ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤੌ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰਣਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
ਮਾਨ੍ਯੋऽਧ੍ਵਰੋਸੌ ਭਵਤਾ ਤਥਾ ਸ਼ਤਧृਤਿਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
'ਇਹ ਯਜਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਇੰਦ੍ਰ ਵੀ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਪਨੋਦਾਯ ਵ੍ਰਤਂ ਲੋਕਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂऽਤਰ੍ਹਿਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤੇਜੋਰੂਪਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦਾਗ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਤ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਉਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਦਂष੍ਟਾਕਰਾਲਵਦਨਾਂ ਲਲਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਤਿਭੀषਣਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਦੰਦ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜੀਭ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਰ੍ਤ੍ਰੀਂ ਕਰ੍ਪਰਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰਾਂ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਪਿਂਗੋਗ੍ਰਤਾਰਕਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਛੁਰੀ ਤੇ ਖੋਪੜੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਯਾਵਦ੍ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਪੁਰੀਮੇष ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕੁੜੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ—
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋਸ੍ਤਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦਾਖਲਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਪਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।
ਤਤ੍ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦ੍ਭੈਰਵੋਪਿ ਕਾਲੋਭੂਤ੍ਕਾਲਕਾਲਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਨਾਲ, ਭੈਰਵ ਵੀ 'ਕਾਲ' ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ 'ਕਾਲ' ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਪਾਲਪਾਣਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਚਚਾਰ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍ 4.1.31.
ਖੋਪੜੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਤ੍ਯਲੋਕੇਪਿ ਵੈਕੁਂਠੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਦਿ ਪੁਰੀष੍ਵਪਿ
ਸਤ੍ਯਲੋਕ, ਵੈਕੁੰਠ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ—
ਪ੍ਰਤਿਤੀਰ੍ਥਂ ਭ੍ਰਮਨ੍ਨਾਪਿ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਹਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।
ਅਨੇਨੈਵਾਨੁਮਾਨੇਨ ਮਹਿਮਾ ਤ੍ਵਵਗਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਹੀ ਉਦਾਹਰਣ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝੋ।
ਸਂਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਬਹੂਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਕਈ ਤੀਰਥ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹਨ।
ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਂਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਬ੍ਰਹਤ੍ਯਾਦਿਕਾਨ੍ਯਲਮ੍
ਪਰ ਪਾਪ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਆਦਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਤਕ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮਥੈਃ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨੋऽਯਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਂ ਵਿਚਰਨ੍ਹਰਃ
ਪ੍ਰਮਥਾ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ, ਹਰਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥਾਯਾਂਤਂ ਮਹਾਕਾਲਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਪਕੁਂਡਲਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਤ੍ਰਿਨੈਤ੍ਰ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾ ਕੇ ਆਇਆ—
ਪਪਾਤ ਦਂਡਵਦ੍ਭੂਮੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ ਜਮੀਨ ਤੇ ਡੰਡੋਤ ਪੈ ਗਿਆ।
ਨਿਪੇਤੁਃ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯੈਨਂ ਪ੍ਰਣਤਃ ਕਮਲਾਪਤਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਕਮਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਮਥਨੋ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪਦ੍ਮਾਲਯਾਂ ਹਰਿਃ 4.1.31.
ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਵਾਲਾ ਹਰੀ, ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਿਹਾ।
ਧਨ੍ਯੋऽਹਂ ਦੇਵਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਯਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਵੋ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਅਨਾਦਿਃ ਸ਼ਰਣਃ ਸ਼ਾਂਤਃ ਪਰਃ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਸਂਮਿਤਃ
ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਸਹਾਰਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਛਬੀਸ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਂਤਰਾਤ੍ਮਾऽਯਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਦਃ ਸਦਾ
ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਧਿਯਾ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਹृਦਯੇ ਸੋਯਮਦ੍ਯ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਆਓ ਅੱਜ ਇਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੀਏ।
ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਲਭ੍ਯਤੇ ਮਾਨਵੈਰ੍ਭੁਵਿ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸੋਯਮਾਯਾਤਿ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਃ ਸ਼ਸ਼ਿਭੂषਣਃ
ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੁਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਧਿਗ੍ਧਿਕ੍ਪਦਂ ਤੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਤ੍ਰ ਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਜਦ ਇਥੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਤ੍ਵਾਦਸ਼ੁਭਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ਦੇਵਲੋਕੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟਤਨੂਰੁਹਃ 4.1.31.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਦੀ ਦੇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਥਰ-ਥਰ ਹੋ ਗਈ।
ਕਿਮਿਦਂ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਭੋ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ?