ਅਹਂ ਹੋਮਸ੍ਯ ਚੋਦ੍ਵੇਗਾਨ੍ਨਿਃਸृਤਸ੍ਤ੍ਵਾਮਵੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍
''ਮੈਂ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।''
ਪਤਿਤਾਤ੍ਰ ਵਿਭੋ ਤ੍ਰਾਹਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਦੁਃਸਹਾਤ੍ 7.3.1.
''ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸਹਿ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਓ।''
ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਸਮਾਦਧ੍ਯੌ ਨਦੀਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਵਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਂ ਤਤ੍ਪੂਰਯਾਮਾਸ ਸਮਂਤਾਦ੍ਵਿਮਲੈਰ੍ਜਲੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਖੱਡ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਹृष੍ਟਾ ਮੁਨਿਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਯਾਵਾਸ਼੍ਰਮਸਮ੍ਮੁਖਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੀ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮਧ੍ਯਂ ਤਂ ਗਂਭੀਰਂ ਚ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ ਵੇਖੀ।
ਤਸ੍ਯ ਚਿਂਤਯਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰੇषੋਦਪਦ੍ਯਤ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਨਗੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: 'ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਮਵੰਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ, ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਸ ਏਵ ਪਰ੍ਵਤਂ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇषਯਿष੍ਯਤਿ ਭੂਧਰਃ
'ਉਹੀ ਪਹਾੜ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਭੇਜੇਗਾ।'
ਤਤੋ ਜਗਾਮ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਨਗੋਤ੍ਤਮਮ੍ ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਸਂਸ੍ਕਾਰੈਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਮਵੰਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ, ਵੱਲ ਗਿਆ। ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਬੋਲਿਆ:
ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਫਲਂ ਮੇऽਦ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍
''ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ! ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ।''
ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਅਪਿ ਜੀਵਿਤਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—even ਜੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇ।
ਅਗਾਧਂ ਨਨ੍ਦਿਨੀ ਤਤ੍ਰ ਪਤਿਤਾ ਧੇਨੁਰੁਤ੍ਤਮਾ ॥ 7.3.1.
ਉਥੇ ਨੰਦਿਨੀ, ਵਧੀਆ ਗਾਂ, ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ।
ਯਤ੍ਨਾਦਾਕਰ੍षਿਤਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੂਯਃ ਪਤਨਜਾਦ੍ਭਯਾਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਞ੍ਚਿਨ੍ਨਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇषਯ ਭੂਧਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਭੇਜੋ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨਗਂ ਕਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰੇषਯਾਮਿ ਵਿਚਿਂਤ੍ਯ ਚ
ਮੈਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਾਪ ਦਾ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਭੇਜਾਂਗਾ।
ਨ ਸਂਖ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਹੇਠਾਂ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਭੂਤ੍ਕੌਤੂਹਲਂ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਔਤਾਹੁਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਅਹਿਲ੍ਯਾ ਦਯਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਅਹਿਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ਼ਤਸ਼ਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਯੋऽਪਿ ਚ ਯਃ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ।
ਨ ਤਂ ਵਿਸਰ੍ਜਯਾਮਾਸ ਜਰਯਾਪਿ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਜਾਤਕਾਰ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਪਾਰਂਗਤੋऽਪਿ ਸਃ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਭੂਤਾਨਿ ਸਮਾਦਾਯ ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਕਾष੍ਠਲਗ੍ਨਾਂ ਤਦਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਜਟਾਮੇਕਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਫੈਦ ਜਟਾ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੇਖੀ।
ਧਿਗ੍ਧਿਙ੍ਮੇ ਜੀਵਿਤਂ ਨष੍ਟਂ ਕੁਤਃ ਕਾਰ੍ਯਰਤਸ੍ਯ ਚ
ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ—ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕੁਲਚ੍ਛੇਦਃ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ
ਮੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੇ ਗਲਤ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤਸ੍ਯ ਦੁਃਖਂ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਗੌਤਮਾਯ ਨਿੇਵੇਦਿਤਮ੍ 7.3.2.
ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਵਤ੍ਸ ਗਚ੍ਛ ਗृਹਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਪੁੱਤਰ, ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਣਾ ਸੋऽਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤੇਨੈਵ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਜਾਤਂ ਮੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।