ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਉਵਾਚ ਮਮਦृਗ੍ਗੋਚਰਂ ਯਾਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਕੁਮਾਰਕ 4.1.33.
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੌਜਵਾਨ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਥ ਸਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਘ੍ਰਾਤਾ ਮृਗੀ ਯਥਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹਿਰਣੀ ਵਾਂਗ, ਬਾਘ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੋਂ ਡਰ ਗਈ।
ਨਿਜਘਾਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਂ ਚ ਤਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ।
ਤਦ੍ਭੀषਣਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੇਨ ਭਿਨ੍ਨੋਸ੍ਕੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਰਮਾਂਸਵਸਾਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲਿਨਮਾਹਵੇ
ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ—
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਗੋ ਵਜ੍ਰੇਣੇਵ ਮਹੀਧਰਃ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਜਰ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
ਉਵਾਚ ਗਦ੍ਗਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਘੂਰ੍ਣਿਤ ਵਿਲੋਚਨਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਹਕਲਾਂਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਿਆ।
ਜਹੌ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਰਣੇ ਵੀਰਸ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪਰਿਤਃ ਸ੍ਮਰਨ੍
ਉਹ ਵੀਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ।
ਅਨਨ੍ਯਪੂਰ੍ਵਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਸੁਖਂ ਸਮਨੁਭੂਯ ਸਾ
ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਛੁਹਾਵਟ ਦਾ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਲਿਂਗਤ੍ਰਯਸ਼ਰੀਰਿਣ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਤਃ ਸ ਹਿ
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਕਰਕੇ,
ਰਣੇ ਪਣੀਕृਤਪ੍ਰਾਣੋ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸੁਤੋਪਿ ਸਃ 4.1.33.
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾਈ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵੀ,
ਧ੍ਯਾਯਂਤੀ ਸਾਪਿ ਤਂ ਬਾਲਾ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਕੁਮਾਰਕਮ੍
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਵੀ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਸੁਤੋ ਮਲਯਕੇਤੋਸ੍ਤਾਂ ਕਾਲੇਨ ਪਰਿਣੀਤਵਾਨ੍
ਮਲਯਕੇਤੂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਾਪਿ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਾਸਨਾਯੋਗਾਲ੍ਲਿਂਗਾਰ੍ਚਨਰਤਾ ਸਤੀ
ਉਹ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।
ਮੁਕ੍ਤਾ ਵੈਦੂਰ੍ਯ ਮਾਣਿਕ੍ਯ ਪੁष੍ਪਰਾਗੇਭ੍ਯ ਏਵ ਸਾ
ਉਹ ਮੋਤੀ, ਬਿਲੌਰ, ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਲਾਵਤੀ ਮਾਲ੍ਯਕੇਤੁਂ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਕਲਾਵਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਨਿਭੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਾਲ੍ਯਕੇਤੁ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮਿਲੀ।
ਏਕਦਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦੌਦੀਚ੍ਯੋ ਮਾਲ੍ਯਕੇਤੁਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉੱਤਰ ਪਾਸੋਂ ਆਇਆ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਲ੍ਯਕੇਤੁ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਕੋਲ ਆਇਆ।
ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਂਤੀ ਰਹਸਿ ਪ੍ਰਾਣਦੇਵਤਾਮ੍
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮੁਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਨਯਨੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਨੇਤ੍ਰਾਤਿਥਿਂ ਪਟੀਮ੍
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਉਹ ਨੇਤਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਬੁਣੀ।
ਸਂਭੇਦੋਯਮਸੇ ਰਮ੍ਯ ਉਪਲੋਲਾਰ੍ਕਮਗ੍ਰਤਃ 4.1.33.
ਇਹ ਸੁਹਾਵਾ ਮਿਲਾਪ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੇਡਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਤृਣੀਕृਤ੍ਯ ਨਿਜਂ ਦੇਹਂ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮਃ 4.1.33.
ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘਾਹ ਸਮਝ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋਦਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਤੋ ਮਾਨਵੋਤ੍ਤਮਃ 4.1.33.
ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋਦਰੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਚਤੁਰ੍ਵੇਦੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚੈष ਚਤੁਰ੍ਵੇਦਧਰੋ ਵਿਧਿਃ 4.1.33.
ਉਹ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਵੈਰੋਚਨੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚੈष ਪੁਰਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਕੇਸ਼ਵਾਤ੍ 4.1.33.
ਉਹ ਵਿਰੋਚਨ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਬਿਂਦੁਮਾਧਵਭਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਤਂ ਯਮੋਪਿ ਨਮਸ੍ਯਤਿ 4.1.33.
ਉਹ ਬਿੰਦੁਮਾਧਵ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਮ ਵੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਨਰਸਿਂਹੋਯਂ ਭਕ੍ਤਨਿਰ੍ਵਾਣਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲਾ ਨਰਸਿੰਹ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਚਨਾਲ੍ਲਭੇਜ੍ਜਂਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ 4.1.33.
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੀਵ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇਸ਼੍ਵਰਕਪਰ੍ਦੀਸ਼ੌ ਚਰਣਾਵਤਿਨਿਰ੍ਮਲੌ 4.1.33.
ਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਕਪਾਰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਥੱਲੇ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਸ਼ੋਕਾਖ੍ਯਮਿਦਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਗਂਗਾਕੇਸ਼ਵ ਏष ਵੈ 4.1.33.
ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਗੰਗਾ-ਕੇਸ਼ਵਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਾਤ੍ਪੁਰੋਭਾਗੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀਂ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੋਹਣੀ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਪਈ ਹੈ।