ਵਾਣੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪ੍ਰਜ੍ਞਾਸ੍ਵਾਹਾਸ੍ਵਧਾਦਯਃ
ਬੋਲੀ, ਲਕshmi, ਧੀਰਜ, ਭਰੋਸਾ, ਗਿਆਨ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ,
ਇਯਂ ਮਮ ਮਹਾਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਗੌਰੀ ਮਾਯਾ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸੂਃ
ਇਹ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ: ਗੌਰੀ, ਮਾਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ।
ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸਰ੍ਗਰਕ੍ਸ਼ਾਸਂਹृਤਿਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਰਖਿਆ, ਨਾਸ ਅਤੇ ਚਲਚਲਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਪਵਾਹਿਤਮੋਹਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਿਮਾ ਮੇ ਵਿਚਾਰਯ
ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੋਚ।
ਤਤੋ ਮਦ੍ਰੂਪਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾ ਆਧਿਪਤ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਰ੍ਗਤਃ
ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਪੁਨਃ ਪੁਰਂਦਰਤ੍ਵੇਨ ਭੁਕ੍ਤਦਿਵ੍ਯਸੁਖਸ਼੍ਚਿਰਮ੍
ਮੁੜ, ਪੁਰੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਿਵਿਆ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਂਦਿਕੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂਤਰ੍ਹਿਤੇ ਦੇਵੇ ਰਾਜਾ ਵਜ੍ਰਾਂਗਦਃ ਕृਤੀ
ਨੰਦੀਕੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਰਾਜਾ ਵਜ੍ਰਾਂਗਦ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਥਂ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਾਧੋ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਵਿਜृਂਭਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਧੂ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕਿਂ ਵਾਚਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਤ੍ਰ ਸ਼ੋਣਸ਼ੈਲਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ 1.3.2.24.
ਇੱਥੇ ਲੰਬੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ।
ਵਿषੁਵਾਯਨਸਂਕ੍ਰਾਤਿ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤਾਦਿਪਰ੍ਵਸੁ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਵਿਸ਼ੁਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਰੁਣਾਦਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵੋऽਰੁਣੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍
ਅਰੁਣ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਰੁਣੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਕਥਯਤਿ ਨਂਦਿਕੇਸ਼੍ਵਰੇਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਲਕਿਤਸਰ੍ਵਵਪੁਰ੍ਮृਕਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਃ
ਨੰਦੀਕੇਸ਼ਵਰ ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤृਤੀਯਮਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਾਰਭ੍ਯਤੇ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ੴਨਮੋਨਂਤਾਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਯ ਜ੍ਞਾਨਗਮ੍ਯਾਯ ਵੇਧਸੇ
ਹੁਣ ਤੀਜਾ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਓਮ, ਅਨੰਤ, ਸੁਖਮ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਮਨ੍ਵਂਤਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸृष੍ਟਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪृਥਗ੍ਵਿਧਾ
ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ,
ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯੋऽਰ੍ਦ੍ਧਕੋਟਿਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਸਂਖ੍ਯਾ ਕृਤਾ ਪੁਰਾ
ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਅੱਧ ਕਰੋੜ—ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਸਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਨਦਾ ਸ੍ਤਥਾ
ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ,
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇऽਰ੍ਬੁਦੋਨਾਮ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰੋऽਨਘਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਅਰਬੁਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਂਤਿ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕੈਰ੍ਯਥਾ
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਇਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਥਂ ਵਾਸਿष੍ਠਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਥਿਤੋ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ?
ਕਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਹ੍ਯਰ੍ਬੁਦੇ ਸਂਤਿ ਪਰ੍ਵਤੇ
ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਹਨ?
ਅਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 7.3.1.
ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਰਬੁਦਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ਨਾਮ ਦੇਵਰ੍षਿਃ ਪਿਤਾਮਹਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਇੱਕ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।
ਨਿਯਤੋ ਨਿਯਤਾਹਾਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਸੀ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪਂਚਾਗ੍ਨਿਸਾਧਕੋ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਜਪਹੋਮਪਰਾਯਣਃ ਨਂਦਿਨੀਤਿ ਸੁਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸਾ ਵੈ ਕਾਮਦੁਘਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤਪस्या ਕਰਦਾ, ਜਪ ਤੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਨੰਦਿਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਗਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਸਾ ਕਦਾਚਿਦ੍ਧਰਾਪृष੍ਠੇ ਭ੍ਰਮਮਾਣਾ ਤृਣਾਸ਼ਯਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਗਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਚਰਦੀ ਹੋਈ ਫਿਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦੀਧਿਤਿਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤੇਜ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੁਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਚਿਂਤਾਪਰੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਭਯਾਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਸੀ।
ਸ ਤਚ੍ਛ੍ਵਭ੍ਰਮਥਾਸਾਦ੍ਯ ਭੂਂਭਾਰਾਵਮਥਾਸ਼ृਣੋਤ੍
ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਖੱਡ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਲੋਡ ਤੋਂ ਕਰਾਹ ਸੁਣੀ।