ਸੁਬਾਹਵੇ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਚਾਰੁਜਂਘਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਲਈ; ਤੇਰੇ ਸੁਹਣੇ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਕੇਸ਼ਵਾਯ ਚ ਸ਼ਾਂਤਾਯ ਵਾਮਨਾਯ ਨਮੋਨਮਃ
ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਉਵਾਚ ਸ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰੀਤੋ ਧਰ੍ਮਮੁਦਾਰਧੀਃ
ਫਿਰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਬੋਲਿਆ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਯਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨਸਃ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਯਃ ਸ੍ਤੌਤਿ ਮਾਨਵੋ ਮਾਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮ੍ਯਤ੍ਰ ਨਿਜਨਾਮ੍ਨਾ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ ।। 2.8.4.
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ, ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਨਰੋ ਧਰ੍ਮਹਰੇਰ੍ਵਿਭੋਃ
ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਹਰੀ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਯੂਸਲਿਲੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸੁਚਿਂਤਾਕੁਲਮਾਨਸਃ
ਸਰਯੂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਦ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ,
ਅਤ੍ਰ ਦਾਨਂ ਤਥਾ ਹੋਮਂ ਜਪੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭੋਜਨਮ੍
ਇੱਥੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਹੋਮ ਕਰਨਾ, ਜਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ,
ਅਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਤੋ ਵਾਪਿ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਦੁष੍ਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਜਾਣ-ਅਣਜਾਣ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਾਪਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਪਾਪ ਨਿਯਮਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਤੋ ਵਾਪਿ ਰਾਜਾਦੇਰ੍ਨਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ਤਥਾ ਤੇਨਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਚਾਹੇ ਅਣਜਾਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੂਝ ਕੇ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਸਤਿ ਸਾਦਰਃ
ਇੱਥੇ, ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਖੁਦ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਆषਾਢੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਆਸ਼ਾਢ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ,
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਹਰਿਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਧਰਮਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਖਨਿਰੁਤ੍ਤਮਾ 2.8.4.
ਇਸ ਲਈ, ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵृष੍ਟਿਰਭੂਤ੍ਕਥਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਸ੍ਤਰਾਨ੍ਮਮ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਤੋ ਨृਣਾਂ ਜਾਯਤੇ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਰਘੁਪਤਿਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤਾਪਤਾਪਿਤਾਰਾਤਿਵਰ੍ਗਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਸਦ੍ਯਸ਼ਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੌਰਤ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਫੈਲ ਗਈ।
ਯਸ਼ਃਪੂਰੇਣ ਸਮਲਿਪ੍ਤਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ਸਿਤਤ੍ਵਿषਾ
ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਣ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦੱਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਢੱਕ ਗਈਆਂ।
ਨਾਨਾਦੇਸ਼ਾਨ੍ਸਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚਤੁਰਂਗਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਚਾਰ ਭਾਗੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਉਤ੍ਕृष੍ਟਾਨ੍ਨृਪਤੀਨ੍ਵੀਰੋ ਦਂਡਯਿਤ੍ਵਾ ਬਲਾਧਿਕਾਨ੍
ਉਹ ਵੀਰ ਨੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਸ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਨਸਂਚਯਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਯਜ੍ਞਾਯੋਤ੍ਸੁਕਮਾਨਸਃ 2.8.4.
ਕਾਕੁਤਸਥ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਯਜਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।
ਵਸਿष੍ਠਂ ਮੁਨਿਮਾਜ੍ਞਾਯ ਵਾਮਦੇਵਂ ਚ ਕਸ਼੍ਯਪਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮੁਨੀ, ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
ਅਨ੍ਯਾਨਪਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨ੍ਨਾਨਾਤੀਰ੍ਥਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਸ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਨਿਵ ਪਾਵਕਾਨ੍ ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਫਿਰ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੇ ਸਭ ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਂ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ।