ਵਨੇਚਰੋऽਥ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਦੈਵਾਦ੍ਵਿਸ੍ਮृਤਵਾਨ੍ਮੁਨੇ
ਫਿਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਇਤੋਰਣ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਤਤੋਰਣ੍ਯਾਦਿਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਹ ਇਸ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ।
ਵਿਹਾਯ ਮਧ੍ਯੇऽਰਣ੍ਯਾਨਿ ਤਂ ਯਯੌ ਚ ਸ੍ਵਪਕ੍ਕਣਮ੍
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਃ ਸ਼ੁष੍ਕਕਂਠੋष੍ਠੋ ਹਾਹੇਤਿ ਪਰਿਦੇਵਯਨ੍ ੮
ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਗਲਾ ਤੇ ਹੋਠ ਸੁੱਕ ਗਏ, 'ਹਾਏ!' ਕਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਨ੍ਮਂਦਭਾਗ੍ਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲੋਕਾਤ੍ਕਾਰ੍ਪਟਿਕੋ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਦੀ ਮੰਦ ਕਿਸਮਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਗਾਲ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਮুনি।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਤਦਸ੍ਥੀਨਿ ਘਟੋਦ੍ਭਵ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹੇ ਘਟੋਦਭਵ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।
ਏਵਂ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਪਿ ਪਾਪੀ ਧਰ੍ਮਾਨੁषਂਗਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੀ, ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਜ੍ਞੈਵ ਕਾਸ਼ੀਵਾਸੇऽਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵਸਨਾ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਹੋਣ ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ 4.1.30.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮুনি, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਾਰਾਣਸੀਹ ਕਰੁਣਾਮਯਦਿਵ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਰੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਤਨੁਂ ਤਨੁਭृਤ੍ਸੁਖੇਨ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤੋ ਮृਤੋ ਬਹੁषੁ ਤੀਰ੍ਥਵਰੇषੁ ਰੇ ਤ੍ਵਂ ਜਂਤੋ ਨ ਜਾਤੁ ਤਵ ਸ਼ਾਂਤਿਰਭੂਨ੍ਨਿਮਜ੍ਯ
ਕਈ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਮਰ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਜੀਵ, ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥ ਸਲਿਲੇ ਪਤਿਤੋਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਾ ਦੇਵਾਦਿਭਾਵਮਯਤੇ ਨ ਤਥਾ ਤੁ ਕਾਸ਼੍ਯਾਮ੍
ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਐਸਾ ਨਹੀਂ।
ਨੈषਾ ਪੁਰੀ ਸਂਸृਤਿਰੂਪਪਾਰਾਵਾਰਸ੍ਯ ਪਾਰਂ ਪੁਰਹਾ ਪੁਰਾਰਿਃ
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ; ਪੁਰਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਾਰੀ, ਇਸ ਦਾ ਪਾਰ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਂਤਰਾਣਿ ਮਨੁਜਃ ਪਰਿਤੋऽਵਗਾਹ੍ਯ ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਨੁਂ ਕਲੁषਿਤਾਂ ਦਿਵਿ ਦੈਵਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਇਨਸਾਨ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮੈਲਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀ ਸਮਰਸੀਕਰਣਾਦृਤੇਪਿ ਯੋਗਾਦਯੋਗਿਜਨਤਾਂ ਜਨਤਾਪਹਂਤ੍ਰੀ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਸਮਤਾ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀ ਪਰਿਸਰੇ ਤਨੁਮਿष੍ਟਦਾਤ੍ਰੀਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਨਿਲਯਾਮਹਹਾਵਿਸृਜ੍ਯ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਹ ਚਾਹੀਦਾ ਸਰੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਃਕਾਸ਼ਿਵਾਸਿਜਨਤਾ ਨਨੁ ਵਂਚਿਤਾਭੂਦ੍ਭਾਲੇ ਵਿਲੋਚਨਵਤਾਵਨਿਤਾਰ੍ਧਭਾਜਾ
ਹਾਏ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਚਮੁਚ ਠੱਗੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚੰਦ ਮੱਥੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਧ ਸਰੀਰ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ੍ਫੁਰਦਸੀਮਗੁਣੈਕਭੂਮਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤਨੁਭृਤਃਸ਼ਸ਼ਿਭृਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਹੀ ਅਸੀਮ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਚੰਦ ਧਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਨਂਦਕਾਨਨਮਿਦਂ ਸੁਖਦਂ ਪੁਰੈਵ ਤਤ੍ਤ੍ਰਾਪਿ ਚਕ੍ਰਸਰਸੀ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾऽਥ 4.1.30.
ਇਹ ਆਨੰਦ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਇੱਥੇ ਚਕਰ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ, ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਵੀ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀਹ ਵਰਣਾਸਿ ਸਰਿਦ੍ਵਰਿष੍ਠਾ ਸਂਭੇਦਖੇਦਜਨਨੀ ਦ੍ਯੁਨਦੀ ਲਸਚ੍ਛ੍ਰੀਃ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ, ਵਰਨਾ ਤੇ ਅਸੀ ਨਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਮਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਨਦੀ ਹੈ।
ਕਿਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਂ ਤ੍ਵਹਹਗਰ੍ਭਜਮਾਮਨਸ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਤਾਂਤਦੂਤਕृਤਬਂਧਨ ਤਾਡਨਂ ਚ
ਕੀ ਤੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ, ਜਨਮ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼, ਮੌਤ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਦਰਦ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ?
ਤੀਰ੍ਥਾਂਤਰਾਣਿ ਕਲੁषਾਣਿ ਹਰਤਿ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਦਦਤ੍ਯਪਿ ਬਹੁ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਨਯਂਤਿ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚੰਗਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼ੀਪੁਰੀ ਪਰਿਸਰੇ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਨੁਂ ਤਨੁਭृਤਸ੍ਤਨੁਮਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ
ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਤੇ, ਜੇਹੜੇ ਜੀਵ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਭਾਵਮਤੁਲਂ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਯਃ ਪੁਦ੍ਗਲਂ ਤ੍ਯਜਤਿ ਚਾਸ਼ੁਚਿਪੂਯਗਂਧਿ
ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਗੰਦਾ ਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗਾਦਿਦੋषਪਰਿਪੂਰ ਮਨੋ ਹृषੀਕਾਃ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰੀਮਤੁਲਦਿਵ੍ਯਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਗ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਿਵਯ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਸ੍ਮਰਹਰਪ੍ਰਿਯਰਾਜਧਾਨੀਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਤੋ ਵ੍ਰਜਸਿ ਮੂਢ ਦਿਗਂਤਰੇषੁ
ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਸ੍ਮਰ ਤੇ ਹਰਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਪਾਸਿਆਂ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਵਿਦ੍ਯਾ ਧਨਾਨਿ ਸਦਨਾਨਿ ਗਜਾਸ਼੍ਵਭृਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਰਕ੍ਚਂਦਨਾਨਿ ਵਨਿਤਾਸ਼੍ਚ ਨਿਤਾਂਤ ਰਮ੍ਯਾਃ ।। ਸ੍ਵਰ੍ਗੋਪ੍ਯਗਮ੍ਯ ਇਹ ਨੋਦ੍ਯਮਭਾਜਿਪੁਂਸਿ ਵਾਰਾਣਸੀਤ੍ਵਸੁਲਭਾ ਸ਼ਲਭਾਦਿਮੁਕ੍ਤਿਃ। ਧਾਤ੍ਰਾ ਧृਤਾਨਿ ਤੁਲਯਾ ਤੁਲਨਾਮਵੈਤੁਂ ਵੈਕੁਂਠਮੁਖ੍ਯਭੁਵਨਾਨਿ ਚ ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਚ
ਵਿਦਿਆ, ਧਨ, ਘਰ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਨੌਕਰ, ਮਾਲਾ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ—even ਸਵਰਗ—ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ, ਮੋਤ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਤਰ ਨੇ ਕਾਸੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ; ਵੈਕੁੰਠ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਕਾਸੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਕਾਸ਼ੀ ਪੁਰੀਮਧਿਵਸਨ੍ਦ੍ਰਿਨਰੋਨਰੋਪਿਹ੍ਮਾਰੋਪ੍ਯਮਾਣਇਹਮਾਨ੍ਯਹਵੈਕਰੁਦ੍ਰਃ 4.1.30.
ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਅੰਤਮ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦਰ ਆਪ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਿਰਾਪਾਯਂ ਕਾਯਂ ਜਨਨਮਰਣਕ੍ਲੇਸ਼ਨਿਲਯਂ ਵਿਹਾਯਾਸ੍ਯਾਂ ਕਾਸ਼੍ਯਾਮਹਹਪਰਿਗृਹ੍ਣੀਤ ਨ ਕੁਤਃ
ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ?
ਅਹੋ ਲੋਕਃ ਸ਼ੋਕਂ ਕਿਮਿਹ ਸਹਤੇ ਹਂਤਹਤਧੀਰ੍ਵਿਪਦ੍ਭਾਰੈਃ ਸਾਰੈਰ੍ਨਿਯਤਨਿਧਨੈਰ੍ਧ੍ਵਸਿਤ ਧਨੈਃ
ਹਾਏ, ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਮਨ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਪਤੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ ਮੌਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।