ਯਜ੍ਞਸ੍ਥਾਯਰ੍ਤ੍ਵਿਜੇ ਦੈਵਸ੍ਤਜ੍ਜਃਪਾਤਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਦੈਵ ਵਿਆਹ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਯਜਮਾਨ ਪੰਡਿਤ ਲਈ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹੋਭੌ ਚਰਤਾਂ ਧਰ੍ਮਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੀਯਤੇਰ੍ਥਿਨੇ
ਦੋਵੇਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਾਃ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਚਾਰ ਵਿਆਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਧਰਮਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਕਨ੍ਯਾਹਰਣਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਨਿਂਦਿਤਃ ਸਤਾਮ੍
ਰਾਖਸ ਵਿਆਹ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੋਰੁਕ੍ਤਾ ਗਾਂਧਰ੍ਵਾਸੁਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗਾਂਧਰਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ ਵਿਆਹ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਵਰ੍ਣਯਾ ਕਰੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋ ਧਾਰ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਯਾ ਸ਼ਰਃ
ਵਿਆਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਤੀਰ ਨੂੰ ਮਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸਵਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਵੇष ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਦृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਵੇਦਨੇ
ਪਰ ਇਹ ਨਿਯਮ ਅਜਾਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਾਹੈਰ੍ਜਾਯਂਤੇ ਧਰ੍ਮ੍ਯਾ ਏਵ ਸ਼ਤਾਯੁषਃ 4.1.38.
ਧਰਮਕ ਵਿਆਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਧਰਮਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ऋਤੁਕਾਲਾਭਿਗਮਨਂ ਧਰ੍ਮੋਯਂ ਗृਹਿਣਃ ਪਰਃ
ਘਰਵਾਲੇ ਲਈ, ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਜਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ।
ਦਿਵਾਭਿਗਮਨਂ ਪੁਂਸਾਮਨਾਯੁष੍ਯਂ ਪਰਂ ਮਤਮ੍
ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਮਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਮੋਹਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ ਪਰਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਚੰਗੀ ਮੱਤ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਤੁਕਾਲਾਭਿਗਾਮੀ ਯਃ ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਜੋ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ऋਤੁਃ षੋਡਸ਼ਯਾਮਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸੁਗਰ੍ਹਿਤਾਃ
ਮਹੀਨਾਵੀ ਦੌਰ ਸੋਲਾਂ ਰਾਤਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਰਾਤਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਂਦ੍ਰਮਸਂ ਦੁਃਸ੍ਥਂ ਮਘਾਂ ਪੌष੍ਣਂ ਵਿਹਾਯ ਚ ਸ਼ੁਚਿਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸੂਯੇਤ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਪ੍ਰਸਾਧਕਮ੍
ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਮਘਾ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਾਤਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰੇ।
ਆਰ੍षੇ ਵਿਵਾਹੇ ਗੋਦ੍ਵਂਦ੍ਵਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗਾਂ ਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਲਾਹਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।
ਅਪਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਯੀ ਕਲ੍ਪਂ ਵਸੇਦ੍ਵਿਟ੍ਕृਮਿਭੋਜਨੇ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਦ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੀਵੇ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਨਾਨ੍ਯੁਪਜੀਵਂਤਿ ਯੇ ਮੋਹਾਦਿਹ ਬਾਂਧਵਾਃ
ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਪਤ੍ਯਾ ਤੁष੍ਯਤਿ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਤੁष੍ਯੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਪਤਿਃ 4.1.38.
ਜਿੱਥੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—
ਵਾਣਿਜ੍ਯਂ ਨृਪਤੇਃ ਸੇਵਾ ਵੇਦਾਨਧ੍ਯਾਪਨਂ ਤਥਾ
ਵਪਾਰ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ—
ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈਵਾਹਿਕੇ ਵਹ੍ਨੌ ਗृਹ੍ਯਕਰ੍ਮਾਨ੍ਵਹਂ ਗृਹੀ
ਘਰਵਾਲਾ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਘਰੇਲੂ ਕਰਮ ਕਰੇ।
ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਿਣਃ ਪਂਚ ਸੂਨਾ ਕਰ੍ਮ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਾਲੇ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਸਾਂ ਚ ਪਂਚਸੂਨਾਨਾਂ ਨਿਰਾਕਰਣਹੇਤਵਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹਨ।
ਪਾਠਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਚ ਪਿਤृ ਕ੍ਰਤੁਃ
ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਯਜਨਾ ਹੈ; ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ।
ਪਿਤृਪ੍ਰੀਤਿਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਵਹਮ੍
ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰੇ।
ਗੋਦਾਨੇਨ ਚ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਤ੍ਰਾਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਪੋਵਿਦ੍ਯਾਸਮਿਦ੍ਦੀਪ੍ਤੇ ਹੁਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਯ ਪਾਵਕੇ
ਜਦੋਂ ਤਪ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹਵਨ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਚਿਤੋऽਤਿਥਿਰ੍ਗੇਹਾਦ੍ਭਗ੍ਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਹਿਮਾਨ ਆਦਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਘਰੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਂਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਭੂਸ੍ਤृਣੋਦਕੇ 4.1.38.
ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਸਾਂਤਵਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਸੌਣ ਲਈ ਪਲੰਗ, ਧਰਤੀ, ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ—
ਗृਹਸ੍ਥਃ ਪਰਪਾਕਾਦੀ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਤਤ੍ਪਸ਼ੁਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਗ੍ਰਹਸਥ ਪਰਾਇਆ ਪਕਾਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋਢੋऽਤਿਥਿਃ ਸਾਯਂ ਸਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਜੋ ਮਹਿਮਾਨ ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣ ਵੇਲੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।