ਧਨਂਜਯ ਇਵਾਧਾਕ੍ਸ਼ੀਤ੍ਪਰਾਰਣ੍ਯਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਧਨੰਜਯ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਸੋਭੂਤ੍ਪੁਣ੍ਯਜਨਾਧੀਸ਼ੋ ਰਿਪੁਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵਰ੍ਧਨਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ।
ਰਾਜਰਾਜਃ ਸ ਏਵਾਭੂਤ੍ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਧਨਦਃ ਸਤਾਮ੍
ਉਹੀ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਸ ਹਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਪਸਾ ਰੂਪਧृਗ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਅਸਾਧ੍ਯਃ ਸ ਹਿ ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਵਸੁਭ੍ਯੋ ਵਸੁਨਾਧਿਕਃ
ਉਹ ਸਾਧਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਤੇ ਵਸੂਆਂ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ।
ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਨਗਣਯਂਸ੍ਤੁषਿਤਾਂਸ੍ਤੋषਯਨ੍ਗੁਣੈਃ
ਉਹ ਮਰੁਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੁਸ਼ਿਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਗਰ੍ਵਾਨੇਵ ਗਂਧਰ੍ਵਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਨਿਜਗੀਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਗਿਆ।
ਨਾਗਾਨਾਗਾਂਸਿ ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਨਾਗਬਲੀਯਸਃ
ਨਾਗ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਜਾਤਾ ਗੁਹ੍ਯਚਰਾ ਯਸ੍ਯ ਗੁਹ੍ਯਕਾਃ ਪਰਿਤੋ ਨृषੁ 4.1.43.
ਗੁਹ੍ਯਕ, ਜੋ ਚੁਪਚਾਪ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵਯਂ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿषਯੇ ਸੁਰਾਵਾਸੋऽਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਆਸ਼ੁਗਸ਼੍ਚਾਸ਼ੁਗਾਮਿਤ੍ਵਂ ਪਾਵਮਾਨੇ ਪਥਿਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਤੇਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਤੇ ਪਾਵਮਾਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜੋ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਹੈ।
ਅਗਜਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਗਜਾਨ੍ਨਗਵਰ੍ष੍ਮਸੁਵਰ੍ष੍ਮਣਃ
ਉਸ ਦੇ ਹਾਥੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਹਨ।
ਸਦੋਜਿਰੇ ਚ ਬੋਦ੍ਧਾਰੋ ਯੋਦ੍ਧਾਰਸ਼੍ਚਰਣਾਜਿਰੇ
ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਬਲਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਯੋਧੇ ਹਨ।
ਨ ਨੇਤ੍ਰਵਿषਯੇ ਜਾਤਾ ਵਿषਯੇ ਯਸ੍ਯਭੂਭृਤਃ
ਭੂਪਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਕਲਾਵਾਨੇਕ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਦਿਵੇਪਿ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵਿਚ ਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ।
ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਕਾਮੋਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸੋਪ੍ਯਂਗਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੋਪਵਰ੍ਤਨੇਪ੍ਯੇਕੋ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਗੋਤ੍ਰਭਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦਾ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਯੀ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵਿषਯੇ ਕੋਪ੍ਯਾਕਰ੍ਣਿ ਨ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਘਟਾਅ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ।
ਨਾਕੇ ਨਵਗ੍ਰਹਾਃ ਸਂਤਿ ਦੇਸ਼ਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾऽਨਵਗ੍ਰਹਾਃ
ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਨੌ ਗ੍ਰਹ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੇਪ੍ਯੇਕ ਏਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ 4.1.43.
ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵ ਏਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੇ ਨਿਤਰਾਂ ਭਾਸਤੇਂऽਸ਼ੁਮਾਨ੍
ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਦਪ੍ਸਰਾ ਯਥਾਸ੍ਵਰ੍ਭੂਸ੍ਤਤ੍ਪੁਰ੍ਯਪਿਸਦਪ੍ਸਰਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ।
ਅਨੀਤਯਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਗ੍ਰਾਮਾਨਾਰਾਜਪੁਰੁषਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰਾਜ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਦਿਵੋਦਾਸਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗੀਰ੍ਵਾਣਾ ਵਿਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਥ ਤਸ੍ਯ ਚਿਕੀਰ੍षਵਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਭਵਾਦृਸ਼ਾਮਿਵ ਮੁਨੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਮੁਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਸੌ ਧਰਾਧੀਸ਼ੋ ਵ੍ਯਾਧਿਨੋਦ੍ਦੁਰ੍ਧਰਾਧ੍ਵਰੈਃ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਔਖੇ ਯਜਨਾਂ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਭਾਵ ਏਵ ਦ੍ਯੁਸਦਾਂ ਪਰੋਤ੍ਕਰ੍षਾਸਹਿष੍ਣੁਤਾ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆਈ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਅਂਤਰਾਯਾ ਭਵਂਤ੍ਯੇਵ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਪਿ ਪਦੇਪਦੇ
ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਵੀ ਹਰ ਪੈਰ 'ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਧਰ੍ਮਿਣਃ ਸਮੇਧਂਤੇ ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮृਦ੍ਧਿਭਿਃ 4.1.43.
ਅਧਰਮੀ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਾਧੂ ਮਿਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਲਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਵ ਨਿਜੌਰਸਾਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦਾ ਸੀ।