ਸਦਪ੍ਸਰਾ ਯਥਾਸ੍ਵਰ੍ਭੂਸ੍ਤਤ੍ਪੁਰ੍ਯਪਿਸਦਪ੍ਸਰਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ।
ਅਨੀਤਯਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਗ੍ਰਾਮਾਨਾਰਾਜਪੁਰੁषਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰਾਜ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਦਿਵੋਦਾਸਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗੀਰ੍ਵਾਣਾ ਵਿਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਥ ਤਸ੍ਯ ਚਿਕੀਰ੍षਵਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਭਵਾਦृਸ਼ਾਮਿਵ ਮੁਨੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਮੁਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਸੌ ਧਰਾਧੀਸ਼ੋ ਵ੍ਯਾਧਿਨੋਦ੍ਦੁਰ੍ਧਰਾਧ੍ਵਰੈਃ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਔਖੇ ਯਜਨਾਂ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਭਾਵ ਏਵ ਦ੍ਯੁਸਦਾਂ ਪਰੋਤ੍ਕਰ੍षਾਸਹਿष੍ਣੁਤਾ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆਈ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਅਂਤਰਾਯਾ ਭਵਂਤ੍ਯੇਵ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਪਿ ਪਦੇਪਦੇ
ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਵੀ ਹਰ ਪੈਰ 'ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਧਰ੍ਮਿਣਃ ਸਮੇਧਂਤੇ ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮृਦ੍ਧਿਭਿਃ 4.1.43.
ਅਧਰਮੀ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਾਧੂ ਮਿਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਲਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਵ ਨਿਜੌਰਸਾਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦਾ ਸੀ।
षਾਡ੍ਗੁਣ੍ਯਵੇਦਿਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੂਰ੍ਜਿਤਚੇਤਸਃ
ਉਹ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤਿੰਨ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬੁਦ੍ਧਿਮਂਤੋਪਿ ਵਿਬੁਧਾ ਵਿਪ੍ਰਤੀਕਰ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਃ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਚਤੁਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸਨ।
ਏਕਪਤ੍ਨੀਵ੍ਰਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਮਾਂਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਂਡਲੇ
ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਇਕ ਪਤਨੀ ਦਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਅਨਧੀਤੋ ਨ ਵਿਪ੍ਰੋਭੂਦਸ਼ੂਰੋਨੈਵ ਬਾਹੁਜਃ
ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਣਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੂਰਾ ਬਾਹੁਬਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਨਨ੍ਯਵृਤ੍ਤਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਅਵਿਪ੍ਲੁਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਟੁੱਟ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਆਤਿਥ੍ਯਧਰ੍ਮਪ੍ਰਵਣਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਉਹ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
ਤृਤੀਯਾਸ਼੍ਰਮਿਣੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨਵृਤ੍ਤਿਕृਤਾਦਰਾਃ
ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਨਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਸਂਗਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ 4.1.43.
ਜੋ ਸਭ ਜ਼ੁੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਆਜ਼ਾਦ ਹਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
ਅਨ੍ਯੇਨੁਲੋਮਜਨ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਤਿਲੋ ਮਭਵਾ ਅਪਿ
ਜੋ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਪਤ੍ਯਾ ਨ ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਧਨਹੀਨੋਪਿ ਕੋਪਿ ਨ
ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਧਨ-ਹੀਣ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚਾਟਾ ਨੈਵ ਵਾਚਾਟਾ ਵਂਚਕਾ ਨੋ ਨ ਹਿਂਸਕਾਃ
ਉਥੇ ਕੋਈ ਚਾਪਲੂਸ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਹਿੰਸਕ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਘੋषੋ ਹਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਾਦਃ ਪਦੇਪਦੇ
ਹਰ ਥਾਂ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵੀਣਾਵੇਣੁਪ੍ਰਵਾਦਾਸ਼੍ਚ ਮृਦਂਗਾ ਮਧੁਰਸ੍ਵਨਾਃ
ਉਥੇ ਵੀਣਾ ਤੇ ਵਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ, ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੱਜਦੀ ਹੈ।
ਮਾਂਸਾਸ਼ਿਨਃ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ੇ ਨੈਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪਦਯੋਃ ਪੂਜਨਂ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰੀਣਾਂ ਭਰ੍ਤृਪਦ੍ ਯੋਰਰ੍ਚਨਂ ਤਦ੍ਵਚਃਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪਰ੍ਯਯਂਤਿ ਮੁਦਿਤਾ ਭृਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਾਮਿਪਦਾਂਬੁਜਮ੍
ਨੌਕਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਕੌਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਰਿਵਸ੍ਯਂਤਿ ਭੂਯੋਪਿ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਕਾਸ਼ਿਦੇਵਤਾਃ 4.1.43.
ਉਥੇ ਸਥਾਨਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦਿਨ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਤਪੋਨਿष੍ਠਾਸ੍ਤਪੋਨਿष੍ਠੈਰ੍ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਵਿਦਵਾਨ, ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।