ਲੋਕੇਸ਼੍ਵਰ ਸਮਾਯਾਹਿ ਮਂਦਰੋ ਨਾਮ ਭੂਧਰਃ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਉ, ਮੰਦਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਯਾਵਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਂ ਦਾਤੁਂ ਬਹੁਕਾਲਂ ਤਪਸ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਗਾਮ ਵृषਮਾਰੁਹ੍ਯ ਮਂਦਰੋ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਬਲਦ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਗਿਆ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਧਰੋਤ੍ਤਮ
ਉਠ, ਉਠ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਆਪਣਾ ਵਰ ਦੱਸ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਭੂਮਾਵਦ੍ਰਿਰੇਤਦ੍ਵ੍ਯਜਿਜ੍ਞਪਤ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋਪਿ ਕਥਂ ਨਾਮ ਨ ਵੇਤ੍ਥ ਮਮ ਵਾਂਛਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ?
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹृਦਯਾਨਂਦ ਸ਼ਰ੍ਵਸਰ੍ਵਗਸਰ੍ਵਕृਤ੍
ਤੂੰ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਵ।
ਯਾਚਕਾਯਾਤਿਸ਼ੋਚ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਣਤਾਰ੍ਤਿਪ੍ਰਭਂਜਕ
ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪ ਉਮਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਨਾਥਾਦ੍ਯ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ
ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਜ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਦਃ ਸ਼ਂਭੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯਾਵਦ੍ਵਿਚਿਂਤਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਗ੍ਰੇਸਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮੌਲੌ ਬਦ੍ਧਕਰਦ੍ਵਯਃ ।। 4.1.39.
ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੰਭੂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸੋਚਦੇ ਹਨ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜੋੜ ਕੇ।
ਕृਤਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਵਿਭੋ ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਮ੍
ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾ ਸਾ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਤ੍ਵਦਨੁਜ੍ਞਯਾ
ਮੈਂ ਜਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।
ਅਰਾਜਕਂ ਮਹਚ੍ਚਾਸੀਦ੍ਦੁਰਵਸ੍ਥਮਭੂਜ੍ਜਗਤ੍
ਸੰਸਾਰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਮਯਾਭਿषਿਕ੍ਤੋ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਤੁਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਇੱਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ ਚੇਤ੍ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਂਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵਿषਦੋ ਦਿਵਿ
ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ।
ਤਥੇਤਿ ਚ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤੁ ਤਤ੍
ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ', ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ।
ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਭੂਯਾਚ੍ਚੈष ਮਨੋਰਥਃ
ਇਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।
ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਗਣਨਾ ਕ੍ਵੇਹ ਨਿਮੇषਾਰ੍ਧ ਨਿਮੇषਿਣਾਮ੍
ਇੱਥੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਲਕ ਮਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅੱਧ ਪਲਕ ਵੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਵਿਧੇਸ਼੍ਚ ਗੌਰਵਂ ਰਕ੍ਸ਼ਂਸ੍ਤਥੋਰੀ ਕृਤਵਾਨ੍ਹਰਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰਾ ਨੇ ਗਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।
ਤਥਾ ਬਹੁਤਿਥਂ ਕਾਲਂ ਦ੍ਵੀਪੋਭੂਤ੍ਸੋਪਿ ਮਂਦਰਃ 4.1.39.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ ਟਾਪੂ ਮੰਦਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨਿਜਮੂਰ੍ਤਿਮਯਂ ਲਿਂਗਮਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਵਿਧੇਰਪਿ
ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਸੀ, ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।
ਵਿਪਨ੍ਨਾਨਾਂ ਚ ਜਂਤੂਨਾਂ ਦਾਤੁਂ ਨੈਃਸ਼੍ਰੇਯਸੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਦੇਣ ਲਈ।
ਮਂਦਰਾਦ੍ਰਿਗਤੇਨਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਨੈਤਤ੍ਪਿਨਾਕਿਨਾ
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਿਨਾਕੀਨ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਪੁਰਾ ਨਂਦਵਨਂ ਨਾਮ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਨੰਦਵਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਨਾਮਾਵਿਮੁਕ੍ਤਮਭਵਦੁਭਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਲਿਂਗਯੋਃ
ਖੇਤਰ ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੋਹਾਂ ਲਈ 'ਅਵਿਮੁਕਤ' ਨਾਮ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇऽਵਿਮੁਕ੍ਤਕੇ
ਅਵਿਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖਿਆ।
ਅਰ੍ਚਂਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋਰ੍ਚਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਕृਤ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਨ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕੇਨਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਆਕਾਰਮਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਚ੍ਯੁਤਾਦਯਃ
ਜਦੋਂ ਅਵਿਨਾਸੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ—
ਆਦਿਲਿਂਗਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਵਿਮੁਕ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰਂ ਮਹਤ੍ 4.1.39.
ਇਹ ਹੀ ਆਦਿ ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਾਲਕ ਹਨ।