ਤਿਗ੍ਮਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਭੂਤਮਾਨਸਾ
ਤੇਜ਼ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝ ਗਿਆ।
ਉष੍ਣਗੋਰੁष੍ਣਗੋਭਿਰ੍ਮੇ ਤਾਪ੍ਯਤੇ ਨਿਤਰਾਂ ਤਨੁਃ
ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਪਤਂਗੀ ਤ੍ਵਂ ਪਤਂਗੋਸੌ ਸਹਸ੍ਰਗੁਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਛੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਹਸਰਗੁ ਵੀ ਪੰਛੀ ਹੈ।
ਵਿਯਤ੍ਸਰਸਿ ਹਂਸੋਯਂ ਭਵਤੀ ਹਂਸਗਾਮਿਨੀ
ਅਕਾਸ਼-ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹੰਸ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੰਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਖਗੀਮੁਦ੍ਗੀਯਮਾਨਾਂ ਖੇ ਪੁਨਰੂਚੇ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾ
ਜਦ ਪੰਛੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿਚੋਂ ਬੋਲ ਪਈ।
ਵਿਨਤੇ ਵਿਨਤਾਂ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਨਾਵਸਿ ਪਤਤ੍ਤ੍ਰਿਣੀ
ਵਿਨਤਾ, ਤੂੰ ਪੰਛੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਸਾਥੀ ਨੂੰ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦੀ?
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਮਹਂ ਭੂਯਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦੋਦਕਪਾਯਿਨੀ
ਜਦ ਤਕ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਧੋਵਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪੀਂਦੀ ਰਹਾਂ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਗਤਵਤੀ ਪਕ੍ਸ਼ਪੁਟੌ ਧृਤ੍ਵਾ ਬਿਡੋਰਗੀ
ਸੱਪ-ਪੰਛੀ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ।
ਖਖੋਲ੍ਕੇਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਾ ਗੀਃ ਕਦ੍ਰ੍ਵਾ ਸਂਭ੍ਰਾਤਚੇਤਸਾ
ਕਦਰੂ ਨੇ 'ਖਖੋਲਕਾ' ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਨਾਗਤਿਗ੍ਮਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਖੇ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਵਿਵਸ੍ਵਤਿ 4.1.50.
ਜਦ ਮਨ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਕ੍ਤਾ ਵਿਨਤਯੈਵੈषਾ ਤਾਪੋਪਹਤਲੋਚਨਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਆਪ ਕਹੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ।
ਕਦ੍ਰੁ ਤ੍ਵਯਾ ਜਿਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਯਤ ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾ ਹਯਃ
ਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਕਦਰੂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜਾ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ।
ਵਿਧਿਰ੍ਬਲੀਯਾਨ੍ਭੁਜਗਿ ਚਿਤ੍ਰਂ ਜਯਪਰਾਜਯੇ
ਭਾਗ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਸੱਪ-ਇਸਤਰੀ; ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਹਨ।
ਵਿਨਤਾਵਿਨਤਾਧਾਰਾ ਵਦਂਤੀਤਿ ਯਥਾਗਤਮ੍
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਵਿਨਤਾ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਧਾਰ', ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਿਨਤਾਦਰ੍ਸ਼ਿ ਸੁਪਰ੍ਣਨਾਸ਼੍ਰੁਲੋਚਨਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੁਪਰਨ ਨੇ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸੁਪਰ੍ਣ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਤਃਪ੍ਰਾਤਰਹੋ ਮਾਤਃ ਕ੍ਵ ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਸੁਪਰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮਾਂ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ, ਹਾਏ, ਤੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ?'
ਕੁਤੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਿਸਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਰਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣ ਵਿਲੋਚਨਾ
'ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਕਿਉਂ ਆਹ ਭਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ?'
ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਤਰ੍ਝਟਿਤ੍ਯਦ੍ਯ ਕੁਤੋ ਦੂਨਾਸਿ ਪਤ੍ਤ੍ਰਿਣਿ
'ਮਾਂ, ਅੱਜ ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਪੰਛੀ ਹੋ ਕੇ ਇੰਨੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?'
ਅਸ਼੍ਰੁਨਿਰ੍ਮਾਣਕਰਣੇ ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਿ
'ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਅੰਸੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ?'
ਧਿਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਯਨ੍ਮਾਤਾ ਤੇषੁ ਜੀਵਤ੍ਸੁ ਦੁਃਖਭਾਕ੍ 4.1.50.
'ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਸਹੇ।'
ਇਤ੍ਯੂਰ੍ਜਸ੍ਵਲਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਃ ਸੂਨੋਰ੍ਗਰੁਤ੍ਮਤਃ
ਗਰੁਤਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਅਹਂ ਦਾਸ੍ਯਸ੍ਮਿ ਰੇ ਬਾਲ ਕਦ੍ਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੂਰਚੇਤਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਬੱਚੇ, ਮੈਂ ਕਦਰੂ ਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰੜਾ ਹੈ, ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ।'
ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਂਦਰਂ ਯਾਮਿ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਲਯਾਚਲਮ੍
ਕਦੇ ਮੈਂ ਮੰਦਰਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਮਲਯਾਚਲ ਪਹਾੜ ਤੇ।
ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਨਯੇਯੁਸ੍ਤੇ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾਃ ਸੁਦੁਰ੍ਮਦਾਃ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਕਾਦਰੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਦਾਸੀਤ੍ਵਕਾਰਣਂ ਮਾਤਃ ਕਿਂ ਤੇ ਜਾਤਂ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸੀ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ, ਸੁਭਾਗੀ ਮਾਂ?
ਵਿਨਤੋਵਾਚ ਗਰੁਡਂ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਮਸ਼ੇषਤਃ
ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿ ਗਰੁਡਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮਾਤਰਂ ਸਤ੍ਵਰਂ ਵ੍ਰਜ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਂ, ਤੁਰੰਤ ਚਲੋ।
ਯਦ੍ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਹਿ ਭਵਤਾਂ ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਯਂਤਰੁਚਿਸ਼੍ਚ ਵਃ
ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅੰਦਰਲੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ—
ਤਥਾਕਰੋਚ੍ਚ ਵਿਨਤਾ ਤੇਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦੀਰਿਤਮ੍
ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ—
ਮਾਤृਸ਼ਾਪਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਯਦਿ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਨਃ ਸੁਧਾਮ੍ 4.1.50.
ਜੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਣਗੇ—