ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਵਾਰਾਣਸੀਕਥਾਮ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਨੁਗ੍ਰਹੋ ਯਦਿ ਮਯਿ ਯੋਗ੍ਯੋਸ੍ਮਿ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਯਦਿ
ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ,
ਕੋਸੌ ਭੈਰਵਨਾਮਾਤ੍ਰ ਕਾਸ਼ਿਪੁਰ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭੈਰਵ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?
ਕਥਮਾਰਾਧਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸਿਦ੍ਧਿਦਃ ਸਾਧਕਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸਿਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਤਥਾ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਂ ਭੈਰਵਸ੍ਯ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਭੈਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ ਸੁਦृਢਂ ਨਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਯ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਂ ਸਕਲਂ ਪਚੇਲਿਮਰਸਾਲੋਚ੍ਚੈਃ ਫਲਾਭਂ ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਪਚੇਲੀਮਾ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਫਲ ਵਾਂਗ ਰਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਂਭਯੋਨੇ ਨ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯੇਵ ਮਹਿਮਾਨਂ ਮਹੇਸ਼ਿਤੁਃ
ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਨ ਚਿਤ੍ਰਮਤ੍ਰ ਭੂਦੇਵ ਭਵਮਾਯਾ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਭਵਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਵੇਦਯੇਦ੍ਯਦਿਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ ਏਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ 4.1.31.
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।
ਸ ਸਰ੍ਵਗੋਪਿ ਨੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਪਿਤਾਮਹਂ ਵਿਪ੍ਰ ਮੇਰੁਸ਼ृਂਗੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੀ।
ਸਮਾ ਯਯਾ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮੋਹਿਤੋ ਲੋਕਸਂਭਵਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਰਹਂ ਧਾਤਾ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰੇਕ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਪਾਲਣਹਾਰ, ਆਪ-ਜਨਮਿਆ, ਇਕੋ-ਇਕ ਰੱਬ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕੋ ਹਿ ਜਗਤਾਮਹਮੇਕੋ ਨਿਵਰ੍ਤਕਃ
ਜਗਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਧਾਤੁਃ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ਜਃ
ਜਦ ਧਾਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਯਜਨ ਆਇਆ।
ਅਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਤੇ
ਪਰਮ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਅਹਂ ਕਰ੍ਤਾ ਹਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਯਜ੍ਞੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ; ਯਜਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈ।
ਅਹਮੇਵ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਹਮੇਵ ਪਰਾ ਗਤਿਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚਾਨਣ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਕਸਦ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕृਤੌ ਮੋਹਾਤ੍ਪਰਸ੍ਪਰਜਯੈषਿਣੌ 4.1.31.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਭੁਲਾਵੇ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਯੂਯਮੇਵ ਨ ਸਂਦੇਹਃ ਕਿਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤ
ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕ ਦੇ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰੋ ਕਿ ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਯ ਊਚੁਃ ਯਦਿ ਮਾਨ੍ਯਾ ਵਯਂ ਦੇਵੌ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਕਰੌ ਵਿਭੂ
ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ—
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਿਦਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰੋਚਤੁਸ੍ਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤੀਃ ਪ੍ਰਤਿ
ਵੇਦਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ऋਗੁਵਾਚ ਯਦਂਤਃਸ੍ਥਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਰਿਗ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਯੇਨ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਹਿ ਵਯਂ ਸ ਏਕਃ ਸਰ੍ਵਦृਕ੍ਛਿਵਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਪਰਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਇਕ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਹੈ।
ਯਦ੍ਭਾਸਾ ਭਾਸਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ ਏਕਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਃ ਪਰਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਮਾਹੁਰੇਕਂ ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਦੁਃਖਤਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਇਕ, ਅਦਵਿੱਤ, ਸ਼ੰਕਰ, ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤੀਰਿਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਤਾਵਤੀਵ ਵਿਮੋਹਿਤੌ
ਵੇਦਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਕਥਂ ਪ੍ਰਮਥਨਾਥੋਸੌ ਰਮਮਾਣੋ ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਵਿਟਂਕਵੇਸ਼ੋ ਜਟਿਲੋ ਵृषਗੋਵ੍ਯਾਲਭੂषਣਃ 4.1.31.
ਭਿਖਾਰੀ ਵਰਗਾ ਵੇਸ, ਜਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਂਡ, ਗਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ?