ਕਾਸ਼ਿਵਾਸਿਨਿਜਨੇ ਵਨੇਚਰੇਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਭੁਜ੍ਯਪਿ ਸਮੀਰਭੋਜਨੇ
ਕਾਸੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਪਵੇ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਹੀ ਖਾਣਾ ਪਵੇ।
ਨਾਸ੍ਤੀਹ ਦੁष੍ਕृਤਕृਤਾਂ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਾਂ ਵਾ ਕਾਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਗਤਿਰਂਤਕृਤਾਂ ਹਿ ਕਾਸ਼੍ਯਾਮ੍
ਕਾਸੀ ਵਿਚ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਾਪੀ ਜਾਂ ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਮੰਜਿਲ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਲਈ ਅੰਤ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼ਕਾ ਮਸ਼ਕਾ ਬਕਾਃ ਸ਼ੁਕਾਃ ਕਲਵਿਂਕਾਸ਼੍ਚ ਵृਕਾਃ ਸਜਂਬੁਕਾਃ
ਖਰਗੋਸ਼, ਮੱਖੀ, ਬਗਲਾ, ਤੋਤਾ, ਚਿੜੀ, ਭੇੜ ਤੇ ਗਿੱਦੜ—
ਅਰੁਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਫਣੀਂਦ੍ਰਭੂषਣਾਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਧਧਰਾਧਰਾਗਤਾਃ
ਜੋ ਰੁਦਰਾਖ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਅਰਧ ਚੰਦ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ—
ਯਾਵਂਤ ਏਵ ਨਿਵਸਂਤਿ ਚ ਜਂਤਵੋऽਤ੍ਰ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਜਲਸ੍ਥਲਚਰਾ ਝषਜਂਬੁਕਾਦ੍ਯਾਃ
ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਗਿੱਦੜ ਆਦਿ—
ਯੇ ਤੁ ਵਰ੍षੇषਵੋਰੁਦ੍ਰਾ ਦਿਵਿ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੁਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਰੁਦ੍ਰਾ ਦਸ਼ ਦਸ਼ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਵਾਚੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗੁਦਕ੍ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ ਤੇ ਦੱਖਣ—ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਚ ਦਸ ਦਸ ਰੁਦਰ ਹਨ।
ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੇ ਰੁਦ੍ਰਾ ਅਧਿਭੂਤਲੇ 4.1.30.
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੁਦਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬੇਅੰਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੈ।
ਦੈਨਂਦਿਨੇऽਥ ਪ੍ਰਲਯੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਕੋਟੌ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪੁਰੀਂ ਹਰਃ ਸ੍ਵਾਮ੍ 4.1.30.
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹਰਾ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਕਲਸ਼ਜ ਕਿਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਸਿ ਤਦ੍ਵਦ
ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਵਾਰਾਣਸੀਕਥਾਮ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਨੁਗ੍ਰਹੋ ਯਦਿ ਮਯਿ ਯੋਗ੍ਯੋਸ੍ਮਿ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਯਦਿ
ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ,
ਕੋਸੌ ਭੈਰਵਨਾਮਾਤ੍ਰ ਕਾਸ਼ਿਪੁਰ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭੈਰਵ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?
ਕਥਮਾਰਾਧਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸਿਦ੍ਧਿਦਃ ਸਾਧਕਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸਿਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਤਥਾ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਂ ਭੈਰਵਸ੍ਯ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਭੈਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ ਸੁਦृਢਂ ਨਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਯ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਂ ਸਕਲਂ ਪਚੇਲਿਮਰਸਾਲੋਚ੍ਚੈਃ ਫਲਾਭਂ ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਪਚੇਲੀਮਾ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਫਲ ਵਾਂਗ ਰਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਂਭਯੋਨੇ ਨ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯੇਵ ਮਹਿਮਾਨਂ ਮਹੇਸ਼ਿਤੁਃ
ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਨ ਚਿਤ੍ਰਮਤ੍ਰ ਭੂਦੇਵ ਭਵਮਾਯਾ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਭਵਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਵੇਦਯੇਦ੍ਯਦਿਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ ਏਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ 4.1.31.
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।
ਸ ਸਰ੍ਵਗੋਪਿ ਨੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਪਿਤਾਮਹਂ ਵਿਪ੍ਰ ਮੇਰੁਸ਼ृਂਗੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੀ।
ਸਮਾ ਯਯਾ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮੋਹਿਤੋ ਲੋਕਸਂਭਵਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਰਹਂ ਧਾਤਾ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰੇਕ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਪਾਲਣਹਾਰ, ਆਪ-ਜਨਮਿਆ, ਇਕੋ-ਇਕ ਰੱਬ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕੋ ਹਿ ਜਗਤਾਮਹਮੇਕੋ ਨਿਵਰ੍ਤਕਃ
ਜਗਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਧਾਤੁਃ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ਜਃ
ਜਦ ਧਾਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਯਜਨ ਆਇਆ।
ਅਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਤੇ
ਪਰਮ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਅਹਂ ਕਰ੍ਤਾ ਹਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਯਜ੍ਞੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ; ਯਜਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈ।
ਅਹਮੇਵ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਹਮੇਵ ਪਰਾ ਗਤਿਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚਾਨਣ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਕਸਦ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕृਤੌ ਮੋਹਾਤ੍ਪਰਸ੍ਪਰਜਯੈषਿਣੌ 4.1.31.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਭੁਲਾਵੇ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।