ਇਦਮੇਵ ਤਪੋਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਯਦਿਂਦ੍ਰਿਯ ਵਿਲੋਲਤਾਮ੍
ਇਹੀ ਤਪ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਰੋਕ ਲਈ ਜਾਵੇ।
ਮਾਸਿ ਮਾਸਿ ਯਦਾਪ੍ਯੇਤ ਵ੍ਰਤਾਚ੍ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣਾਤ੍ਫਲਮ੍
ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਮਾਸੋਪਵਾਸਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਫਲਂ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜ੍ਯਤੇ
ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਫਲਮ੍
ਚਤੁਰਮਾਸ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜੋ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—
षਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ਨ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ਯਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਭੋਜਨ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਵਰ੍षਂ ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਾਨਿ ਲਭੇਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਦ੍ਵ੍ਰਤੀ
ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਮਾਸਿਮਾਸਿ ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰਾਂਬੁ ਪਾਨਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਅਨਂਤੋ ਮਹਿਮਾ ਕਾਸ਼੍ਯਾਃ ਕਸ੍ਤਂ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਕਾਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਕੌਣ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤਤ੍ਕਿਂਚਿਦਾਚष੍ਟੇ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਿਨਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮਾਰਂ ਸ੍ਮਾਰਂ ਸ੍ਮਰਰਿਪੋਃ ਪੁਰੀਂ ਤ੍ਵਮਿਵ ਸ਼ਂਕਰਃ 4.1.39.
ਕਾਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀ नगਰੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਚਮੁੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਤ੍ਯਾਜਿਤੋਹਂ ਪੁਰੀਂ ਕਾਸ਼ੀਂ ਹਰੋ ਤ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੀਤ੍ਕੁਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਨੂੰ ਕਾਸੀ ਨਗਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਹਰਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪਰਾਧੀਨੋਹਮਿਵ ਕਿਂ ਦੇਵਦੇਵਃ ਪਿਨਾਕਵਾਨ੍
ਕੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ, ਐਸਾ ਹੈ?
ਤਤ੍ਯਾਜ ਚ ਯਥਾ ਸ੍ਥਾਣੁਃ ਕਾਸ਼ੀਂ ਵਿਧ੍ਯੁਪਰੋਧਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਥਾਣੂ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਦੀ ਰੋਕ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਕਾਸੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ,
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਲੇਖੈਃ ਪਰੋਪਕृਤਯੇ ਮੁਨੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਚਿੱਠੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋਭੂਤ੍ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ षਡਾਨਨ
ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਛੇ-ਮੁਖੀ।
ਅਨਾਵृष੍ਟਿਰਭੂਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਕਂਪਿਨੀ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਕ ਸੁੱਕਾ ਪਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਗਾਏ।
ਤਯਾ ਤੁ षष੍ਟਿਹਾਯਿਨ੍ਯਾ ਪੀਡਿਤਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋऽਖਿਲਾਃ
ਉਸ ਸੱਠ ਸਾਲਾ ਸੁੱਕੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੀੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
ਮਹਾਨਿਮ੍ਨੇषੁ ਕਚ੍ਛੇषੁ ਮੁਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਜਨਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਲੋਕ ਗਹਿਰੀ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਦਲਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾ ਏਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨਗਰੇषੁ ਪੁਰੇषੁ ਚ
ਸਭ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।
ਚੌਰਾ ਏਵ ਮਹਾਚੌਰੈਰੁਲ੍ਲੁਠ੍ਯਂਤ ਇਤਸ੍ਤਤਃ 4.1.39.
ਚੋਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਚੋਰ ਹਰ ਥਾਂ ਲੁੱਟ ਮਚਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਰਾਜਕੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਲੋਕੇऽਤ੍ਯਾਹਿਤਸ਼ਂਸਿਨਿ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਕਾਬੂਪਣ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ,
ਚਿਂਤਾਮਵਾਪ ਮਹਤੀ ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਃ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ।
ਤਾਸੁ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਸੁ ਸਂਕ੍ਸ਼ੀਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਜ੍ਞਭੁਜੋऽਭਵਨ੍
ਜਦ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਘੱਟ ਹੋ ਗਏ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਤਪਸ੍ਯਨ੍ਨਿਸ਼੍ਚਲੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਅਵਿਮੁਕਤ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਿਪੁਂਜਯ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਰਾਜਾ ਪਰਪੁਰਂਜਯਃ
ਇਕ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਿਪੁੰਜਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਰਾਜਨ੍ਰਿਪੁਂਜਯ ਮਹਾਮਤੇ
ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਰਿਪੁੰਜਯਾ ਨੇ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ:
ਨਾਗਕਨ੍ਯਾਂ ਨਾਗਰਾਜਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
ਨਾਗ ਰਾਜ ਤੈਨੂੰ ਨਾਗ ਕੁੰਨਿਆ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦੇਵੇਗਾ।
ਦਿਵੋਪਿ ਦੇਵਾ ਦਾਸ੍ਯਂਤਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਰਤਨ ਤੇ ਫੁੱਲ ਦੇਣਗੇ।
ਦਿਵੋਦਾਸ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਮਤੋ ਨਾਮ ਤ੍ਵਮਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਰਮੇष੍ਠਿਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋਸੌ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ 4.1.39.
ਪਰਮੇਸ਼ਟੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਫਿਰ—