ਚੇष੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਯਜ ਦਰਿਦ੍ਰਾਣਾਂ ਧੂਲਿਧੂਸਰਿਣਾਮਮੂਃ
ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀ-ਧੂੜ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਛੱਡ ਦੇ।
ਤਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਚਰਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਯੋਗਂ ਤਤਸ਼੍ਚਰ
ਜਦ ਤੂੰ ਉਹ ਆਖਰੀ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲਵੇਂ, ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾ।
ਰੁष੍ਟਦृष੍ਟਿਂ ਚ ਜਨਕਂ ਕਦਾਚਿਦਵਲੋਕ੍ਯ ਸਃ 4.1.32.
ਕਦੇ ਕਦੇ, ਜਦ ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਸੀ—
ਤਤਸ਼੍ਚਿਂਤਾਮਵਾਪੋਚ੍ਚੈਰ੍ਦਿਗ੍ਭ੍ਰਾਂਤਿਮਪਿ ਚਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕ੍ਵ ਯਾਮਿ ਕ੍ਵ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸ਼ਂਭੋ ਮਮ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਰਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ?'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤੁਰੁਤ੍ਸਂਗਵਰ੍ਤਿਨਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਯੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਨਿਜਬਂਧੁਭਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—
ਜਰਯਾ ਪਰਿਭੂਤਾ ਯੇ ਯੇ ਵ੍ਯਾਧਿਵਿਕਲੀਕृਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਢਾਪਾ ਤਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ—
ਪਦੇ ਪਦੇ ਸਮਾਕ੍ਰਾਂਤਾ ਯੇ ਵਿਪਦ੍ਭਿਰਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ, ਰਾਤ ਦਿਨ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,
ਪਾਪਰਾਸ਼ਿਭਿਰਾਕ੍ਰਾਂਤਾ ਯੇ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯ ਪਰਾਜਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ,
ਸਂਸਾਰ ਭਯਭੀਤਾਯ ਯੇ ਯੇ ਬਦ੍ਧਾਃ ਕਰ੍ਮਬਂਧਨੈਃ
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਹੀਨਾ ਯੇ ਸ਼ੌਚਾਚਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹਨ,
ਯੇ ਚ ਯੋਗਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾਸ੍ਤਪੋ ਦਾਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ 4.1.32.
ਤੇ ਜੋ ਜੋਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ,
ਮਧ੍ਯੇ ਬਂਧੁਜਨੇ ਯੇषਾਮਪਮਾਨਂ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ,
ਆਨਂਦਕਾਨਨੇ ਯੇषਾਂ ਰੁਚਿਰ੍ਵੈ ਵਸਤਾਂ ਸਤਾਮ੍
ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਨੰਦ ਦਾ ਬਾਗ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ,
ਭਰ੍ਜ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮਬੀਜਾਨਿ ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਵਹ੍ਨਿਨਾ
ਜਿੱਥੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਹਰਿਕੇਸ਼ੋ ਵਿਚਾਰ੍ਯੇਤਿ ਯਾਤੋ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਹਰਿਕੇਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਪੁਨਰ੍ਨੋ ਤਨੁਸਂਬਂਧਸ੍ਤਨੁਦ੍ਵੇषਿਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਸਰੀਰਕ ਜੋੜ ਪਾ ਸਕੀਏ।
ਅਥ ਕਾਲਾਂਤਰੇ ਸ਼ਂਭੁਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਨਂਦਕਾਨਮਮ੍
ਫੇਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੰਭੂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਅਮਂਦਾਮੋਦਮਂਦਾਰਂ ਕੋਵਿਦਾਰਪਰਿष੍ਕृਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਮੰਦਰ ਤੇ ਅਮੰਦਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਿਕਸਨ੍ਮਾਲਤੀਜਾਲਂ ਕਰਵੀਰਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉੱਥੇ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਗੁੱਛੇ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ,
ਜृਂਭਦ੍ਵਿਚਕਿਲਾਮੋਦਂ ਲਸਤ੍ਕਂਕੇਲਿਪਲ੍ਲਵਮ੍
ਵਿਚਕਿਲਾ ਦੇ ਖਿੜੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਤੇ ਕਾਮਕੇਲੀ ਦੇ ਨਰਮ ਪੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ,
ਪੁष੍ਪ੍ਯਪੁਨ੍ਨਾਗਨਿਕਰਂ ਬਕੁਲਾਮੋਦਮੋਦਿਤਮ੍ 4.1.32.
ਉੱਥੇ ਫੁੱਲਦੇ ਪੁੰਨਾਗ ਦੇ ਜੰਗਲ ਸਨ, ਬਕੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,
ਬਹੁਸ਼ੋਲਂਬਿਰੋਲਂਬ ਮਾਲਾਮਾਲਿਤਭੂਤਲਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈਆਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਵਟ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ,
ਗੁਰੁਣਾऽਗੁਰੁਣਾਮਤ੍ਤ ਭਦ੍ਰਜਾਤਿਵਿਹਂਗਮਮ੍
ਭਾਰੀ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋਏ ਭਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਮੇਰੁਤੁਂਗ ਨਮੇਰੁਸ੍ਥਚ੍ਛਾਯਾਕ੍ਰੀਡਿਤਕਿਂਨਰਮ੍
ਤੇ ਮੇਰੂ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਰ ਜੋੜੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕਦਂਬਾਨਾਂ ਕਦਂਬੇषੁ ਗੁਂਜਦ੍ਰੋਲਂਬਯੁਗ੍ਮਕਮ੍
ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲਤਾਲਤਮਾਲਾਲੀ ਹਿਂਤਾਲੀ ਲਕੁਚਾਵृਤਮ੍ ਨਾਰਿਕੇਲ ਤਰੁਚ੍ਛਨ੍ਨ ਨਾਰਂਗੀਰਾਗਰਂਜਿਤਮ੍
ਸ਼ਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਅਲੀ ਤੇ ਹਿੰਤਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਲਕੂਚਾ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ ਛਪੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਸੰਤਰੇ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਫਲਿਜਂਬੀਰਨਿਕਰਂ ਮਧੂਕਮਧੁਪਾਕੁਲਮ੍
ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੰਬੀਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਹਨ, ਤੇ ਮਧੂਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਧੁਰਾਮੋਦ ਦਮਨਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਮਰੁਬਨੋਦਿਤਮ੍
ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀਆਂ ਦਮਨਾ ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਰੇਤ ਵਿਚੋਂ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ।