ਤਦੁਦੀਰਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰਣਵਾਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਓਂਕਾਰ ਸਰੂਪ ਹੈ—
ਪ੍ਰਣਵ ਉਵਾਚ ਕਦਾਚਿਦ੍ਰਮਤੇ ਰੁਦ੍ਰੋ ਲੀਲਾਰੂਪਧਰੋ ਹਰਃ
ਓਂਕਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕਦੇ ਕਦੇ ਰੁਦਰ, ਖੇਡਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
ਅਸੌ ਹਿ ਭਗਵਾਨੀਸ਼ਃ ਸ੍ਵਯਂਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਉਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੇਪਿ ਤਦਾ ਮਖਮੂਰ੍ਤੇਰਜਸ੍ਯ ਹਿ
ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਯਜਨ ਰੂਪ ਬਾਰੇ—
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਤਤੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰੁਭਯੋਰਂਤਰੇ ਮਹਤ੍
ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਚਾਨਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਂਡਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਦਦृਸ਼ੇ ਪੁਰੁषਾਕृਤਿਃ
ਉਸ ਚਾਨਣ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਆਕਰਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਆਵਯੋਰਂਤਰਂ ਕੋਸੌ ਬਿਭृਯਾਤ੍ਪੁਰੁषਾਕृਤਿਮ੍
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੈ?
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚ ਮਹਾਨ੍ਪੁਰੁषੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਂ ਚਂਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਟਿਕੀ ਵਾਲੇ।'
ਰੋਦਨਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਨਾਮਾਪਿ ਯੋਜਿਤੋਸਿ ਮਯਾ ਪੁਰਾ 4.1.31.
'ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।'
ਅਥੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਵਵਤੀਂ ਗਿਰਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਪ੍ਰਾਹ ਪਂਕਜਜਨ੍ਮਾਸੌ ਸ਼ਾਸ੍ਯਸ੍ਤੇ ਕਾਲਭੈਰਵ
ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲਭੈਰਵ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਭਰ੍ਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋऽਸਿ ਭਰਣਾਦ੍ਭੈਰਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ
'ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੋਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਭੈਰਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਆਮਰ੍ਦਯਿष੍ਯਤਿ ਭਵਾਂਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਨੋ ਯਤਃ
'ਜਦ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਤੂੰ ਮੰਦ-ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਲਵੇਂਗਾ।'
ਯਤਃ ਪਾਪਾਨਿ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
'ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਿਗਲ ਲਵੇਂਗਾ।'
ਯਾ ਮੇ ਮੁਕ੍ਤਿਪੁਰੀ ਕਾਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਾਭ੍ਯੋਪਿ ਗਰੀਯਸੀ
'ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਕਾਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।'
ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਪਾਪਕਰ੍ਤਾਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ
'ਉਥੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।'
ਏਤਾਨ੍ਵਰਾਨ੍ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾऽਥ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਕਾਲਭੈਰਵਃ
ਇਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ—
ਯਦਂਗਮਪਰਾਧ੍ਨੋਤਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਾਸਨਮ੍
'ਜਦ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।'
ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਧਰੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਸ਼ਂਕਰਮ੍ 4.1.31.
ਫਿਰ ਯਜਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤੌ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰਣਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
ਮਾਨ੍ਯੋऽਧ੍ਵਰੋਸੌ ਭਵਤਾ ਤਥਾ ਸ਼ਤਧृਤਿਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
'ਇਹ ਯਜਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਇੰਦ੍ਰ ਵੀ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਪਨੋਦਾਯ ਵ੍ਰਤਂ ਲੋਕਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂऽਤਰ੍ਹਿਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤੇਜੋਰੂਪਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦਾਗ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਤ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਉਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਦਂष੍ਟਾਕਰਾਲਵਦਨਾਂ ਲਲਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਤਿਭੀषਣਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਦੰਦ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜੀਭ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਰ੍ਤ੍ਰੀਂ ਕਰ੍ਪਰਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰਾਂ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਪਿਂਗੋਗ੍ਰਤਾਰਕਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਛੁਰੀ ਤੇ ਖੋਪੜੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਯਾਵਦ੍ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਪੁਰੀਮੇष ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕੁੜੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ—
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋਸ੍ਤਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦਾਖਲਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਪਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।
ਤਤ੍ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦ੍ਭੈਰਵੋਪਿ ਕਾਲੋਭੂਤ੍ਕਾਲਕਾਲਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਨਾਲ, ਭੈਰਵ ਵੀ 'ਕਾਲ' ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ 'ਕਾਲ' ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਪਾਲਪਾਣਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਚਚਾਰ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍ 4.1.31.
ਖੋਪੜੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।