ਸਰਯੂਤੀਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਾ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾ
ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਸਦੀ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।
ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਪਤ੍ਤ੍ਯਾਢ੍ਯਾ ਸਂਪਦੁਚ੍ਚਾ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ।
ਸਾਨੂਪਵੇषੈਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਚਤੁष੍ਟਯਾ
ਸਭ ਥਾਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ।
ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਸ਼ੁਭੋਦਾਭਿਰ੍ਵਾਪੀਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾ
ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਵੀਣਾਵੇਣੁਮृਦਂਗਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੈਰੁਤ੍ਕृष੍ਟਤਾਂ ਗਤਾ। ਸ਼ਾਲੈਸ੍ਤਾਲੈਰ੍ਨਾਲਿਕੇਰੈਃ ਪਨਸਾਮਲਕੈਸ੍ਤਥਾ
ਵੀਣਾ, ਵਾਂਸਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲ, ਤਾਲ, ਨਾਰੀਅਲ, ਫਣਸ ਤੇ ਆਮਲਕਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
ਤਥੈਵਾਮ੍ਰਕਪਿਤ੍ਥਾਦ੍ਯੈਰਸ਼ੋਕੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਮ, ਕਪਿੱਠ, ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਮਾਲਤੀਜਾਤਿਬਕੁਲਪਾਟਲੀਨਾਗਚਂਪਕੈਃ
ਮਾਲਤੀ, ਜਾਤੀ, ਬਕੁਲ, ਪਾਟਲੀ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਚੰਪਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ,
ਨਿਮ੍ਬਜਂਵੀਰਕਦਲੀਮਾਤੁਲਿਂਗਮਹਾਫਲੈਃ
ਨਿੰਬ, ਜੰਵੀਰ, ਕੇਲੇ, ਮਾਤੁਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ,
ਦੇਵਤੁਲ੍ਯਪ੍ਰਭਾਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਨृਪਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ,
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਃ ਸਤ੍ਕਵਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸਮੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ 2.8.1.
ਉਤਮ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਕਵੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ,
ਅਸ਼੍ਵੈਰੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸ੍ਤੁਲ੍ਯੈਰ੍ਦਂਤਿਭਿਰ੍ਦਿਗ੍ਗਜੈਰਿਵ
ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ ਵਰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ,
ਯਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤਾ ਮਹੀਪਾਲਾਃ ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜਨਮੇ,
ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇ ਪੁਣ੍ਯਤੋਯਾ ਕੂਜਦ੍ਭृਂਗਵਿਹਂਗਮਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭੌਰੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ,
ਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵਪਰੀਤਾ ਸਾ ਘਰ੍ਘਰੋਤ੍ਤਮਸਂਗਮਾ
ਧਰਮ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਧੀਆ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀ,
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਚ੍ਚਰਣਾਂਗੁष੍ਠਾਨ੍ਨਿਃਸृਤਾ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਹਰੇਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਹਰੀ ਦੀ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਨਿਕਲੀ,
ਤਸ੍ਮਾਦਿਮੇ ਪੁਣ੍ਯਤਮੇ ਨਦ੍ਯੌ ਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਦੋਨੋ ਨਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ,
ਤਾਮਯੋਧ੍ਯਾਮਥ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕੁਮ੍ਭੋਦ੍ਭਵੋ ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ ਕੂੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਗਸਤ ਮুনি ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚੇ,
ਆਗਤ੍ਯ ਤੁ ਇਤਃ ਸੋऽਪਿ ਕृऽਤ੍ਵਾ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਉਥੋਂ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ,
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਦੇਵਤਾਃ ਸਕਲਾ ਅਪਿ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ,
ਕृਤਕृਤ੍ਯੋਰ੍ਜ੍ਜਿਤਾਨਨ੍ਦਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ 2.8.1.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ,
ਸ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਉਹ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਰਿਹਾ, ਯਾਤਰਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ,
ਤਮਾਯਾਂਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਸ਼ੁ ਬਹੁਲਾਨਨ੍ਦਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਧੀਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ,
ਪਰਮਾਨਂਦਸਂਦੋਹਃ ਸਮਭੂਤ੍ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਤਵ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਰਵੋਤਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠੀ,
ਕਸ੍ਮਾਦਾਨਂਦਪੋषੋऽਭੂਤ੍ਤਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਇਹ ਆਨੰਦ ਤੇਰੀ ਅੰਦਰ ਕਿਉਂ ਵਧਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਅਹੋ ਮਹਦਥਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵੱਡੇ ਮুনি, ਇਹ ਤਾਂ ਵਾਕਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ!
ਤਸ੍ਮਾਦਾਨਂਦਸਂਦੋਹਃ ਸਮਭੂਨ੍ਮਮ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠੀ ਹੈ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾ ਮਹਾਪੁਰ੍ਯਾ ਮਹਿਮਾਨਂ ਗੁਣਾਧਿਕਮ੍
ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ—
ਕਃ ਕ੍ਰਮਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਃ ਕਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕੋ ਵਿਧਿਃ ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਦਤਾਂ ਵਰ
ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਕ੍ਰਮ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ ਤੇ ਢੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਪृਚ੍ਛਾ ਤੇ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਮਹਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ
ਤੇਰੀ ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਕਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਕਾਰੋ ਵਿष੍ਣੁਰੁਚ੍ਯਤੇ 2.8.1.
'ਅ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ 'ਯ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।