ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਿਣਃ ਪਂਚ ਸੂਨਾ ਕਰ੍ਮ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਾਲੇ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਸਾਂ ਚ ਪਂਚਸੂਨਾਨਾਂ ਨਿਰਾਕਰਣਹੇਤਵਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹਨ।
ਪਾਠਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਚ ਪਿਤृ ਕ੍ਰਤੁਃ
ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਯਜਨਾ ਹੈ; ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ।
ਪਿਤृਪ੍ਰੀਤਿਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਵਹਮ੍
ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰੇ।
ਗੋਦਾਨੇਨ ਚ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਤ੍ਰਾਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਪੋਵਿਦ੍ਯਾਸਮਿਦ੍ਦੀਪ੍ਤੇ ਹੁਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਯ ਪਾਵਕੇ
ਜਦੋਂ ਤਪ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹਵਨ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਚਿਤੋऽਤਿਥਿਰ੍ਗੇਹਾਦ੍ਭਗ੍ਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਹਿਮਾਨ ਆਦਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਘਰੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਂਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਭੂਸ੍ਤृਣੋਦਕੇ 4.1.38.
ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਸਾਂਤਵਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਸੌਣ ਲਈ ਪਲੰਗ, ਧਰਤੀ, ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ—
ਗृਹਸ੍ਥਃ ਪਰਪਾਕਾਦੀ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਤਤ੍ਪਸ਼ੁਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਗ੍ਰਹਸਥ ਪਰਾਇਆ ਪਕਾਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋਢੋऽਤਿਥਿਃ ਸਾਯਂ ਸਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਜੋ ਮਹਿਮਾਨ ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣ ਵੇਲੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੁਂਜਾਨੋऽਤਿਥਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਮਿਹਾਯੁਰ੍ਧਨਭਾਗ੍ਭਵੇਤ੍
ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਇਥੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਾਂਤ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋਢੋ ਵਾਤਿਥਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਰਸਮ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣ ਵੇਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਹਿਮਾਨ 'ਅਤਿਥਿ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲਿਪਾਤ੍ਰਕਰੇ ਵਿਪ੍ਰੇ ਯਦ੍ਯਨ੍ਯੋਤਿਥਿਰਾਗਤਃ
ਜੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਭੋਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਹਿਮਾਨ ਆ ਜਾਵੇ,
ਕੁਮਾਰਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਵਾਸਿਨ੍ਯੋ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯੋऽਤਿਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
— ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਹੋਣ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹਾਮਲਾਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਹੋਣ —
ਪਿਤृਦੇਵਮਨੁष੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਨਾਤ੍ਯਮृਤਂ ਗृਹੀ
ਘਰਵਾਲਾ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਧ੍ਯਾਹ੍ਨਿਕਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਗृਹਸ੍ਥਃ ਸ੍ਵਯਮਾਚਰੇਤ੍
ਘਰਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਮ ਆਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਾਯਂਤਨਂ ਨਾਮ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਇਹ ਘਰਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਦਾ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵੇਨ ਯੇ ਹੀਨਾ ਆਤਿਥ੍ਯੇਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ 4.1.38.
ਜੋ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਅਕृਤ੍ਵਾ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਤੁ ਭੁਂਜਤੇ ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਾਧਮਾਃ
ਅਤੇ ਜੋ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਵੇਦੋਦਿਤਂ ਸ੍ਵਕਂ ਕਰ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਤਂਦ੍ਰਿਤਃ
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਸਰਤ ਨਾਲ ਕਰੇ।
षष੍ਠ੍ਯष੍ਟਮ੍ਯੋਰ੍ਵਸੇਤ੍ਪਾਪਂ ਤੈਲੇ ਮਾਂਸੇ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਛੇਵੇਂ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯਂ ਤਂ ਨ ਚੇਕ੍ਸ਼ੇਤ ਨਾਸ੍ਤਂ ਯਂਤਂ ਨ ਮਧ੍ਯਗਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ, ਡੁੱਬਣ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਵੀਕ੍ਸ਼ੇਤਾਤ੍ਮਮਨੋਰੂਪਮਾਸ਼ੁਧਾਵੇਨ੍ਨ ਵਰ੍षਤਿ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵੀ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੇ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਤੱਕਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਦੇਵਤਾਯਤਨਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਧੇਨੁਂ ਮਧੁਮृਦਂ ਘृਤਮ੍
ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਸ਼ਹਿਦ, ਸਾਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਘੀ—
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਂ ਚੈਤ੍ਯਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਗੁਰੁਂ ਜਲਭृਤਂ ਘਟਮ੍
ਅਸ਼ਵਥ (ਪੀਪਲ) ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ, ਪੂਜਾ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ, ਅਧਿਆਪਕ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ—
ਰਜਸ੍ਵਲਾਂ ਨ ਸੇਵੇਤ ਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ
ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਾਸ਼੍ਨਂਤੀਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਤੇਜਸ੍ਕਾਮੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਚਾਪਿ ਨੋ ਮਾਂਸਂ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਂ ਜਿਜੀਵਿषੁਃ 4.1.38.
ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪਕਿਆ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਗਰ੍ਤੇषੁ ਸਸਤ੍ਵੇषੁ ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਨ ਵ੍ਰਜਨ੍ਨਪਿ
ਚਾਹੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜੀਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਖਾਣਾ-ਪਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਭਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਲਮੂਤ੍ਰਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਪਖਾਣਾ ਜਾਂ ਪਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।