ਤਦੇਤਦਤੁਲਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ਂਕਰ ।। 4.1.33.
ਇਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਂ ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃਸ੍ਵਃ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਯਪਿ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ—ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸਵਰਗ—ਵਿੱਚ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ,
ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਮਿਤਿ ਬ੍ਰੂਯੁਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਚਿਂਤਕਾਃ
ਜੋ 'ਸ਼ਿਵ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਤੋ ਜ੍ਞਾਨੋਦ ਨਾਮੈਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ਅਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਤੀਰਥ 'ਗਿਆਨੋਦਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨੋਦਤੀਰ੍ਥਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਗਿਆਨੋਦਾ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾਨ੍
ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਗੁਰੁਪੁष੍ਯਾਸਿਤਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੋ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ, ਪੁਸ਼ਯ ਤੇ ਅਸੀਤਾ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਸੰਯੋਗ ਹੋਵੇ—
ਯਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਿਤॄਨ੍ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪੁष੍ਕਰੇ
ਪੁਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਸਨ੍ਨਿਹਤ੍ਯਾਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਤਮੋਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਵਿਵਸ੍ਵਤਿ
ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਤੀਬਰ ਹਨੇਰਾ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਹੋਵੇ—
ਪਿਂਡਨਿਰ੍ਵਪਣਂ ਯੇषਾਂ ਜ੍ਞਾਨਤੀਰ੍ਥੇ ਸੁਤੈਃ ਕृਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕੀਤਾ—
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਮੁਪਵਾਸੀ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ 4.1.33.
ਅੱਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਮੁਪੋष੍ਯਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਚੁਲੁਕਤ੍ਰਯਮ੍
ਇਥੇ ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਮੁਠੀਆਂ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨਤੀਰ੍ਥੇ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍ਸੋਮਵਾਸਰੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਈਸ਼ਾਨ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਤਃ ਸਮਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਲਿਂਗਂ ਮਹਾਸਂਭਾਰਵਿਸ੍ਤਰੈਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਲਿੰਗ ਦੀ ਵੱਡੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਸ੍ਯ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਜ੍ਞਾਨੋਦੇ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਕਾਲਲੋਪਜਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਤਦਪਾਕृਤ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਵਾਞ੍ਜਾਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਜੋ ਪਾਪ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਥਾਂ ਸ਼ਿਵ ਤੀਰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਣਾਦਪਿ ਪਾਪੌਘੋ ਜ੍ਞਾਨੋਦਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਸਿਰਫ ਇਸਦੀ ਯਾਦ ਕਰਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਇਥੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਡਾਕਿਨੀਸ਼ਾਕਿਨੀ ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਵੇਤਾਲਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਡਾਕਿਨੀਆਂ, ਸ਼ਾਕਿਨੀਆਂ, ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਵੇਤਾਲ ਤੇ ਰਾਖਸ—all
ਜ੍ਵਰਾਪਸ੍ਮਾਰਵਿਸ੍ਫੋਟਦ੍ਵਿਤੀਯਕਚਤੁਰ੍ਥਕਾਃ
ਜੁਆਰ, ਮਿਰਗੀ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਤੇ ਚੌਥੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੋਗ,
ਜ੍ਞਾਨੋਦਤੀਰ੍ਥਪਾਨੀਯੈਰ੍ਲਿਂਗਂ ਯਃ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਸਮਝਦਾਰ ਇਨਸਾਨ ਗਿਆਨ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਜ੍ਞਾਨਰੂਪੋਹ ਮੇਵਾਤ੍ਰ ਦ੍ਰਵਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਿਧਾਯ ਚ 4.1.33.
ਇਥੇ ਮੈਂ ਆਪ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਤਰਲ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਾਞ੍ਛਂਭੁਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਭੂ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਈਸ਼ਾਨੋ ਜਟਿਲੋ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਪਰਮੋਦਕਮ੍
ਈਸ਼ਾਨ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁਦਰ, ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ,
ਜ੍ਞਾਨਵਾਪ੍ਯਾਂ ਹਿ ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਤਦਾਖ੍ਯਾਮਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਵਾਪੀ 'ਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਹਰਿਸ੍ਵਾਮੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਮਾਸੀਦ੍ਵਿਜਃ ਪੁਰਾ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਿਸਵਾਮੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਨ ਸਮਾ ਸ਼ੀਲਸਂਪਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯਾ ਕਾਚਨ ਭੂਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਤੇ ਚਲਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨ ਨਾਰੀ ਤਾਦृਗਸ੍ਤੀਹ ਨਾ ਭਰੀ ਕਿਨ੍ਨਰੀ ਨ ਚ [
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਔਰਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਕਿਨਨਰੀ ਉਸ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਸੌਂਦਰ੍ਯਨਿਲਯਾ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਤ੍ਖਨਿਃ
ਉਹ ਹਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਨ ਸੀ।
ਤਦਾਸ੍ਯ ਸ਼ਰਣਂ ਯਾਤੋ ਮਨ੍ਯੇ ਦਰ੍ਸ਼ਭਯਾਚ੍ਛਸ਼ੀ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਓਟ ਲੈਣ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਦ੍ਭ੍ਰੂਰ੍ਭ੍ਰਮਰਰਾਜੀਵ ਗਂਡਪਤ੍ਰਲਤਾਂਤਰੇ
ਉਸ ਦੀ ਭੌਂ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਾਂਗ, ਗਲ੍ਹ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਕਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।