ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਮੋਹਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ ਪਰਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਚੰਗੀ ਮੱਤ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਤੁਕਾਲਾਭਿਗਾਮੀ ਯਃ ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਜੋ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ऋਤੁਃ षੋਡਸ਼ਯਾਮਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸੁਗਰ੍ਹਿਤਾਃ
ਮਹੀਨਾਵੀ ਦੌਰ ਸੋਲਾਂ ਰਾਤਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਰਾਤਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਂਦ੍ਰਮਸਂ ਦੁਃਸ੍ਥਂ ਮਘਾਂ ਪੌष੍ਣਂ ਵਿਹਾਯ ਚ ਸ਼ੁਚਿਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸੂਯੇਤ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਪ੍ਰਸਾਧਕਮ੍
ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਮਘਾ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਾਤਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰੇ।
ਆਰ੍षੇ ਵਿਵਾਹੇ ਗੋਦ੍ਵਂਦ੍ਵਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗਾਂ ਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਲਾਹਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।
ਅਪਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਯੀ ਕਲ੍ਪਂ ਵਸੇਦ੍ਵਿਟ੍ਕृਮਿਭੋਜਨੇ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਦ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੀਵੇ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਨਾਨ੍ਯੁਪਜੀਵਂਤਿ ਯੇ ਮੋਹਾਦਿਹ ਬਾਂਧਵਾਃ
ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਪਤ੍ਯਾ ਤੁष੍ਯਤਿ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਤੁष੍ਯੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਪਤਿਃ 4.1.38.
ਜਿੱਥੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—
ਵਾਣਿਜ੍ਯਂ ਨृਪਤੇਃ ਸੇਵਾ ਵੇਦਾਨਧ੍ਯਾਪਨਂ ਤਥਾ
ਵਪਾਰ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ—
ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈਵਾਹਿਕੇ ਵਹ੍ਨੌ ਗृਹ੍ਯਕਰ੍ਮਾਨ੍ਵਹਂ ਗृਹੀ
ਘਰਵਾਲਾ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਘਰੇਲੂ ਕਰਮ ਕਰੇ।
ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਿਣਃ ਪਂਚ ਸੂਨਾ ਕਰ੍ਮ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਾਲੇ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਸਾਂ ਚ ਪਂਚਸੂਨਾਨਾਂ ਨਿਰਾਕਰਣਹੇਤਵਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹਨ।
ਪਾਠਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਚ ਪਿਤृ ਕ੍ਰਤੁਃ
ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਯਜਨਾ ਹੈ; ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ।
ਪਿਤृਪ੍ਰੀਤਿਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਵਹਮ੍
ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰੇ।
ਗੋਦਾਨੇਨ ਚ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਤ੍ਰਾਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਪੋਵਿਦ੍ਯਾਸਮਿਦ੍ਦੀਪ੍ਤੇ ਹੁਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਯ ਪਾਵਕੇ
ਜਦੋਂ ਤਪ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹਵਨ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਚਿਤੋऽਤਿਥਿਰ੍ਗੇਹਾਦ੍ਭਗ੍ਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਹਿਮਾਨ ਆਦਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਘਰੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਂਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਭੂਸ੍ਤृਣੋਦਕੇ 4.1.38.
ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਸਾਂਤਵਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਸੌਣ ਲਈ ਪਲੰਗ, ਧਰਤੀ, ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ—
ਗृਹਸ੍ਥਃ ਪਰਪਾਕਾਦੀ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਤਤ੍ਪਸ਼ੁਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਗ੍ਰਹਸਥ ਪਰਾਇਆ ਪਕਾਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋਢੋऽਤਿਥਿਃ ਸਾਯਂ ਸਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਜੋ ਮਹਿਮਾਨ ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣ ਵੇਲੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੁਂਜਾਨੋऽਤਿਥਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਮਿਹਾਯੁਰ੍ਧਨਭਾਗ੍ਭਵੇਤ੍
ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਇਥੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਾਂਤ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋਢੋ ਵਾਤਿਥਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਰਸਮ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣ ਵੇਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਹਿਮਾਨ 'ਅਤਿਥਿ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲਿਪਾਤ੍ਰਕਰੇ ਵਿਪ੍ਰੇ ਯਦ੍ਯਨ੍ਯੋਤਿਥਿਰਾਗਤਃ
ਜੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਭੋਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਹਿਮਾਨ ਆ ਜਾਵੇ,
ਕੁਮਾਰਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਵਾਸਿਨ੍ਯੋ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯੋऽਤਿਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
— ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਹੋਣ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹਾਮਲਾਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਹੋਣ —
ਪਿਤृਦੇਵਮਨੁष੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਨਾਤ੍ਯਮृਤਂ ਗृਹੀ
ਘਰਵਾਲਾ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਧ੍ਯਾਹ੍ਨਿਕਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਗृਹਸ੍ਥਃ ਸ੍ਵਯਮਾਚਰੇਤ੍
ਘਰਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਮ ਆਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਾਯਂਤਨਂ ਨਾਮ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਇਹ ਘਰਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਦਾ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵੇਨ ਯੇ ਹੀਨਾ ਆਤਿਥ੍ਯੇਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ 4.1.38.
ਜੋ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਅਕृਤ੍ਵਾ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਤੁ ਭੁਂਜਤੇ ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਾਧਮਾਃ
ਅਤੇ ਜੋ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਵੇਦੋਦਿਤਂ ਸ੍ਵਕਂ ਕਰ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਤਂਦ੍ਰਿਤਃ
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਸਰਤ ਨਾਲ ਕਰੇ।