ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੀਵ ਮਮ ਸ੍ਵਾਂਤਮਾਧਾਯ ਤਦਵੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਲਾਧਰਕਾਂਤਿਸ਼ਾਲਿਨਾਵੂਚਤੁਃ ਅਵਧਾਰਯ ਨਿਸ੍ਤਾਰਂ ਕਥਯਾਵ ਤਵਾਸ੍ਯਦਮ੍
ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਦੋਵੇਂ ਬੋਲੇ: 'ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਝੋ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਆਗ੍ਰਹ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗੇ।'
ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਧ੍ਵਂਸਵਿਧਾਨਾਨੁਗ੍ਰਹੇਸ਼੍ਵਰੇ 1.3.2.23.
ਉਹ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ, ਨਾਸ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਸਰਵਣਾਥ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤ੍ਵਯੇਦਾਨੀਮਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵੈਭਵਮ੍
ਹੁਣ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਪਾਦਚਾਰੀ ਮृਗਮਦਾਦृਤੈਃ
ਮਸਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰ।
ਯਾਵਤੀ ਤਵ ਸਂਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਾਵਤੀਮਖਿਲਾਂ ਵਿਭੋ
ਜਿੰਨੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ।
ਅਚਿਰਾਦੇਵ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਗਰੀਯਸੀ
ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।
ਨਿਃਸਂਸ਼ਯੇਨ ਮਨਸਾ ਨਿਰਤਸ੍ਤਦਾਨੀਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਬਬਂਧ ਭਗਵਤ੍ਯਰੁਣਾਦ੍ਰਿਨਾਥੇ
ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਖਣ੍ਡੇऽਰੁਣਾਚਲਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਕਲਾਧਰਕਾਂਤਿਸ਼ਾਲਿਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਠਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੰਡ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਚੰਦ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਂਦੀਸ਼ ਚਿਤ੍ਰਂ ਚਾਰਿਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਭृਤੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ
ਨੰਦੀਸ਼ਾ, ਇਹ ਦੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਦਿਖੀ ਹੈ।
ਕਦਾ ਵਜ੍ਰਾਂਗਦਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਕਥਂ ਦੇਵਮਪੂਜਯਤ੍
ਵਜਰਾਂਗਦ ਨੇ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ?
ਤਸ੍ਯੈਵ ਪਾਦਪਰ੍ਯਂਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਵਾਸਮਰੋਚਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਥਾਂ ਚੁਣੀ।
ਅਥਾਸ੍ਯ ਮਹਤੀ ਸੇਨਾ ਵਾਹਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣੀ
ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਉਸ ਦੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈ।
ਸਮਦृਸ਼੍ਯਤ ਭੂਪਾਲਸ੍ਤਾਦृਸ਼ੋ ਧੈਰ੍ਯਸਾਗਰਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹੌਸਲੇ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਐਸਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤਾਮਾਗਤਾਂ ਸੇਨਾਮਵਨੀਪਤਿਰਾਦृਤਃ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਕੀਯਮਖਿਲਂ ਕੋਸ਼ਂ ਦੇਸ਼ਾਨਪਿ ਮਹਾਫਲਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਖਜਾਨਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਗੌਤਮਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਸ੍ਵਯਂ ਕृਤਤਪੋਵਨਃ
ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਤਪੋਵਨ ਬਣਾਇਆ।
ਰਤ੍ਨਾਂਗਦਾਖ੍ਯਂ ਤਨਯਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਜੇ ਪਦੇ
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਤਨਾਂਗਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ,
ਪਰਿਤਃ ਸ਼ੋਣਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਜਲਾਸ਼ਯਾਨ੍ 1.3.2.24.
ਸੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਝੀਲਾਂ ਸਨ।
ਤੇਜਸਾਰੁਣਨਾਥਸ੍ਯ ਜ੍ਵਲਨਸ੍ਤਂਭਰੂਪਿਣਃ
ਅਰੁਣਨਾਥ ਦੀ ਜੋਤ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ,
ਸੌਂਦਰ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀਰਾਤ੍ਮਪਰਿਵਾਰਵਰਾਂਗਨਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਨ।
ਅਥਾਗਤੇਨਾਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰਾਸਖੇਨ ਸਃ
ਫਿਰ ਅਗਸਤਿਆ ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆਇਆ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਨਵਤੀਰ੍ਥਾਖ੍ਯੇ ਸਰਸਿ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰਨ੍
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵਤੀਰਥ ਨਾਂ ਦੇ ਝੀਲ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਮਹਿषਾਸੁਰਸਂਹਾਰਕਾਰਿਣੀ ਮਾਨਵੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ,
ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਪੂਜ੍ਯਸ੍ਯ ਲਿਂਗਰੂਪਿਣਃ
ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵੀ ਸਤਕਾਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁषਸ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਨਾਤਃ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਸਵੇਰੇ ਰਾਜਾ ਉਠਦਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ
ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਵਲ੍ਲਭਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ,
ਸੁਗਂਧਸਾਰਕਹ੍ਲਾਰਕਰ੍ਪੂਰਜਲਪੂਰਿਤਃ
ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਧ੍ਵਜਾਰੋਹਪੂਰ੍ਵਂ ਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਸਵਾਦਿਕਮ੍ 1.3.2.24.
ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਝੰਡਾ ਚੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਹੋਰ ਉਤਸਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,
ਅਂਗਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਦਧੇ ਵਿਸ਼ਦਾਸ਼ਯਃ
ਸਾਫ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕੀਤੀ।