ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭੂਰੇषਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਭੂਰ੍ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾ
ਇਹ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਵਿਗਾਹ੍ਯ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਕਈ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਯੋਰਰ੍ਥਃ ਕੋਵਿਦੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰੂਪਿਤਃ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਮਣਿਕਰ੍ਣ੍ਯੁਪਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਯਤ੍ਸੁਖਂ ਜਾਯਤੇ ਸਤਃ
ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਤੇ ਬੈਠੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ,
ਮਹਾਸੁਖਂ ਯਦੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਸਮਾਧੌ ਵਿਸ੍ਮृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਨੰਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਾਤ੍ਪੁਰੋਭਾਗੇ ਦੇਵਨਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ
ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇ ਦੇਵ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ,
ਯਾਵਂਤੋ ਭਾਸ੍ਵਤਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਾਸਂਤੇ ਸੈਕਤਾਃ ਕਣਾਃ 4.1.34.
ਜਿੰਨੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ,
ਸਂਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਾਵਂਤਿ ਪਰਿਤੋ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਉਤਨੇ ਹੀ ਤੀਰਥ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਨ।
ਯਦਨ੍ਵਯੇ ਕੋਪਿ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਤਰ੍ਪਿਤਾਃ ਪਿਤਰੋ ਯੇਨ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਮਧ੍ਯਾਦ੍ਦੇਵਸਰਿਤ ਆ ਹਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਮਡਪਾਤ੍
ਦੇਵ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰੀਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਡਪ ਤੱਕ,
ਏਤਦ੍ਰਜਃਕਣਤੁਲਾਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਪਿ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦਾ ਇੱਕ ਕਣ ਵੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਕਲਾਵਤੀ ਚਿਤ੍ਰਪਟੀਂ ਪਸ਼੍ਯਂਤੀਤ੍ਥਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਕਲਾਵਤੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੰਗੀਨ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਤੀਰਥ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਯਦਂਬੁਸਤਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਦ੍ਦਂਡਨਾਯਕਃ
ਜਦੋਂ ਦੰਡਨਾਇਕ ਪਾਪੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯੋष੍ਟਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਮਹਾਦੇਵਃ ਪੁਰਾਣੇ ਪਰਿਪਠ੍ਯਤੇ
ਅਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨੇਤ੍ਰਯੋਰਤਿਥੀਕृਤ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਵਾਪੀ ਕਲਾਵਤੀ
ਕਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨਵਾਪੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ,
ਅਂਗਾਨਿ ਵੇਪਥੁਂ ਪ੍ਰਾਪੁਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾ ਭਾਲਸ੍ਥਲੀ ਭृਸ਼ਮ੍ 4.1.34.
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਮੱਥਾ ਬਹੁਤ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਤਂਭ ਗਾਤ੍ਰਲਤਿਕਾ ਮੁਖਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਪ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਲਤੀਆਂ ਜੰਮ ਗਈਆਂ, ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿਸਸ੍ਮਾਰ ਕਾਹਂ ਕ੍ਵਾਹਂ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਚ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ।
ਅਥ ਤਤ੍ਪਰਿਚਾਰਿਣ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਰਮਾਣਾ ਇਤਸ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਇधर-ਉਧਰ ਦੌੜਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਤਦਵਸ੍ਥਾਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਾਂ ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰਚੇਤਸਃ
ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਭਵਾਂਤਰੇ ਪ੍ਰੇਮਪਾਤ੍ਰਮੇਤਯੈਕ੍ਸ਼ਿਤੁ ਕਿਂਚਨ
ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਅਥਨੇਤ੍ਥਂ ਕਥਮਿਯਮਕਾਂਡਾਤ੍ਪਰ੍ਯਮੂਮੁਹਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਉਹ ਇੰਨੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਈ।
ਤਨ੍ਮੋਹਸ੍ਯ ਨਿਦਾਨਂ ਤਾਃਸਮ੍ਯਗੇਵ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੋਹ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ।
ਕਾਚਿਤ੍ਤਾਂ ਵੀਜਯਾਂਚਕ੍ਰੇ ਕਦਲੀਤਾਲਵृਂਤਕੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕੇਲੇ ਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਅਮਂਦੈਸ਼੍ਚਂਦਨਰਸੈਰਭ੍ਯषਿਂਚਦਮੁਂ ਪਰਾ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਦੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਲਿਆ।
ਧਾਰਾਮਂਡਪਧਾਰਾਂਬੁਸੀਕਰੈਸ੍ਤਤ੍ਤਨੂਲਤਾਮ੍ 4.1.34.
ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਮਟਕੇ ਦੀ ਢਾਰ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਛਿੜਕਿਆ।
ਜਲਾਰ੍ਦ੍ਰਵਾਸਸਾ ਕਾਚਿਦੇਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਨੁਮਾਵृਣੋਤ੍
ਇੱਕ ਸਹੇਲੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ।
ਪਦ੍ਮਿਨੀਦਲਸ਼ਯ੍ਯਾ ਚ ਕਾਚਿਤ੍ਯਰਚਯਨ੍ਮृਦੁਮ੍
ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਨਰਮ ਸੇਜ ਬਣਾਈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਂ ਰਚਯਾਂਚਕ੍ਰੇ ਵਕ੍ਸ਼ੋਜਮਂਡਲੇ
ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।