ਨਿਜਮੂਰ੍ਤਿਮਯਂ ਲਿਂਗਮਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਵਿਧੇਰਪਿ
ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਸੀ, ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।
ਵਿਪਨ੍ਨਾਨਾਂ ਚ ਜਂਤੂਨਾਂ ਦਾਤੁਂ ਨੈਃਸ਼੍ਰੇਯਸੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਦੇਣ ਲਈ।
ਮਂਦਰਾਦ੍ਰਿਗਤੇਨਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਨੈਤਤ੍ਪਿਨਾਕਿਨਾ
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਿਨਾਕੀਨ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਪੁਰਾ ਨਂਦਵਨਂ ਨਾਮ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਨੰਦਵਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਨਾਮਾਵਿਮੁਕ੍ਤਮਭਵਦੁਭਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਲਿਂਗਯੋਃ
ਖੇਤਰ ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੋਹਾਂ ਲਈ 'ਅਵਿਮੁਕਤ' ਨਾਮ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇऽਵਿਮੁਕ੍ਤਕੇ
ਅਵਿਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖਿਆ।
ਅਰ੍ਚਂਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋਰ੍ਚਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਕृਤ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਨ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕੇਨਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਆਕਾਰਮਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਚ੍ਯੁਤਾਦਯਃ
ਜਦੋਂ ਅਵਿਨਾਸੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ—
ਆਦਿਲਿਂਗਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰਂ ਮਹਤ੍ 4.1.39.
ਇਹ ਹੀ ਆਦਿ ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਾਲਕ ਹਨ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼ ਨਾਮਾਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਦਘਾਤ੍
ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਦੂਰਗਤੋਪਿ ਚ
ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ—
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇऽਵਿਮੁਕ੍ਤਮਵਲੋਕ੍ਯ ਚ
ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਨੂੰ ਦੇਖਣ—
ਯਤ੍ਕृਤਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਦੇਨਃ ਪਂਚਸੁ ਜਨ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਪਾਪ ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ—
ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਲਿਂਗਮਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰਂ ਨਰਃ
ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਹਾ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ—
ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਮਤਿ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਮ ਸਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—
ਅਨਾਦਿਮਦਿਦਂ ਲਿਂਗਂ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਰ੍ਚਿਤਮ੍
ਇਹ ਅਨਾਦਿ ਲਿੰਗ ਖੁਦ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਤਿ ਲਿਂਗਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯੇष੍ਵਾਯਤਨੇषੁ ਚ
ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲਿੰਗ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਾਯਾਂ ਮਾਘਭੂਤਾਯਾਮਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼ ਜਾਗਰਾਤ੍
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨਾਯਤਨਲਿਂਗਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਦਾਨ੍ਯਪਿ 4.1.39.
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਬਿਭੇਤਿ ਨਰੋ ਧੀਰਃ ਕृਤਾਦਘਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਾਤ੍
ਧੀਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਡਰਨਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕ੍ਵਾਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਮਹਾਲਿਂਗਂ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਫਲੋਦਯਮ੍
ਅਵਿਮੁਕਤ, ਉਹ ਮਹਾ ਲਿੰਗ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਸਮਧਿष੍ਠਿਤੇ
ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—
ਦ੍ਰष੍ਟਾਰਮਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਂਡਧਰੋ ਯਮਃ
ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਯਮ—
ਧਨ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨੇਤ੍ਰਨਿਰ੍ਮਾਣਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯੌ ਤੁ ਤੌ ਕਰੌ
ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਧਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਉਹ ਹੱਥ ਸਚਮੁਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਸਂਧ੍ਯਮਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼ਂ ਯੋ ਜਪੇਨ੍ਨਿਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ—
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਮਹਾਲਿਂਗਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗ੍ਰਾਮਾਂਤਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
—ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਲਿੰਗ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।
ਅਥੋ ਕਿਮਸਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਪੁਨਃ
ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਫਿਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਤੀਵ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਜਾਤੇ ਤਥਾਪਿ ਨ ਧਿਨੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਚਾਪ੍ਯਵਿਮੁਕ੍ਤਕਮ੍
ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ—