ਯੁਵਾਮਪਿ ਮਦੋਦ੍ਭੂਤਮਾਲਿਨ੍ਯੌ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਮਯਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਮਾਣ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਹੋ।
ਤਿਰਸ਼੍ਚੋਰਪਿ ਵਾਂ ਸਿਧ੍ਯੇਦਰੁਣਾਦ੍ਰੇਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਰੁਣਾਦ੍ਰਿ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੋ, ਉਹ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਤ੍ਯਮਰ੍षਣਮਹਰ੍षਿਮਹਾਬ੍ਧੇਃ ਸ਼ਾਪਹਾਲਹਲ ਸ਼ੋषਿਤਗਾਤ੍ਰੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਯਾਸੀਦੌਪਵਾਹ੍ਯਤ੍ਵਂ ਭਵਤੋ ਰਾਜਪੁਂਗਵ
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਸਵਾਰੀ ਯੋਗ ਜਾਨਵਰ ਬਣਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਹਂ ਚ ਗਂਧਮृਗਤਾਂ ਗਤਃ ਸ੍ਵਾਂਗਪ੍ਰਸੂਤਿਨਾ
ਅਤੇ ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਕਸਤੂਰੀ ਮਿਰਗ ਬਣ ਗਿਆ।
ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨ੍ਮृਗਯਾਵ੍ਯਾਜਾਦਾਗਤੇਨ ਤ੍ਵਯਾਧੁਨਾ
ਧਰਮਵਾਨ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਵਾਹਾਰੋਹਣਦੋषੇਣ ਤਵਾਸੀਦੀਦृਸ਼ੀ ਦਸ਼ਾ
ਸਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਆਈ।
ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਤਵ ਸਂਬਂਧਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਬਂਧਨਾਤ੍
ਰਾਜੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਯ ਨਿਜਂ ਧਾਮ ਯਿਯਾਸਂਤਂ ਕਲਾਧਰਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਏਵਂ ਯੁਵਾਂ ਸ਼ੋਣਸ਼ੈਲਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਲਾਲ ਪਹਾੜ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ,
ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੀਵ ਮਮ ਸ੍ਵਾਂਤਮਾਧਾਯ ਤਦਵੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਲਾਧਰਕਾਂਤਿਸ਼ਾਲਿਨਾਵੂਚਤੁਃ ਅਵਧਾਰਯ ਨਿਸ੍ਤਾਰਂ ਕਥਯਾਵ ਤਵਾਸ੍ਯਦਮ੍
ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਦੋਵੇਂ ਬੋਲੇ: 'ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਝੋ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਆਗ੍ਰਹ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗੇ।'
ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਧ੍ਵਂਸਵਿਧਾਨਾਨੁਗ੍ਰਹੇਸ਼੍ਵਰੇ 1.3.2.23.
ਉਹ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ, ਨਾਸ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਸਰਵਣਾਥ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤ੍ਵਯੇਦਾਨੀਮਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵੈਭਵਮ੍
ਹੁਣ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਪਾਦਚਾਰੀ ਮृਗਮਦਾਦृਤੈਃ
ਮਸਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰ।
ਯਾਵਤੀ ਤਵ ਸਂਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਾਵਤੀਮਖਿਲਾਂ ਵਿਭੋ
ਜਿੰਨੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ।
ਅਚਿਰਾਦੇਵ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਗਰੀਯਸੀ
ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।
ਨਿਃਸਂਸ਼ਯੇਨ ਮਨਸਾ ਨਿਰਤਸ੍ਤਦਾਨੀਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਬਬਂਧ ਭਗਵਤ੍ਯਰੁਣਾਦ੍ਰਿਨਾਥੇ
ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਖਣ੍ਡੇऽਰੁਣਾਚਲਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਕਲਾਧਰਕਾਂਤਿਸ਼ਾਲਿਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਠਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੰਡ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਚੰਦ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਂਦੀਸ਼ ਚਿਤ੍ਰਂ ਚਾਰਿਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਭृਤੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ
ਨੰਦੀਸ਼ਾ, ਇਹ ਦੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਦਿਖੀ ਹੈ।
ਕਦਾ ਵਜ੍ਰਾਂਗਦਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਕਥਂ ਦੇਵਮਪੂਜਯਤ੍
ਵਜਰਾਂਗਦ ਨੇ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ?
ਤਸ੍ਯੈਵ ਪਾਦਪਰ੍ਯਂਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਵਾਸਮਰੋਚਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਥਾਂ ਚੁਣੀ।
ਅਥਾਸ੍ਯ ਮਹਤੀ ਸੇਨਾ ਵਾਹਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣੀ
ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਉਸ ਦੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈ।
ਸਮਦृਸ਼੍ਯਤ ਭੂਪਾਲਸ੍ਤਾਦृਸ਼ੋ ਧੈਰ੍ਯਸਾਗਰਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹੌਸਲੇ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਐਸਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤਾਮਾਗਤਾਂ ਸੇਨਾਮਵਨੀਪਤਿਰਾਦृਤਃ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਕੀਯਮਖਿਲਂ ਕੋਸ਼ਂ ਦੇਸ਼ਾਨਪਿ ਮਹਾਫਲਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਖਜਾਨਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਗੌਤਮਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਸ੍ਵਯਂ ਕृਤਤਪੋਵਨਃ
ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਤਪੋਵਨ ਬਣਾਇਆ।
ਰਤ੍ਨਾਂਗਦਾਖ੍ਯਂ ਤਨਯਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਜੇ ਪਦੇ
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਤਨਾਂਗਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ,
ਪਰਿਤਃ ਸ਼ੋਣਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਜਲਾਸ਼ਯਾਨ੍ 1.3.2.24.
ਸੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਝੀਲਾਂ ਸਨ।
ਤੇਜਸਾਰੁਣਨਾਥਸ੍ਯ ਜ੍ਵਲਨਸ੍ਤਂਭਰੂਪਿਣਃ
ਅਰੁਣਨਾਥ ਦੀ ਜੋਤ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ,