ਪਿਤਰ੍ਯੁਪਰਤੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਸਾ ਜਨਨ੍ਯਪਿ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਓ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਚਲਿ ਬੈਠੀ।
ਧਰ੍ਮੋਯਂ ਸਹਚਾਰਿਣ੍ਯਾ ਜੀਵਤਾਜੀਵਤਾਪਿ ਵਾ
ਇਹੀ ਰੀਤ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ।
ਨਾਪਤ੍ਯਂ ਪਾਤਿ ਨੋ ਮਾਤਾ ਨ ਪਿਤਾ ਨੈਵ ਬਾਂਧਵਾਃ
ਨਾ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਪਿਓ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਾਪਿ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪਂਚਤ੍ਵਮਾਪ੍ਤਯੋਃ
ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਮਾਪੇ ਚਲਿ ਬੈਠੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।
ਚਿਂਤਾਮਵਾਪ ਮਹਤੀਮਨਾਥਾ ਦੈਨ੍ਯਮਾਗਤਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ।
ਦੁਸ੍ਤਰਂ ਪਾਰਮਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਾਭਿਭਾਵਿ ਯਤ੍
ਇਹ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੀ ਔਖੀ ਹਾਲਤ, ਜੋ ਸਭ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੀ?
ਤਦਦਤ੍ਤਾ ਕਥਂ ਸ੍ਵੈਰਮਹਮਨ੍ਯਂ ਵਰਂ ਵृਣੇ
ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰ ਲਵਾਂ?
ਸ੍ਵਾਧੀਨੋਪਿ ਨ ਤਤ੍ਤੇਨ ਵृਤੇਨਾਪਿ ਹਿ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍ 4.1.47.
ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਐਸਾ ਚੁਣਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ?
ਯੁਵਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾਪਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਦੇ ਰਹੇ ਹੋ,
ਪਿਤ੍ਰੋਰੁਪਰਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਂ ਚ ਤਥਾਵਿਧਮ੍
ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਵੇਖਿਆ,
ਯਾਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤਾ ਚਾਹਂ ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪਰਿਪਾਲਿਤਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਾਲਿਆ,
ਅਹੋ ਦੇਹੋਪ੍ਯਹੋਂਗਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪੁਰੋ ਮਮ
ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਦृਢਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਪ ਉਗ੍ਰਂ ਚਚਾਰ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀਆ ਵਚਨ ਲੈ ਕੇ, ਸਖ਼ਤ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਪਸ੍ਯਮਾਨਾਯਾਮੇਕਾਚ੍ਛਾਗੀ ਲਘੀਯਸੀ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਹੀ ਖਾਂਦੀ ਸੀ।
ਤृਣਪਰ੍ਣਾਦਿਕਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸਾਯਮਭ੍ਯਵਹृਤ੍ਯ ਸਾ
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਘਾਹ, ਪੱਤੇ ਆਦਿ ਹੀ ਖਾਂਦੀ ਸੀ।
ਤਤ ਇਤ੍ਥਂ ਵ੍ਯਤੀਤਾਸੁ ਪਂਚषਾ ਸੁਸਮਾਸੁ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਸਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਘ ਗਏ।
ਸਨ੍ਨਿਧਾਵੁਤ੍ਤਰਾਰ੍ਕਸ੍ਯ ਤਪਸ੍ਯਤੀਂ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਤਤੋ ਗਿਰਿਜਯਾ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞਪ੍ਤਃ ਕਰੁਣਾਤ੍ਮਨਾ 4.1.47.
ਫਿਰ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਰ੍ਵਾਣੀਗਿਰਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਤਃ ਸ਼ਰ੍ਵਃ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਸਰਵਾਣੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਰਵ, ਜੋ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ,
ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋਸ੍ਮਿ ਵਰਂ ਵਰਯ ਸੁਵ੍ਰਤੇ
ਸੁਭਾਗਣੀ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ; ਚੰਗੀ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੰਗ ਜੋ ਤੂੰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।
ਸਾਪਿ ਸ਼ਂਭੋਰ੍ਗਿਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਖਪੀਯੂषਵਰ੍षਿਣੀਮ੍
ਉਹ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ,
ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਾਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਰਦਾਨੋਨ੍ਮੁਖਂ ਪੁਰਃ
ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਵੇਖ ਕੇ,
ਕਿਂ ਵृਣੇ ਯਾਵਦਿਤ੍ਥਂ ਸਾ ਚਿਂਤਯੇਚ੍ਚਾਰੁਮਧ੍ਯਮਾ
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਮੰਗਾਂ?'
ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਜੀਵਲੋਕੇਸ੍ਮਿਨ੍ਕੋ ਨ ਜੀਵਤਿ ਮਾਨਵਃ
'ਇਸ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ।'
ਅਨਯਾ ਮਤ੍ਤਪੋਵृਤ੍ਤਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਾ ਬਹ੍ਵਨੇਹਸਮ੍
'ਮੇਰੀ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਗਵਾਹ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।'
ਪਰਾਮृਸ਼੍ਯ ਮਨਸ੍ਯੇਤਤ੍ਪ੍ਰਾਹ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਸੁਭਾਗਣੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਅਜਸ਼ਾਵੀ ਵਰਾਕ੍ਯੇषਾ ਤਰ੍ਹਿ ਪ੍ਰਾਗਨੁਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍
'ਇਹ ਗਰੀਬ ਬੱਕਰੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰ।'
ਇਤਿ ਵਾਚਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਸ਼ਃ ਪਰੋਪਕृਤਿਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ 4.1.47.
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ,
ਦੇਵਦਵਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵਿ ਪਸ਼੍ਯ ਗਿਰੀਂਦ੍ਰਜੇ
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਵੇਖ!'
ਤੇ ਧਨ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਚ ਤੇ
'ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ;'