ਨ ਜੀਯਤੇ ਤਥਾ ਕਾਲਸ੍ਤਪਸਾ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨ ਤਪ ਨਾਲ, ਨ ਯੋਗ ਦੇ ਜੁਗਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਵਿਨਾਯਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਨਾਦਾਨੈਰ੍ਵਿਨਾ ਵ੍ਰਤਜਪਾਦਿਭਿਃ
ਨ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਨ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਨ ਵਰਤ ਤੇ ਜਪ ਆਦਿ ਨਾਲ।
ਕਾਸ਼ੀਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਯਂ ਯੋਗਃਕਾਥੀਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਿਦਂ ਤਪਃ
ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਯੋਗ ਹੈ; ਕਾਠੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਤਪ ਹੈ।
ਕਃ ਕਲਿਕੋਥਵਾ ਕਾਲਃ ਕਾ ਜਰਾ ਕਿਂ ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਕੀ ਖੋਤ, ਸਮੇਂ ਕੀ ਹੈ, ਬੁਢਾਪਾ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ?
ਕਲਿਸ੍ਤਾਨੇਵ ਬਾਧੇਤ ਕਾਲਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਕਲਿਜੁਗ ਕੇਵਲ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਨਾਂਸਿ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਬਾਧਂਤੇ ਯੇ ਨ ਕਾਸ਼ੀਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਤਾਰਕਂ ਜ੍ਞਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਮਪਾਸ਼ਤਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਤਾਰਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਨਿਨੋ ਨ ਤਥਾ ਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਨਰਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਧਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਸੱਚਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਵਰਂ ਕਾਸ਼ੀਸਮਾਵਾਸੀ ਨਾਸੀਨੋ ਦ੍ਯੁਸਦਾਂ ਪਦਮ੍
ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤੋਪਿ ਭਗਵਨੀਸ਼ੋ ਮਂਦਰਂ ਚਾਰੁਕਂਦਰਮ੍ 4.1.42.
ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।
ਕਾਸ਼ੀਂ ਸਂਤ੍ਯਾਜਯਾਮਾਸ ਕਥਮਾਗਾਚ੍ਚ ਮਂਦਰਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਾਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ—ਉਹ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?
ਤਪਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਮਂਦਰਸ੍ਯੈਵ ਭੂਭृਤਃ
ਮੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇ ਦੇਵੇ ਮਂਦਰਂ ਗਿਰਿਸੁਂਦਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਵੈष੍ਣਵਾਨੀਹ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰਪਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਗਾਣਪਤ੍ਯਾਨਿ ਗਣੇਸ਼ੋਪਿ ਤਤੋ ਵ੍ਰਜਤ੍
ਫਿਰ ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਗਣਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
ਸੂਰਃ ਸੌਰਾਣਿ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗਤਸ਼੍ਚਾਯਤਨਾਦਰਮ੍
ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੌਰ ਮੰਦਰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸਥਾਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
ਗਤੇषੁ ਦੇਵਸਂਘੇषੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਚਲੀ ਗਈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ—
ਵਿਧਾਯ ਰਾਜਧਾਨੀਂ ਸ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਲਾਮ੍
—ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਈ।
ਸੂਰ੍ਯਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਤਪਿਤਾ ਦੁਰ੍ਹृਦਾਂ ਹृਦਿ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਸੀ।
ਅਖਂਡਮਾਖਂਡਲਵਤ੍ਕੋਦਂਡਕਲਯਨ੍ਰਣੇ 4.1.43.
ਅਟੱਲ, ਅਖੰਡਲਾ ਵਾਂਗ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਕਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ।
ਸ ਧਰ੍ਮਰਾਜਵਜ੍ਜਾਤੋ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਵਿਵੇਚਕਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਧਨਂਜਯ ਇਵਾਧਾਕ੍ਸ਼ੀਤ੍ਪਰਾਰਣ੍ਯਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਧਨੰਜਯ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਸੋਭੂਤ੍ਪੁਣ੍ਯਜਨਾਧੀਸ਼ੋ ਰਿਪੁਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵਰ੍ਧਨਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ।
ਰਾਜਰਾਜਃ ਸ ਏਵਾਭੂਤ੍ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਧਨਦਃ ਸਤਾਮ੍
ਉਹੀ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਸ ਹਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਪਸਾ ਰੂਪਧृਗ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਅਸਾਧ੍ਯਃ ਸ ਹਿ ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਵਸੁਭ੍ਯੋ ਵਸੁਨਾਧਿਕਃ
ਉਹ ਸਾਧਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਤੇ ਵਸੂਆਂ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ।
ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਨਗਣਯਂਸ੍ਤੁषਿਤਾਂਸ੍ਤੋषਯਨ੍ਗੁਣੈਃ
ਉਹ ਮਰੁਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੁਸ਼ਿਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਗਰ੍ਵਾਨੇਵ ਗਂਧਰ੍ਵਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਨਿਜਗੀਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਗਿਆ।
ਨਾਗਾਨਾਗਾਂਸਿ ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਨਾਗਬਲੀਯਸਃ
ਨਾਗ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਜਾਤਾ ਗੁਹ੍ਯਚਰਾ ਯਸ੍ਯ ਗੁਹ੍ਯਕਾਃ ਪਰਿਤੋ ਨृषੁ 4.1.43.
ਗੁਹ੍ਯਕ, ਜੋ ਚੁਪਚਾਪ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵਯਂ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿषਯੇ ਸੁਰਾਵਾਸੋऽਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਆਸ਼ੁਗਸ਼੍ਚਾਸ਼ੁਗਾਮਿਤ੍ਵਂ ਪਾਵਮਾਨੇ ਪਥਿਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਤੇਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਤੇ ਪਾਵਮਾਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜੋ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਹੈ।