ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵਾਧਿਪਤਿਤਾਮੁਪਮਨ੍ਯੁਰਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਜਿਗਾਯ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਂ ਸਂਖ੍ਯੇ ਦਧੀਚਿਃ ਸ਼ਂਭੁਸੇਵਯਾ
ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਮਨੋਰਥਪਥਾਤੀਤਂ ਯਚ੍ਚ ਵਾਚਾਮਗੋਚਰਮ੍ 4.1.32.
ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਤੱਕ ਬੋਲ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ,
ਅਨਾਰਾਧ੍ਯ ਮਹੇਸ਼ਾਨਂ ਸਰ੍ਵਦਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਜੇਕਰ ਵੱਡੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ,
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜ
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਃ ਪੂਰ੍ਣਭਦ੍ਰਃ ਸ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਟ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੂਰਨਭਦਰ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ,
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰੇਵ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਮਨੋਰਥਃ
ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ।
ਨਾਦੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਕੈਃ ਕੈਰ੍ਨਾਪਿ ਸ੍ਵਚਿਂਤਿਤਮ੍
ਨਾਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਂਤਰ੍ਵਤ੍ਨ੍ਯਥ ਕਾਲੇਨ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਸੁषੁਵੇ ਸੁਤਮ੍
ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਂ ਦਦੌ ਚਾਥ ਭੂਰਿਪੁਤ੍ਰਾਨਨੇਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਉਹ ਵਧੀਕ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਬਾਲੋऽਪਿ ਪੂਰ੍ਣਚਂਦ੍ਰਾਭ ਵਦਨੋ ਮਦਨੋਪਮਃ
ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸੋਹਣਾਪਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਯਦਾष੍ਟਵਰ੍षਦੇਸ਼ੀਯੋ ਹਰਿਕੇਸ਼ੋऽਭਵਚ੍ਛਿਸ਼ੁਃ
ਜਦੋਂ ਹਰਿਕੇਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ,
ਪਾਂਸੁਕ੍ਰੀਡਨਸਕ੍ਤੋਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਲ੍ਲਿਂਗਂ ਰਜੋਮਯਮ੍ 4.1.32.
ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਆਕਾਰਯਤਿ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਿਵਨਾਮ੍ਨਾऽਖਿਲਾਨਿ ਸਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ।
ਧੂਰ੍ਜਟੇ ਖਂਡਪਰਸ਼ੋ ਮृਡਾਨੀਸ਼ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ
ਧੂਰਜਟੀ, ਖੰਡਪਰਸ਼ੁ, ਮ੍ਰਿਡਾ, ਈਸ਼, ਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ—
ਸ਼੍ਰੀਕਂਠਨੀਲਕਂਠੇਸ਼ ਸ੍ਮਰਾਰੇ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪਤੇ
ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ, ਨੀਲਕੰਠ, ਈਸ਼, ਸਮਰਾਰੀ, ਤੇ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ—
ਅਜਿਨਾਂਬਰਦਿਗ੍ਵਾਸਃ ਸ੍ਵਰ੍ਧੁਨੀ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮੌਲਿਜ
ਚਮੜੀ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਪੜਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਸੁਰਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ—
ਸਵਯਸ੍ਕਾਨਿਤਿ ਮੁਹੁਃ ਸਮਾਹ੍ਵਯਤਿ ਲਾਲਯਨ੍
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਂ-ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਂਦਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦਾ।
ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਨ ਪਦ੍ਯਤੇ ਚਾਨ੍ਯਦृਤੇ ਭੂਤੇਸ਼੍ਵਰਾਜਿਰਾਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਰਸਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰਸਨਾ ਹਰਨਾਮਾਕ੍ਸ਼ਰਾਮृਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਕਰੌ ਤਤ੍ਕੌਤੁਕਕਰੌ ਮਨੋ ਮਨਤਿ ਨਾਪਰਮ੍
ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਗਾਨ੍ਯਪਿ
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਗਾਯਨ੍ਸ੍ਵਪਂਸ੍ਤਿष੍ਠਞ੍ਚ੍ਛਯਾਨੋऽਦਨ੍ਪਿਬਨ੍ਨਪਿ 4.1.32.
ਉਹ ਜਾਂਦਾ, ਆਉਂਦਾ, ਸੁੱਤਾ, ਖੜਾ, ਲੰਘਿਆ, ਖਾਂਦਾ ਜਾਂ ਪੀਂਦਾ ਸੀ—
ਕ੍ਸ਼ਣਦਾਸੁ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੋਪਿ ਕ੍ਵ ਯਾਸੀਤਿ ਵਦਨ੍ਮੁਹੁਃ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁੱਛਦਾ, 'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?'
ਸ੍ਪष੍ਟਾਂ ਚੇष੍ਟਾਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯੇਤਿ ਹਰਿਕੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਹਰਿਕੇਸ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਫ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ—
ਏਤੇ ਤੁਰਂਗਮਾ ਵਤ੍ਸ ਤਵੈਤੇऽਸ਼੍ਵਕਿਸ਼ੋ ਰਕਾਃ
ਏ ਬੱਚੇ, ਇਹ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਰਤ੍ਨਾਨ੍ਯਾਕਰਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਿ ਨਾਨਾਜਾਤੀਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਇਹ ਰਤਨ ਖਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚੇ ਹਨ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਅਮਤ੍ਰਾਣਿ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਰੌਪ੍ਯ ਕਾਂਸ੍ਯਮਯਾਨਿ ਚ
ਅਣਗਿਣਤ ਕੀਮਤੀ ਖਜਾਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਵੀ ਹਨ।
ਚਾਮਰਾਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਗਂਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਚਮਰੇ ਦੇ ਪੰਖੇ, ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਸਕਲਂਵਸ੍ਤੁਜਾਤਂ ਸਮਂਤਤਃ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਹੀ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।