ਤ੍ਰੀਨੇਵਾਮੂਨ੍ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਤ੍ਰੀਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਸ ਜਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੀ ਸਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕਂ ਜਨਨੀ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਂ ਤਥਾ ਪਿਤੁਃ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਲੋਕ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਲਾ ਲੋਕ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ।
ਏਤਦੇਵ ਨृਣਾਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਇਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਲਕੜਾਂ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਧੀਤ੍ਯ ਵੇਦਾਨ੍ਵੇਦੌ ਵਾ ਵੇਦਂ ਵਾਪਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦਾਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵੇਦ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਪ੍ਲੁਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਾਨੁਗ੍ਰਹਾਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ੀਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਾ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਾਣਮृਚ੍ਛਤਿ 4.1.36.
ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਦਾਚਾਰੋ ਗृਹੇ ਯਦ੍ਵਨ੍ਨ ਤਥਾਸ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਂਤਰੇ
ਘਰ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਹੋਣਾ, ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਪਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਦਿ ਪਤ੍ਨੀਵਸ਼ਂਵਦਾ
ਜੇ ਪਤਨੀ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਆਨੁਕੂਲ੍ਯਂ ਕਲਤ੍ਰਂ ਚੇਤ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੇਨਾਪਿ ਕਿਂ ਤਤਃ
ਜੇ ਪਤਨੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ।
ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਃ ਸੁਖਾਰ੍ਥਾਯ ਭਾਰ੍ਯਾਮੂਲਂ ਚ ਤਤ੍ਸੁਖਮ੍
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਸੁਖ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸੁਖ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜਲੌਕਯੋਪਮੀਯਂਤੇ ਪ੍ਰਮਦਾ ਮਂਦਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਧੀ ਮੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਲੌਕਾ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਜਲੌਕਾ ਕੇਵਲਂ ਰਕ੍ਤਮਾਦਦਾਨਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਜਲੌਕਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਖੂਨ ਚੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤਪस्वਿਨੀ ਔਰਤ—
ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਪ੍ਰਜਾਵਤੀ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪ੍ਰਿਯਵਾਕ੍ਚ ਵਸ਼ਂਵਦਾ
—ਚੁਸਤ, ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਧਵੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੋਰਨੁਜ੍ਞਯਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਂ ਵੇਦਂ ਸਮਾਪ੍ਯ ਚ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਰਤ ਤੇ ਵੇਦ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ—
ਜਨੇ ਤੁ ਰਸਗੋਤ੍ਰਾਯਾ ਮਾਤੁਰ੍ਯਾਪ੍ਯਸਪਿਂਡਕਾ
ਵਿਆਹ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਾਲੀ ਔਰਤ—even ਜੇ ਉਹ ਸਪੀੰਡਕ ਨਹੀਂ—ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਂਬਂਧੇਪ੍ਯਪਸ੍ਮਾਰਿ ਕ੍ਸ਼ਯਿ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਿ ਕੁਲਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ 4.1.36.
ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਰਗੀ, ਕਸ਼ਟ, ਕੋੜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰੋਗਹੀਨਾਂ ਭ੍ਰਾਤृਮਤੀਂ ਸ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍ਕਿਂਚਿਲ੍ਲਘੀਯਸੀਮ੍
ਉਹ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਭਰਾ ਹੋਣ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ।
ਨ ਪਰ੍ਵਤਰ੍ਕ੍ਸ਼ਵृਕ੍ਸ਼ਾਹ੍ਵਾਂ ਨ ਨਦੀਸਰ੍ਪਨਾਮਿਕਾਮ੍
ਉਹ ਔਰਤ ਪਰਬਤ, ਗਿੱਧ, ਰੁੱਖ, ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਸੱਪ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਨ ਚਾਤਿਰਿਕ੍ਤਹੀਨਾਂਗੀਂ ਨਾਤਿਦੀਰ੍ਘਾਂ ਨ ਵਾ ਕृਸ਼ਾਮ੍
ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਗ-ਵਿਕਲ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਹੈ।
ਮੋਹਾਤ੍ਸਮੁਪਯਚ੍ਛੇਤ ਕੁਲਹੀਨਾਂ ਨ ਕਨ੍ਯਕਾਮ੍
ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਦੌ ਤਤਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਵਹੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖੋ, ਫਿਰ ਹੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੋ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿ ਸਮਾਚਾਰ ਇਤਿ ਤੇ ਸਮੁਦੀ ਰਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਸਦਾ ਗृਹੀ ਸੁਖਂ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਲਕ੍ਸ਼ਣਵਤੀ ਯਦਿ
ਸਕੰਦੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।
ਵਪੁਰਾਵਰ੍ਤਗਂਧਾਸ਼੍ਚਚ੍ਛਾਯਾ ਸਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਰੋ ਗਤਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਸੁਗੰਧ, ਛਾਂ, ਸੁਭਾਵ, ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਚਾਲ—
ਆਪਾਦਤਲਮਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਨ੍ਮੌਲਿਰੁਹਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ—
ਆਦੌ ਪਾਦਤਲਂ ਰੇਖਾਸ੍ਤਤੋਂਗੁष੍ਠਾਂਗੁਲੀ ਨਖਾਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲ, ਫਿਰ ਲਕੀਰਾਂ, ਉਂਗਲਾਂ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਨਖ—
ਊਰੂ ਕਟੀ ਨਿਤਂਬਸ੍ਫਿਗ੍ਭਗੋ ਜਘਨ ਬਸ੍ਤਿਕੇ
ਉਸ ਦੇ ਰਾਨ, ਕਮਰ, ਨਿਤੰਨ, ਪਿਛਵਾਡਾ, ਜਨਾਨੀ ਅੰਗ, ਹੇਠਲਾ ਪੇਟ ਤੇ ਮੂਤਰ-ਥੈਲੀ—
ਰੋਮਾਲੀ ਹृਦਯਂ ਵਕ੍ਸ਼ੋ ਵਕ੍ਸ਼ੋਜਦ੍ਵਯਚੂਚੁਕਮ੍ ।। ਜਤ੍ਰੁਸ੍ਕਂਧਾਂ ਸਕਕ੍ਸ਼ਾਦੋਰ੍ਮਣਿਬਂਧ ਕਰਦ੍ਵਯਮ੍
ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ, ਦਿਲ, ਛਾਤੀ, ਦੋ ਨਿੱਪਲ, ਗਲਾ, ਮੋਢੇ, ਬਗਲਾਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਗਹਨੇ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ—
ਪਾਣਿਪृष੍ਠਂ ਪਾਣਿਤਲਂ ਰੇਖਾਂਗੁष੍ਠਾਂਗੁਲੀ ਨਖਾਃ
ਹੱਥ ਦੀ ਪਿੱਠ, ਹਥੇਲੀ, ਲਕੀਰਾਂ, ਅੰਗੂਠਾ, ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਨਖ—
ਕਪੋਲੌ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਧਰੋਤ੍ਤਰੋष੍ਠੌ ਦ੍ਵਿਜਜਿਹ੍ਵਿਕਾਃ
ਗਲ, ਚਿਹਰਾ, ਹੇਠਲਾ ਤੇ ਉਪਰਲਾ ਹੋਂਠ, ਦੰਦ ਤੇ ਜੀਭ—