ਅਕृਤ੍ਵਾ ਜਾਹ੍ਨਵੀਸ੍ਨਾਨਮਨਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਜਹਨਵੀ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਇਆ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ,
ਭਾਰਵਾਡਪ੍ਯਰਣ੍ਯਾਨ੍ਯਾਂ ਤਾਮ੍ਰਸਂਪੁਟਮਧ੍ਯਤਃ।। ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ੍ਥੀਨਿ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਤਾਨਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗृਹਂ ਯਯੌ
ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਵਿਚ, ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ; ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਵਣਿਕ੍ਚ ਤਦ੍ਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁष੍ਕਕਂਠੋष੍ਠਤਾਲੁਕਃ
ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਜਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਤੇ ਜੀਭ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਆਸ਼ਯਾ ਕਿਂਚਿਦਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀਂ ਪਰਿਪृष੍ਟਵਾਨ੍
ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੰਭਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਵਸੁ ਕ੍ਵ ਤੇ ਗਤੋ ਭਰ੍ਤਾ ਮਾਤੁਰਸ੍ਥੀਨਿਮੇऽਰ੍ਪਯ
"ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਾਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਦੇ।"
ਅਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਲੋਭਵਸ਼ਤਸ੍ਤੇਨ ਨੀਤੋऽਸ੍ਥਿਸਂਪੁਟਃ
ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਬਿਨਾਂ ਤੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰਾ ਲੈ ਗਿਆ।
ਅਥਵਾ ਨ ਪ੍ਰਸੂ ਦੋषੋ ਮਂਦਭਾਗ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਤਤ੍ਸੁਤਃ
ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਨਸੀਬ ਮਾੜਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।
ਉਦ੍ਯਮਂ ਕृਤਵਾਨਸ੍ਮਿ ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਨ੍ਮਂਦਭਾਗ੍ਯਤਃ
ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਭਾਗ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।
ਅਸ੍ਥੀਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਧਨਂ ਦਾਸ੍ਯੇऽਧਿਕਂ ਤਤਃ 4.1.30.
"ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਖਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।"
ਲਜ੍ਜਾਨਮ੍ਰਸ਼ਿਰਾਃਸੋऽਥ ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਵਿਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਬੈਠੀ।
ਵਨੇਚਰੋऽਥ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਦੈਵਾਦ੍ਵਿਸ੍ਮृਤਵਾਨ੍ਮੁਨੇ
ਫਿਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਇਤੋਰਣ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਤਤੋਰਣ੍ਯਾਦਿਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਹ ਇਸ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ।
ਵਿਹਾਯ ਮਧ੍ਯੇऽਰਣ੍ਯਾਨਿ ਤਂ ਯਯੌ ਚ ਸ੍ਵਪਕ੍ਕਣਮ੍
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਃ ਸ਼ੁष੍ਕਕਂਠੋष੍ਠੋ ਹਾਹੇਤਿ ਪਰਿਦੇਵਯਨ੍ ੮
ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਗਲਾ ਤੇ ਹੋਠ ਸੁੱਕ ਗਏ, 'ਹਾਏ!' ਕਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਨ੍ਮਂਦਭਾਗ੍ਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲੋਕਾਤ੍ਕਾਰ੍ਪਟਿਕੋ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਦੀ ਮੰਦ ਕਿਸਮਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਗਾਲ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਮুনি।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਤਦਸ੍ਥੀਨਿ ਘਟੋਦ੍ਭਵ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹੇ ਘਟੋਦਭਵ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।
ਏਵਂ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਪਿ ਪਾਪੀ ਧਰ੍ਮਾਨੁषਂਗਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੀ, ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਜ੍ਞੈਵ ਕਾਸ਼ੀਵਾਸੇऽਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵਸਨਾ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਹੋਣ ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ 4.1.30.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮুনি, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਾਰਾਣਸੀਹ ਕਰੁਣਾਮਯਦਿਵ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਰੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਤਨੁਂ ਤਨੁਭृਤ੍ਸੁਖੇਨ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤੋ ਮृਤੋ ਬਹੁषੁ ਤੀਰ੍ਥਵਰੇषੁ ਰੇ ਤ੍ਵਂ ਜਂਤੋ ਨ ਜਾਤੁ ਤਵ ਸ਼ਾਂਤਿਰਭੂਨ੍ਨਿਮਜ੍ਯ
ਕਈ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਮਰ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਜੀਵ, ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥ ਸਲਿਲੇ ਪਤਿਤੋਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਾ ਦੇਵਾਦਿਭਾਵਮਯਤੇ ਨ ਤਥਾ ਤੁ ਕਾਸ਼੍ਯਾਮ੍
ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਐਸਾ ਨਹੀਂ।
ਨੈषਾ ਪੁਰੀ ਸਂਸृਤਿਰੂਪਪਾਰਾਵਾਰਸ੍ਯ ਪਾਰਂ ਪੁਰਹਾ ਪੁਰਾਰਿਃ
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ; ਪੁਰਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਾਰੀ, ਇਸ ਦਾ ਪਾਰ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਂਤਰਾਣਿ ਮਨੁਜਃ ਪਰਿਤੋऽਵਗਾਹ੍ਯ ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਨੁਂ ਕਲੁषਿਤਾਂ ਦਿਵਿ ਦੈਵਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਇਨਸਾਨ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮੈਲਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀ ਸਮਰਸੀਕਰਣਾਦृਤੇਪਿ ਯੋਗਾਦਯੋਗਿਜਨਤਾਂ ਜਨਤਾਪਹਂਤ੍ਰੀ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਸਮਤਾ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀ ਪਰਿਸਰੇ ਤਨੁਮਿष੍ਟਦਾਤ੍ਰੀਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਨਿਲਯਾਮਹਹਾਵਿਸृਜ੍ਯ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਹ ਚਾਹੀਦਾ ਸਰੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਃਕਾਸ਼ਿਵਾਸਿਜਨਤਾ ਨਨੁ ਵਂਚਿਤਾਭੂਦ੍ਭਾਲੇ ਵਿਲੋਚਨਵਤਾਵਨਿਤਾਰ੍ਧਭਾਜਾ
ਹਾਏ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਚਮੁਚ ਠੱਗੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚੰਦ ਮੱਥੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਧ ਸਰੀਰ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ੍ਫੁਰਦਸੀਮਗੁਣੈਕਭੂਮਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤਨੁਭृਤਃਸ਼ਸ਼ਿਭृਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਹੀ ਅਸੀਮ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਚੰਦ ਧਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਨਂਦਕਾਨਨਮਿਦਂ ਸੁਖਦਂ ਪੁਰੈਵ ਤਤ੍ਤ੍ਰਾਪਿ ਚਕ੍ਰਸਰਸੀ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾऽਥ 4.1.30.
ਇਹ ਆਨੰਦ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਇੱਥੇ ਚਕਰ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ, ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਵੀ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸੀਹ ਵਰਣਾਸਿ ਸਰਿਦ੍ਵਰਿष੍ਠਾ ਸਂਭੇਦਖੇਦਜਨਨੀ ਦ੍ਯੁਨਦੀ ਲਸਚ੍ਛ੍ਰੀਃ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ, ਵਰਨਾ ਤੇ ਅਸੀ ਨਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਮਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਨਦੀ ਹੈ।