਮੈਂ ਮੰਦਰਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਮਲਯਾਚਲ ਪਹਾੜ ਤੇ।
ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਨਯੇਯੁਸ੍ਤੇ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾਃ ਸੁਦੁਰ੍ਮਦਾਃ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਕਾਦਰੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਦਾਸੀਤ੍ਵਕਾਰਣਂ ਮਾਤਃ ਕਿਂ ਤੇ ਜਾਤਂ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸੀ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ, ਸੁਭਾਗੀ ਮਾਂ?
ਵਿਨਤੋਵਾਚ ਗਰੁਡਂ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਮਸ਼ੇषਤਃ
ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿ ਗਰੁਡਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮਾਤਰਂ ਸਤ੍ਵਰਂ ਵ੍ਰਜ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਂ, ਤੁਰੰਤ ਚਲੋ।
ਯਦ੍ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਹਿ ਭਵਤਾਂ ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਯਂਤਰੁਚਿਸ਼੍ਚ ਵਃ
ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅੰਦਰਲੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ—
ਤਥਾਕਰੋਚ੍ਚ ਵਿਨਤਾ ਤੇਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦੀਰਿਤਮ੍
ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ—
ਮਾਤृਸ਼ਾਪਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਯਦਿ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਨਃ ਸੁਧਾਮ੍ 4.1.50.
ਜੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਣਗੇ—
ਇਤ੍ਯੋਂਕृਤ੍ਯ ਸਮਾਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਕਦ੍ਰੂਂ ਦ੍ਰੁਤਗਤਿਃ ਖਗੀ
'ਓਮ' ਆਖ ਕੇ, ਤੇ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਕਾਦਰੂ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਨਾਗਾਂਤਕਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮਾਤਰਂ ਚਿਂਤਯਾਤੁਰਾਮ੍
ਫਿਰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਵਿਨਤਾ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟਤਨੂਰੁਹਾ
ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਪਦੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਬੋਲੇ।
ਸਂਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਬਹੁਸ਼ੋ ਨਿषਾਦਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਘਾਤਿਨਃ
ਉਥੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਦ ਮੱਛੀਆਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪਰਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਨਿਜਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਯੇ ਪੁष੍ਣਂਤੀਹ ਦੁਰ੍ਧਿਯਃ
ਇਹ ਲੋਕ ਉਲਟ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਹਿਂਸਾਕृਤਾਂ ਹਿਂਸਾ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸਾਧਨਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹਿੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨਾ ਸੁਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿषਾਦੇष੍ਵਪਿ ਚੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਵਤਿ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਪਰ ਜੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰ—
ਅਭਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਚ੍ਚਿਹ੍ਨਂ ਕਿਂ ਚਨਾਤ੍ਥ ਮੇ
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਖਾਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਕੀ ਹੈ, ਦੱਸੋ ਮੈਨੂੰ।
ਯਜ੍ਞਸੂਤ੍ਰਂ ਗਲੇ ਯਸ੍ਯ ਸੋਤ੍ਤਰੀਯਂ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਦਾ ਧਾਗਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਚਾਦਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਹੋਵੇ—
ਸਪਵਿਤ੍ਰੌ ਕਰੌ ਯਸ੍ਯ ਯਨ੍ਨੀਵੀ ਕੁਸ਼ਗਰ੍ਭਿਣੀ 4.1.50.
ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ 'ਪਵਿੱਤਰ' ਤੇ 'ਕਮੰਡਲ' ਹੋਣ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਨੀਵੀ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਹੋਵੇ—