ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਂਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜੇਦ੍ਯਮੋ ਨृਪਃ
ਜਦ ਤਕ ਪਾਪ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤਕ ਯਮਰਾਜ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਵਾਸਃ ਪੀਤੋਤ੍ਤਰਵਹਾਪਯਾਃ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ—
ਕਰਿष੍ਯੇਤ੍ਕੁਪਿਤਃਕਾਲਃ ਕਿਂਕਾਸ਼ੀਵਾਸਿਨਾਂ ਨृਣਾਮ੍
ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਥਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁਤਾ ਕੌਮਾਰਂ ਚ ਯਥਾ ਗਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਬਚਪਨ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਨਹਿ ਜਰਾਕ੍ਰਾਂਤਿਰ੍ਯਾਵਨ੍ਨੇਂਦ੍ਰਿਯਵੈਕ੍ਲਵਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ—
ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਕਾਲਲਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਿ ਤਿष੍ਠਂਤੁ ਕਲਸ਼ੋਦ੍ਭਵ
ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਹੇ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਪਰਾਭੂਤੋ ਹਿ ਜਰਯਾ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਭੂਯਤੇ
ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋੜਦੇ ਹਨ।
ਸੁਤਾਵਾਕ੍ਯਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪਤ੍ਨੀ ਪ੍ਰੇਮਾਪਿ ਮੁਂਚਤਿ
ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਪਤਨੀ ਵੀ ਪਿਆਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਲਿष੍ਟਂ ਜਰਯਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਯੋषਿਦ੍ਵਿਸ਼ਂਕਿਤਾ 4.1.42.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਲਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਜਰਾ ਸਦृਸ਼ੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਨ ਦੁਃਖਂ ਜਰਯਾ ਸਮਮ੍
ਬੁਢਾਪੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ।
ਨ ਜੀਯਤੇ ਤਥਾ ਕਾਲਸ੍ਤਪਸਾ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨ ਤਪ ਨਾਲ, ਨ ਯੋਗ ਦੇ ਜੁਗਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਵਿਨਾਯਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਨਾਦਾਨੈਰ੍ਵਿਨਾ ਵ੍ਰਤਜਪਾਦਿਭਿਃ
ਨ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਨ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਨ ਵਰਤ ਤੇ ਜਪ ਆਦਿ ਨਾਲ।
ਕਾਸ਼ੀਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਯਂ ਯੋਗਃਕਾਥੀਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਿਦਂ ਤਪਃ
ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਯੋਗ ਹੈ; ਕਾਠੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਤਪ ਹੈ।
ਕਃ ਕਲਿਕੋਥਵਾ ਕਾਲਃ ਕਾ ਜਰਾ ਕਿਂ ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਕੀ ਖੋਤ, ਸਮੇਂ ਕੀ ਹੈ, ਬੁਢਾਪਾ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ?
ਕਲਿਸ੍ਤਾਨੇਵ ਬਾਧੇਤ ਕਾਲਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਕਲਿਜੁਗ ਕੇਵਲ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਨਾਂਸਿ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਬਾਧਂਤੇ ਯੇ ਨ ਕਾਸ਼ੀਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਤਾਰਕਂ ਜ੍ਞਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਮਪਾਸ਼ਤਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਤਾਰਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਨਿਨੋ ਨ ਤਥਾ ਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਨਰਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਧਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਸੱਚਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਵਰਂ ਕਾਸ਼ੀਸਮਾਵਾਸੀ ਨਾਸੀਨੋ ਦ੍ਯੁਸਦਾਂ ਪਦਮ੍
ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤੋਪਿ ਭਗਵਨੀਸ਼ੋ ਮਂਦਰਂ ਚਾਰੁਕਂਦਰਮ੍ 4.1.42.
ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।
ਕਾਸ਼ੀਂ ਸਂਤ੍ਯਾਜਯਾਮਾਸ ਕਥਮਾਗਾਚ੍ਚ ਮਂਦਰਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਾਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ—ਉਹ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?
ਤਪਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਮਂਦਰਸ੍ਯੈਵ ਭੂਭृਤਃ
ਮੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇ ਦੇਵੇ ਮਂਦਰਂ ਗਿਰਿਸੁਂਦਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਵੈष੍ਣਵਾਨੀਹ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰਪਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਗਾਣਪਤ੍ਯਾਨਿ ਗਣੇਸ਼ੋਪਿ ਤਤੋ ਵ੍ਰਜਤ੍
ਫਿਰ ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਗਣਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
ਸੂਰਃ ਸੌਰਾਣਿ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗਤਸ਼੍ਚਾਯਤਨਾਦਰਮ੍
ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੌਰ ਮੰਦਰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸਥਾਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
ਗਤੇषੁ ਦੇਵਸਂਘੇषੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਚਲੀ ਗਈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ—
ਵਿਧਾਯ ਰਾਜਧਾਨੀਂ ਸ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਲਾਮ੍
—ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਈ।
ਸੂਰ੍ਯਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਤਪਿਤਾ ਦੁਰ੍ਹृਦਾਂ ਹृਦਿ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਸੀ।
ਅਖਂਡਮਾਖਂਡਲਵਤ੍ਕੋਦਂਡਕਲਯਨ੍ਰਣੇ 4.1.43.
ਅਟੱਲ, ਅਖੰਡਲਾ ਵਾਂਗ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਕਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ।
ਸ ਧਰ੍ਮਰਾਜਵਜ੍ਜਾਤੋ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਵਿਵੇਚਕਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦਾ ਸੀ।