ਯਦਿਯਂ ਸ੍ਥੇਯਸੀ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤੋ ਭੂਤਨਾਯਕੇ
ਜੇ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵੱਲ ਅਟੱਲ ਹੈ—
ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵਜ੍ਰਾਂਗਦੋਦਂਤਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਭृਤੋਰਪਿ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਜਰਾਂਗਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਸੀਦ੍ਵਜ੍ਰਾਂਗਦੋਨਾਮ ਪੁਰਾ ਪਾਂਡ੍ਯੇषੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਕਦੇ ਪਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਜਰਾਂਗਦ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਨ੍ਯਾਯਵਿਜ੍ਜ੍ਞਾਤਾ ਗਂਭੀਰੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਗੰਭੀਰ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਸਬਰ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ਼ਿਵਪੂਜਾਰ੍ਚਨਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਛੀਲਵਤਾਂ ਵਰਃ
ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਧਨਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਨ੍ਮृਗਯਾਵ੍ਯਾਜਾਤ੍ਸ ਚਰਨ੍ਸੁਤੁਰਂਗਮਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬਹਲਾਮੋਦਂ ਕਂਚਿਤ੍ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਾਮृਗਮ੍ 1.3.2.22.
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਸਤੂਰੀ ਹਿਰਣ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਗੰਧ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ ਮृਗੋऽਨੁਦ੍ਰੁਤਸ੍ਤੇਨ ਅਭਿਤਃ ਸ਼ੋਣਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਉਹ ਹਿਰਣ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਣਾ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਭਗ੍ਨਸਾਰੋਪਿ ਰਾਜਾ ਜਾਤਸ਼੍ਰਮਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਨੁ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
ਅਜ੍ਞਾਤਕਾਰਣੇਨੈਵਂ ਮਾਤਂਗੇਨੇਵ ਪੀਡਿਤਃ
ਅਣਜਾਣ ਕਾਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਐਸਾ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
ਅਚਿਂਤਯਚ੍ਚ ਕੋਯਂ ਮੇ ਨਿਰ੍ਹੇਤੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਿਪ੍ਲਵਃ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਉਲਝਣ ਕਿਉਂ ਹੈ?'
ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਕੁਲੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨੇਪ੍ਯਪਟੀਯਸਿ
ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ,
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣ ਏਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਕਲੇਵਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੋ ਜੀਵ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਸ਼ੂ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਕਿਰੀਟਿਨੌ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੌ ਹਾਰਕੇਯੂਰਧਾਰਿਣੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰ ਤੇ ਮਕੁਟ, ਕੰਡੇ ਤੇ ਹਾਰ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਯੂਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਵੋਚਤਾਂ ਚ ਨृਪਤਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਕृष੍ਟਮਾਨਸਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਰਾਜਨ੍ਨਲਂ ਵਿषਾਦੇਨ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੀਸ਼ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਰਾਜਾ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਇਹ ਸੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੈ।
ਤਦੋਵਾਚ ਤਯੋਃ ਕਿਂਚਿਦਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤਇਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ 1.3.2.22.
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੌਸਲਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕੌ ਯੁਵਾਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤੋ ਯਾਭ੍ਯਾਮਭਿषਂਗੋ ਮਮੇਦृਸ਼ਃ
ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਵਾਪਰਿਆ?
ਇਤਿ ਤੇਨ ਕृਤੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇ ਤਮੁਵਾਚ ਕਲਾਧਰਃ
ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਕਲਾਧਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਵੇਹਿ ਰਾਜਨ੍ਨਾਵਾਂ ਹਿ ਪੁਰਾਵਿਦ੍ਯਾਧਰੇਸ਼੍ਵਰੌ
ਰਾਜਾ, ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਤੁ ਸੁਵਰ੍ਣਾਦ੍ਰੇਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੋ ਮੁਨੇਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸੁਵਰਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੋਲ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ,
ਕ੍ਰੋਸ਼ੇਦ੍ਧਾਂ ਤਪਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਾਰਾਧਨਸਾਧਨੀਮ੍
ਅਸੀਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਸੀ।
ਵਿਨੀਤਾਵਪ੍ਯਸਂਜਾਤੌ ਤਤ੍ਤ੍ਵੋਚਿਤਸੁਧੀਗਣੌ
ਸੰਯਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਸੀਂ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਸਮਝ ਸੀ।
ਸ੍ਥਲਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਸੌਹਾਰ੍ਦਾਤ੍ਕਾਂਤਿਸ਼ਾਲ੍ਯਤਿਗਰ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ ਕਰਕੇ।
ਅਹਂ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਗਂਧਾਤਿਸ਼ਯਮੋਹਿਤਃ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯਮੂਲਸ੍ਥੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਚਰ੍ਮਾਸਨੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ,
ਅਮਰ੍षੋਤ੍ਕਰ੍षਨੀਰਂਧ੍ਰਸ੍ਪਂਦਮਾਨਾਧਰਚ੍ਛਦਃ 1.3.2.22.
ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭੜਕ ਉਠੀ ਸੀ।
ਸਰੋषੋऽਭੂਤ੍ਤੇਜਸਾਢ੍ਯੋ ਘਰ੍ਮਦਂਤੁਰਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਰੂਪ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਤਪਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਃ ਪਾਪੌ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਾਚਾਰੌ ਕੌ ਯੁਵਾਮਤਿਗਰ੍ਵਿਤੌ
ਅਹਿ! ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬੁਰੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਚਲਣ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਇੰਨੇ ਘਮੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋ?
ਤਪੋਵਨਮਿਦਂ ਮਤ੍ਕਂ ਪਾਵਨਂ ਭੂਤਭਾਵਨਮ੍
ਇਹ ਮੇਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।