ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਸ੍ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਦष੍ਟੌ ਸਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਨਵਜਾਤ ਬੱਚਾ ਅਠ ਸਾਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਨਵਜਾਤ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਰਣਂ ਪੋष੍ਯਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਫਲੋਦਯਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਧੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਵਿਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾਪਿਤਾਗੁਰੁਪਤ੍ਨੀਃ ਤ੍ਵਪਤ੍ਯਾਨਿ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ ਜੀਵਤਿ ਪੁਮਾਨ੍ਯੋऽਤ੍ਰ ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਚੋਪਜੀਵ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀਵਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦੀਨਾਨਾਥਵਿਸ਼ਿष੍ਟੇਭ੍ਯੋ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭੂਤਿਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਦਰਿਦਰ, ਅਨਾਥ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗਸ਼ੀਲਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਦਯਾਵਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾਯੁਤਃ 4.1.40.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ, ਦਇਆ ਤੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਮਧ੍ਯ ਯਾਮੌ ਯੌ ਹੁਤਸ਼ੇषਂ ਚ ਯਦ੍ਧਵਿਃ
ਰਾਤ ਦੇ ਦੋ ਪਹਰ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਵੇ ਹੋਏ ਹਵਨ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗ—
ਨਵੈਤਾਨਿ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯਭ੍ਯਾਗਤੇ ਸਦਾ
ਇਹ ਕੰਮ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਆਉਣ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ।
ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਮਿਹਾਯਾਤ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਪੂਰ੍ਵਭਾषਣਮ੍
ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਠ ਕੇ ਮਿਲਣਾ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨੀ—
ਤਥੇषਦ੍ਵ੍ਯਯਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵੈ ਨਵ
ਇਹ ਨੌ ਕੰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਰਚਾ ਹੁੰਦਾ, ਜਰੂਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਯ੍ਯਾਤृਣਜਲਾਭ੍ਯਂਗ ਦੀਪਾ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਿਦਾਃ
ਬਿਸਤਰਾ, ਘਾਹ, ਪਾਣੀ, ਮਲਣ, ਤੇ ਦੀਵਾ—ਇਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਂ ਪਰਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰੋਹਃ ਕ੍ਰੋਧਾਨृਤਾਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਚੁਗਲੀ, ਪਰਾਈ ਔਰਤ, ਧੋਖਾ, ਗੁੱਸਾ, ਝੂਠ, ਤੇ ਕੜੀ ਗੱਲ—
ਨਵਾਵਸ਼੍ਯਕਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਪ੍ਰਤਿਵਾਸਰਮ੍
ਨੌ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਵੇਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਤਥਾਤਿਥ੍ਯਂ ਨਵਮਂ ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣਮ੍
ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਤੇ ਨੌਵਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ—
ਜਨ੍ਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂ ਮੈਥੁਨਂ ਮਂਤ੍ਰੋ ਗृਹਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਚ ਵਂਚਨਮ੍
ਜਨਮ ਦਿਨ, ਸੰਗਤ, ਮੰਤਰ, ਘਰ ਦੀ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਦੱਸਣਾ, ਤੇ ਧੋਖਾ—
ਨਵੈਤਾਨਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਾਨਿ ਰਹਃ ਪਾਪਮਕੁਤ੍ਸਿਤਮ੍ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨਂ ਗੁਣੋਤ੍ਕਰ੍षੋ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਕੇਨਾਪਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ ।। 4.1.40.
ਇਹ ਨੌ ਗੱਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀਆਂ; ਗੁਪਤ ਪਾਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਿੰਦਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਧਿਆਈ—ਇਹ ਦੋ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ।
ਪਾਤ੍ਰ ਮਿਤ੍ਰ ਵਿਨੀਤੇषੁ ਦੀਨਾਨਾਥੋਪਕਾਰਿषੁ
ਜੋ ਯੋਗ ਹਨ, ਦੋਸਤਾਂ, ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਿਆਂ, ਤੇ ਜੋ ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਨਿष੍ਫਲਂ ਨਵਸੂਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਚਾਟਚਾਰਣਤਸ੍ਕਰੇ
ਚਾਪਲੂਸ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ।
ਆਪਸ੍ਤ੍ਵਪਿ ਨ ਦੇਯਾਨਿ ਨਵਵਸ੍ਤੂਨਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ।
ਨ੍ਯਾਸਾਧੀਕੁਲਵृਤ੍ਤਿਂ ਚ ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਨਂ ਸੁਤਮ੍
ਅਮਾਨਤ, ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ, ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼, ਔਰਤ ਦਾ ਧਨ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ—
ਏਤਨ੍ਨਵਾਨਾਂ ਨਵਕਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਹ ਨੌਵਾਂ ਨੌ ਗੁਣ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼ੌਚਮਹਿਂਸਾ ਚ ਕ੍ਸ਼ਾਂਤਿਰ੍ਦਾਨਂ ਦਯਾ ਦਮਃ
ਸਚਾਈ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦਾਨ, ਦਇਆ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ—
ਅਭ੍ਯਸ੍ਯ ਨਵਤਿਂ ਚੈਤਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਦੀਪਿਕਾਮ੍
ਇਹ ਨੌ ਗੁਣ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਚਾਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਜਿਹ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸੁਤੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਿਤ੍ਰ ਦਾਸ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਜਿਹਵਾ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਦੋਸਤ, ਨੌਕਰ, ਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ—
ਪਾਨਂ ਦੁਰ੍ਜਨ ਸਂਸਰ੍ਗਃ ਪਤ੍ਯਾ ਚ ਵਿਰਹੋਟਨਮ੍
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਹੋਣਾ।
ਸਮਰ੍ਘਂ ਧਾਨ੍ਯਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਮਹਰ੍ਘਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।।4.1.40.
ਜੋ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲਾ ਅਨਾਜ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਰੇ ਮਾਹਿषਿਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਵृषਲੀਪਤਿਮ੍
ਅੱਗੇ ਮੱਝ ਦੇਖਣੀ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੁੱਕੜਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵੇਖਣਾ।
ਮਹਿषੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਰੀ ਯਾ ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ
ਜੋ ਔਰਤ ਪਰਾਏ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਮੱਝ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵ ਵृषਂ ਯਾ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਵृषੇ ਵृषਾਯਤੇ
ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਾਂਢ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਂਢ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਦੁष੍ਣਂ ਭਵਤ੍ਯਨ੍ਨਂ ਯਾਵਨ੍ਮੌਨੇਨ ਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਜਦ ਤਕ ਖਾਣਾ ਗਰਮ ਰਹੇ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।