ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਅਪਿ ਜੀਵਿਤਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—even ਜੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇ।
ਅਗਾਧਂ ਨਨ੍ਦਿਨੀ ਤਤ੍ਰ ਪਤਿਤਾ ਧੇਨੁਰੁਤ੍ਤਮਾ ॥ 7.3.1.
ਉਥੇ ਨੰਦਿਨੀ, ਵਧੀਆ ਗਾਂ, ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ।
ਯਤ੍ਨਾਦਾਕਰ੍षਿਤਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੂਯਃ ਪਤਨਜਾਦ੍ਭਯਾਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਞ੍ਚਿਨ੍ਨਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇषਯ ਭੂਧਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਭੇਜੋ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨਗਂ ਕਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰੇषਯਾਮਿ ਵਿਚਿਂਤ੍ਯ ਚ
ਮੈਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਾਪ ਦਾ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਭੇਜਾਂਗਾ।
ਨ ਸਂਖ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਹੇਠਾਂ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਭੂਤ੍ਕੌਤੂਹਲਂ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਔਤਾਹੁਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਅਹਿਲ੍ਯਾ ਦਯਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਅਹਿਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ਼ਤਸ਼ਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਯੋऽਪਿ ਚ ਯਃ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ।
ਨ ਤਂ ਵਿਸਰ੍ਜਯਾਮਾਸ ਜਰਯਾਪਿ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਜਾਤਕਾਰ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਪਾਰਂਗਤੋऽਪਿ ਸਃ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਭੂਤਾਨਿ ਸਮਾਦਾਯ ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਕਾष੍ਠਲਗ੍ਨਾਂ ਤਦਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਜਟਾਮੇਕਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਫੈਦ ਜਟਾ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੇਖੀ।
ਧਿਗ੍ਧਿਙ੍ਮੇ ਜੀਵਿਤਂ ਨष੍ਟਂ ਕੁਤਃ ਕਾਰ੍ਯਰਤਸ੍ਯ ਚ
ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ—ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕੁਲਚ੍ਛੇਦਃ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ
ਮੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੇ ਗਲਤ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤਸ੍ਯ ਦੁਃਖਂ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਗੌਤਮਾਯ ਨਿੇਵੇਦਿਤਮ੍ 7.3.2.
ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਵਤ੍ਸ ਗਚ੍ਛ ਗृਹਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਪੁੱਤਰ, ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਣਾ ਸੋऽਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤੇਨੈਵ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਜਾਤਂ ਮੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਤਂਕ ਉਵਾਚ ਕਿਂਚਿਦ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਸਨ੍ਤੋषੋ ਜਾਯਤੇ ਮਮ
ਉੱਤੰਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿੱਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।'
ਨੇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਧਨਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸੁਖਂ ਗਚ੍ਛ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਓ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਣਾ ਸੋऽਪਿ ਮਾਤਰਂ ਚਾਭ੍ਯਭਾषਤ
ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਮਦਯਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਮਦਯੰਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਨੇਕ-ਨਾਮ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਕੁਣ੍ਡਲੇऽਥਾਨਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਮਦਯਂਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਮਦਯੰਤੀ ਕੋਲੋਂ ਤੁਰੰਤ ਕੁੰਡਲ ਲਿਆ ਕੇ ਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਸਤ੍ਵਰਂ ਤਦਾ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਹ ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ 7.3.2.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖਾਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬੋਲ ਪਈ।
ਦੇਹਿ ਮੇ ਕੁਣ੍ਡਲੇ ਤਾਤ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾऽਹਂ ਗੁਰਵੇ ਪੁਨਃ
ਪਿਆਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੁੰਡਲ ਦੇ ਦੇ, ਮੈਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।
ਤਾਂ ਤ੍ਵਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਜੀਵਿਤਵ੍ਯਭਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਉਸ ਕੋਲ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜਾ।
ਯਾਚ੍ਯਤਾਂ ਮਮ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸਾ ਤੇ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਕੁਣ੍ਡਲੇ
ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਮੰਗ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕੁੰਡਲ ਦੇ ਦੇਵੇਗੀ।